Met de verovering van een legerhoofdkwartier in de Soedanese stad El Fasher door de RSF-paramilitairen heeft de burgeroorlog in het land een nieuw hoogtepunt bereikt. El Fasher was het laatste bolwerk van het Soedanese leger in de belangrijke regio Darfur. We bellen met Afrika-correspondent Joost Bastmeijer over de situatie.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Dag Joost, jij bent nu in Port-Soedan, de belangrijkste havenstad van het land. Heb je vanaf daar enig idee hoe de toestand in El Fasher is?
‘De RSF omsingelt de stad al zeker achttien maanden. De laatste tijd hebben ze de aanvallen op het regeringsleger in El Fasher opgevoerd. Dat heeft onder meer te maken met het feit dat de RSF allerlei nieuwe kamikazedrones, die zijn geleverd door hun bondgenoot de Verenigde Arabische Emiraten, heeft afgevuurd op de stad. Drones spelen in deze oorlog een belangrijke rol.
‘De stad is het laatste grote bolwerk van het Soedanese regeringsleger in de regio Darfur, die voor het grootste deel al in handen is van de RSF. De rebellengroep heeft rondom de stad zelfs een soort middeleeuwse muur gebouwd om contact met de buitenwereld te bemoeilijken.
‘Een tijd terug konden mensen nog vluchten en kon er nog voedsel naar binnen, maar dat is nu niet meer het geval. Ik heb video’s doorgekregen van mensen die dierenvoedsel moeten eten en zelfs dierenhuiden koken, om toch nog iets voedzaams binnen te krijgen. De humanitaire situatie is zeer ernstig.
‘Het is nog niet helemaal duidelijk in hoeverre de stad nu is overgenomen door de RSF. We krijgen ook nog berichten binnen dat er op sommige plekken nog wordt gevochten, maar het is nu wel duidelijk dat het regeringsleger zich voor een groot deel heeft teruggetrokken uit de stad.’
Wat is nu de grote vrees?
‘Etnisch gemotiveerd geweld. Ik ben in september 2023 in Tsjaad geweest, aan de grens met Darfur. Een paar maanden daarvoor had de RSF daar een enorm bloedbad aangericht, in de grote stad El Geneina. Rebellen schoten op alles wat los en vast zat en richtten zich specifiek op de zwarte, niet-Arabische bevolking.
Veel mensen zijn bang dat eenzelfde scenario zich in El Fasher voordoet, omdat honderdduizenden Soedanezen de afgelopen tijd juist naar de stad zijn gevlucht om te ontsnappen aan de RSF. We weten nog niet wat daar nu precies gebeurt, maar de eerste beelden die ik heb binnengekregen, tonen in ieder geval al het begin van een bloedbad. Zo zijn er rebellen te zien die op lichamen staan.
Waarom wil de RSF de hele regio Darfur in handen hebben?
Darfur is een vruchtbare regio. Je kunt er vergeleken met andere delen van Soedan relatief makkelijk gewassen verbouwen en er is veel grasland voor dieren. Ook zit er veel goud in de grond. Je ziet nu wereldwijd de goudprijs omhoogschieten en dat is de reden dat buitenlandse partijen betrokken zijn bij de regio.
‘In 2004 heeft zich in Darfur nog een enorme etnische moordpartij voltrokken, onder meer tegen de etnische groep de Masalit. Dat gebeurde door de Janjaweed, wat zoveel betekent als de ‘duivels te paard’. Zij zijn grotendeels opgegaan in de RSF en sommige experts zeggen dat dat leger, onder meer met de verovering van El Fasher, die etnische moordpartij wil afmaken.
‘Als de stad valt, heeft het Soedanese regeringsleger vrijwel geen controle meer over de regio. Dat levert nieuwe zorgen op. De RSF heeft in april een eigen regering gevormd en claimt de rechtmatige bestuurder van Soedan te zijn. De angst bestaat nu dat het land verder uiteenvalt en dat er, naast Zuid-Soedan, ook nog een Noord- en Oost-Soedan zal komen. Alle pogingen om tot een vredesakkoord te komen, zijn tot nu toe mislukt. Beide partijen lijken geen genoegen te nemen met minder dan het hele land.’
Er zijn signalen dat de RSF zich richt op burgerdoelen, waarom is dat?
‘Dat heeft twee redenen. Aan de ene kant bestaat de RSF uit allerlei kleinere milities. Dat zijn groepen die uit zijn op gewin op de korte termijn. Op plekken waar ze actief waren, zie je dat er veel is geplunderd. Een soort banditisme, waarvan burgers het slachtoffer worden.
‘Aan de andere kant is het geweld etnisch gemotiveerd, met name in Darfur. Die regio ligt op de grens tussen de Arabische Noord-Afrikaanse bevolking en de zwarte bewoners, die veelal het slachtoffer zijn van het geweld. Het belangrijkste doelwit van de RSF is de Masalit-bevolking.
‘Toch wordt ook het regeringsleger ervan beschuldigd burgers als doelwit te hebben, onder meer door de inzet van honger als wapen en het bombarderen van ziekenhuizen. Daarnaast wordt verkrachting ook nog ingezet als wapen, waar vooral vrouwen, maar ook mannen en kinderen het slachtoffer van zijn.’
Hoe reageert de internationale gemeenschap?
Bij het regeringsleger heerst frustratie over de rol van de Verenigde Arabische Emiraten. De Golfstaat wordt het meest genoemd als het gaat om steun aan de RSF. Veel mensen snappen niet waarom de internationale gemeenschap niet meer druk zet op het land om de steun aan de rebellengroep te stoppen. De RSF, nu erg rijk, zou dan veel minder sterk staan.
‘De Emiraten zijn een belangrijke bondgenoot van westerse landen zoals de VS, het VK, en ook Nederland. Zij hebben belang bij een goede relatie met de Golfstaat, vanwege de olie die van het land wordt gekocht. Die landen zetten weinig druk en laten zakelijke belangen de boventoon voeren boven humanitaire.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant