Noorwegen mag bedrijven naar olie laten zoeken op de Noordpool, maar moet daarbij wel rekening houden met de klimaatimpact. Dat heeft het Europees Hof voor de Rechten van de Mens dinsdag besloten in een rechtszaak die door twee milieugroepen was aangespannen.
Noorwegen gaf in 2016 tien vergunningen af om ten noorden van het Noorse vasteland naar olie te zoeken. Greenpeace en de Noorse jongerenorganisatie Natur og Ungdom stapten naar de rechter om dat tegen te houden.
Volgens de twee milieugroepen werd bij het afgeven van de vergunningen te weinig rekening gehouden met het klimaat. Er werd niet gekeken naar de gevolgen van de CO2-uitstoot die vrijkomt in het buitenland als de olie wordt verbrand. Dat veroorzaakt volgens de organisaties klimaatopwarming en brengt gevaar met zich mee voor mensen, waardoor hun mensenrechten worden geschonden.
Van een mensenrechtenschending is geen sprake, oordeelde het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) dinsdag. Maar het Hof stelt wel dat overheden de impact op het klimaat moeten bestuderen als ze de winning van fossiele brandstoffen gaan toestaan. Dat kan ook later in het proces dan de milieugroepen hadden geëist, waardoor er geen "structureel probleem" zit in de aanpak van de Noorse overheid.
Hoewel de Noorse overheid de zaak dus heeft gewonnen, ziet onderzoeker Clemens Kaupa (VU Amsterdam) de uitspraak toch niet als een nederlaag voor de milieubeweging. "Het belangrijkste punt is dat bij beslissingen rekening moet worden gehouden met de klimaatimpact. Dat is iets dat landen die fossiele brandstoffen produceren tot nu toe hebben geprobeerd te vermijden", zegt hij tegen NU.nl.
Ook Frode Pleym van Greenpeace Noorwegen spreekt van een "grote stap vooruit". "Dat overheden de wereldwijde klimaatgevolgen van olie- en gasverbranding moeten beoordelen voordat ze nieuwe fossiele projecten goedkeuren is logisch en had al lang geleden moeten gebeuren."
Vorig jaar oordeelde het Hof dat in een andere klimaatzaak wél sprake was van mensenrechtenschending. Die zaak was aangespannen door Zwitserse 'klimaatoma's', die over het gebrekkige klimaatbeleid van de Zwitserse overheid hadden geklaagd. Voor het eerst bepaalde het EHRM dat het inderdaad in strijd met de mensenrechten kan zijn als overheden te weinig tegen klimaatverandering doen.
In de Noorse zaak zegt het EHRM expliciet geen uitspraak te doen over het bredere klimaat- en energiebeleid van Noorwegen, zoals de vraag of oliewinning uit nieuwe velden überhaupt moet worden toegestaan of gestopt.
Eerder dit jaar begon Equinor, een oliebedrijf dat grotendeels in handen van de Noorse staat is, met oliewinning op het noordelijkste olieplatform op zee. Het olieveld Johan Castberg ligt zo'n 240 kilometer ten noorden van Hammerfest, dat in het uiterste noorden van het Noorse vasteland ligt. In dertig jaar tijd zullen hier tussen de 450 en 650 miljoen vaten olie worden gewonnen.
Noorwegen is de grootste producent van olie en gas in Europa. De opbrengsten komen voor een belangrijk deel in een staatsfonds terecht dat inmiddels 1.500 miljard euro bevat.
Source: Nu.nl economisch