Trump in Japan De net aangetreden Japanse premier Sanae Takaichi stond direct voor een flinke opgave: het belangrijke bezoek van de Amerikaanse president Trump aan Tokio. Ze doorstond haar eerste diplomatieke examen met glans.
De Japanse premier Sanae Takaichi en Donald Trump, dinsdag tijdens hun bezoek aan de Amerikaanse marinebasis in Yokosuka, vlak bij Tokio.
Met afgezette snelwegen, ruim achttienduizend agenten op de been, speurhonden op stations en dichtgeplakte prullenbakken op het vliegveld, was het bezoek van de Amerikaanse president Donald Trump aan Japan niet te missen. Voor Trump was het al de vierde keer dat hij het land aandeed, maar voor de kersverse premier Sanae Takaichi was het een vuurdoop. Ze doorstond haar eerste balanceeract tussen een veeleisende bondgenoot, wantrouwige buurlanden en een wankele binnenlandse politieke basis met glans.
De twee wereldleiders ontmoetten elkaar in het statige Akasaka-paleis in het hart van Tokio. Vergulde plafonds en rode lopers benadrukten wat Takaichi een „gouden tijdperk” in de Japans-Amerikaanse betrekkingen noemt.
En ze liet er geen gras over groeien. De premier overlaadde de president met complimenten, door zijn „enorme bijdrage aan de wereldvrede” te prijzen. Ze verwees daarbij naar het verdrag tussen Thailand en Cambodja en het staakt-het-vuren in Gaza. Mede hierom wil ze Trump nomineren voor de Nobelprijs voor de Vrede. Ook schonk ze Trump 250 kersenbomen, die een plek moeten krijgen in Washington.
Dat Taikaichi als eerste het woord nam, bleek een slimme zet. Trump zat met een brede glimlach te luisteren naar de vele complimenten en sprak vervolgens zijn bewondering voor zijn gastvrouw uit. Hij voorspelde dat Takaichi „een van de beste premiers van Japan ooit zal worden”, en noemde haar aantreden als eerste vrouwelijke regeringsleider „a big deal”.
Maar Trump was vooral tevreden over Takaichi’s toezegging om Japans defensieuitgaven niet pas in 2027, maar al dit jaar te verhogen naar 2 procent van het bbp. De Amerikaanse defensie-industrie profiteert mee, want Japan heeft voor miljarden aan militair materieel besteld. „De eerste raketten worden al deze week geleverd”, glunderde een trotse Trump tegen Amerikaanse troepen, tijdens zijn bezoek aan de marinebasis Yokosuka later op de dag. De president zegt al langer dat de defensieuitgaven van Japan – net als die van de NAVO-lidstaten – naar 5 procent van het bbp moet, maar lijkt voorlopig dus tevreden met deze toezeggingen.
De nadruk op defensie was strategisch. De andere gevoelige kwestie op tafel betrof namelijk de investeringen van 550 miljard dollar in de Amerikaanse economie, die Japan onder Takaichi’s voorganger Shigeru Ishiba had toegezegd in ruil voor verlaging van de Amerikaanse heffingen op import uit Japan, met name op de belangrijke autoindustrie. De onderhandelingen hierover verliepen stroef. Volgens de regering-Trump is het aan Washington om te bepalen waaraan de Japanse investeringen moeten worden uitgegeven, terwijl Tokio zelf invloed wil houden op de besteding ervan.
Op de dag van de top maakte het kabinet-Takaichi bekend dat zeker tien Japanse bedrijven, waaronder Hitachi, Toshiba, Panasonic, Mitsubishi Electric en SoftBank Group, concrete interesse hebben in projecten in de VS, met een totale waarde van meer dan 400 miljard dollar. De investeringen richten zich op strategische sectoren zoals energieopwekking en kunstmatige intelligentie.
De premier beloofde tevens meer Amerikaanse pick-uptrucks, sojabonen en vloeibaar aardgas te kopen, en ondertekende een samenwerkingsovereenkomst om minder afhankelijk te worden van kritieke grondstoffen uit het buitenland.
Zo lijkt Takaichi heelhuids uit de ontmoeting met de onvoorspelbare Trump te zijn gekomen. Dat ze zo zelfverzekerd met Trump onderhandelde, komt onder andere door haar politieke mentor: de overleden oud-premier Shinzo Abe. Die werd tijdens de eerste ambtsperiode van de Amerikaanse president door buitenlandse media de ‘Trump-fluisteraar’ genoemd, vanwege hun hechte vriendschap. Ook Trump was lovend over zijn „goede vriend Shinzo”. Daarom gaf Takaichi een golfclub van Abe en een gouden golfbal aan de president. Een symbool van ‘voortdurende vriendschap’, hoopt ze.
Dat ze bovendien Abe’s voormalige tolk inzette, en ongegeneerd te laat arriveerde bij de topontmoeting – normaal gesproken een flinke faux pas in Japan – omdat ze met Trump naar een honkbalwedstrijd zat te kijken, onderstreepte haar poging om de relatie met de Amerikaanse president ook persoonlijk te maken.
Toch blijft alles broos. De nauwe samenwerking met de VS is voor Japan van levensbelang, zowel strategisch als economisch. Maar tegelijk is China de grootste handelspartner, en die relatie is na jaren van spanning nu net langzaam aan het herstellen.
De VS zijn Japans belangrijkste veiligheidspartner. In haar gesprek met Trump benadrukte Takaichi de noodzaak van een gezamenlijke verdediging en het belang van nauwe militaire coördinatie. „Vrede kan niet alleen met woorden worden bewaard; zij kan slechts worden beschermd door vastberadenheid en daadkracht”, verklaarde ze in haar toespraak op de Amerikaanse marinebasis Yokosuka, nabij Tokio. Zo sprak ze in de abstracte algemeenheden die Tokio al langer gebruikt om buurland China niet te zeer op de kast te jagen.
Het succes van de ontmoeting met Trump, die zijn bezoek aan de regio woensdagochtend voortzet met een reis naar de APEC-top in Zuid-Korea, biedt Takaichi ook thuis wat lucht. Volgens opiniepeilingen kan ze rekenen op het vertrouwen van tussen 65 en 78 procent van de kiezers, opmerkelijk veel voor een nieuwe leider. Maar tegelijk is haar Liberaal-Democratische Partij (LDP) recent een trouwe coalitiegenoot kwijtgeraakt en moet nu samenwerken met de veeleisende conservatieve Nippon Ishin-partij. Door twee opeenvolgende verkiezingsnederlagen is de oppositie ook flink sterker geworden.
Japan heeft de Verenigde Staten nodig als bondgenoot, maar kan zich geen breuk met China veroorloven, en over dat evenwicht wordt in Japans binnenlandse politiek heel uiteenlopend gedacht. Een veeleisende coalitiepartner en een grote, kritische oppositie kunnen het slappe koord waarop Takaichi balanceert elk moment doorknippen.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet
Source: NRC