ZAP Het EenVandaag Verkiezingsdebat was ingericht als een MMA-wedstrijd; lekker fel en grof. Het waanidee dat migranten een groot probleem vormen, werd er niet meer bevraagd. ‘Dit is de kwestie’ en ‘Samen alleen’ dienden als tegengif.
Arbi, migrant zonder verblijfspapieren, scheert een lotgenoot in 'Samen alleen'.
Een grootse show met tientallen blauwe zoeklichten en dreigende drums; de vechters stonden in een donkere arena omringd door tweeduizend luidruchtige toeschouwers. Het EenVandaag Verkiezingsdebat (NPO 1) wilde graag uitstralen dat dit een allesbepalende MMA-wedstrijd zou worden. Unleash the beast!
Lekker fel en grof debat. Wederom was het Wilders tegen het soepie. PvdA-leider Timmermans viel de PVV-leider aan op diens „haatfabriekje” – een socials-account van PVV-fractieleden gericht op het demoniseren van Timmermans en migranten. Een tegenaanval van Wilders pareerde Timmermans door hem te beschuldigen van het goedpraten van de genocide in Gaza.
Volgens Eva (NPO 1) was D66-leider Rob Jetten de man van de wedstrijd, de beste uitdager van zittend freefightkampioen Wilders. Ook had Jetten zichzelf, volgens de duiders, effectief en zelfverzekerd neergezet als nieuwe premier. Links kun je hem niet meer noemen, maar dat is tegenwoordig een pre.
Jetten had nog wel een uitglijder, hij deed stoer met een schuine bak: „de kerels in de zaal” zouden volgens hem wel zin hebben in een militaire oefening met de kroonprinses. Notch notch. Scenarioschrijver Samya Hafsaoui noemde het op Instagram een sterke pitch voor een nieuwe Videoland-romkom: A Royal Christmas Defensie. Qua grofheid moest Jetten het afleggen tegen Wilders. Over het afschaffen van de ontwikkelingshulp grapte die: „Dan hebben ze misschien iets meer honger in Afrika, maar hier niet.”
Onbeschofte opmerkingen, kibbelen, jij-bakken, door elkaar heen praten – ook de verruwde omgangsvormen in de politiek behoren tot de enorme invloed van Wilders. Zijn belangrijkste invloed: in al die tv-debatten is het volkomen normaal geworden om asielzoekers en andere mensen met een niet-westerse migratieachtergrond neer te zetten als groot probleem. Vrijwel geen politicus die dat tegenspreekt, geen debatleider die er nog vraagtekens bij zet.
‘Grip op migratie’ is het toverwoord. Maar wat betekent dat eigenlijk? Bureau Buitenland (zondag, NPO 2) besloot er weer eens twee deskundigen op te zetten. Migratiehistoricus Leo Lucassen stelde: „Politici zijn steeds meer in dehumaniserende termen over asielzoekers gaan spreken, ze creëren een abstract beeld van akelige mensen.” En: „Van een humanitair probleem hebben ze een veiligheidsprobleem gemaakt.”
Volgens Lucassen bestaat de belangrijkste „grip op migratie” allang: de visumplicht voor mensen van buiten de EU. Arbeidsmigranten van binnen de EU zullen blijven komen zolang er vraag naar ze is. Hij legde nog eens uit dat het idee om de grenzen te sluiten „volkomen flauwekul” was.
Favoriete boksbal vormen de uitgeprocedeerde asielzoekers en andere mensen zonder verblijfspapieren. Twee programma’s maakten portretten van enkele van hen. Dit is de kwestie (zaterdag, NPO 2) portretteerde Stefanus Hanekom, een Afrikaner die in Nederland is gestrand als stateloos burger. Hij is zijn papieren kwijt en de Zuid-Afrikaanse overheid zegt dat hij niet bestaat. De 75-jarige dakloze heeft een zelfgebouwd vliegtuigje gekocht om naar Engeland te vliegen. Daar zouden ze wél weten wie hij is.
De korte documentaire Ongeschreven regels – Samen alleen (zondag, NPO2), is een poëtisch portret van kapper Arbi. Hij heeft geen verblijfspapieren en slaapt in een boedelbak. In een Utrechts inloophuis knipt hij gratis andere ongedocumenteerden. „Hier komen was niet makkelijk”, zegt een van hen. „Je hoopt dat het leven beter wordt maar het wordt alleen maar slechter.” Terwijl een vlucht trekvogels overvliegt in het blauwe avondlicht, mijmert Arbi: „Het is eenzaam in een vreemd land.”
Regisseur Myrthel van der Ploeg vangt in extreme close-ups de intimiteit die tijdens de knipbeurt tussen de lotgenoten ontstaat. Terwijl Arbi met zijn tondeuse om de hoofden draait, draait cameraman Rogier Timmermans om de kapper heen. Dicht op de huid. Iets meer uitleg was wel welkom geweest. Om wie het ging en waar ze waren, moest ik uit de VPRO Gids halen.
Mooie portretten, welkom tegengif tegen de politieke ontmenselijking in de tv-debatten. Dit zijn mensen, met wie je medeleven kunt voelen, als je wil.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Wat moet je deze week kijken? Tips voor boeiende programma's series en films
Source: NRC