Alweer heeft de opgewarmde oceaan een orkaan voortgebracht die in sneltreinvaart ontstond. Orkaan Melissa, die dinsdag in wandeltempo over Jamaica trekt, neemt bovendien haast net zoveel regen mee als er in ons land in een heel jaar valt.
Maarten Keulemans is wetenschapsredacteur bij de Volkskrant, gespecialiseerd in klimaat en microleven.
Zelfs Kermit moest wegvluchten voor de orkaan. Het zogenoemde orkaanvliegtuig van de Amerikaanse klimaat- en orkaandienst NOAA is gemaakt om in zeer extreme omstandigheden door orkanen te vliegen. Maar eenmaal boven orkaan Melissa, kwam het vliegtuig in zo’n heftige turbulentie terecht, dat men besloot om Kermit terug te halen.
‘Mijn ochtend voelt zo enorm onheilspellend’, bekent aan deze zijde van de oceaan orkaandeskundige Nadia Bloemendaal van het KNMI, die Melissa al dagen volgt. ‘Je kan nu alleen maar toekijken hoe er aan de andere kant van de oceaan een enorme catastrofe staat te gebeuren.’
Categorie 5, de hoogste categorie orkaan, met windsnelheden van zo’n 265 kilometer per uur: ziedaar het monster dat dinsdag over Jamaica raast. ‘De verwachting is dat ze rond 2 uur dinsdagmiddag aan land zal komen’, zegt Bloemendaal. Dat is zes uur láter dan experts aanvankelijk dachten. ‘Om maar even aan te geven hoe enorm traag en vertragend die orkaan is.’
Melissa beweegt zich op wandeltempo, van een kilometer of zes per uur, door het Caribisch gebied. Een uitputtingsslag om zo’n orkaan over je heen te krijgen, schetst Bloemendaal. ‘Zo’n trage storm is des te meer desastreus. Jamaica heeft al sinds zaterdag last van de buitenste regionen van de orkaan. En nadat Melissa aan land is gekomen, zal het nog zo’n twaalf uur duren voordat het oog weer van land af is. En dat is niet omdat het eiland zo groot is of zo.’
Uren achtereen zullen de inwoners van Jamaica winden van meer dan 250 kilometer per uur over zich heen krijgen. In de bergen kan tot wel een meter regen vallen – in De Bilt valt er gemiddeld 83 centimeter in een heel jáár. En aan de kust zal de naderende orkaan de oceaan opstuwen tot een stormvloed, van naar verwachting wel vier meter.
‘We kunnen complete chaos krijgen, vernietiging van stormschuilplaatsen, huizen en gebouwen in het pad van de orkaan, niet alleen langs de kust maar ook in hoog gebied middenop het eiland’, aldus het hoofd van het Amerikaanse orkaancentrum Michael Brennan al in een officiële waarschuwing. ‘Er is geen infrastructuur in het gebied dat een orkaan van de vijfde categorie kan weerstaan’, zei premier Andrew Holness van Jamaica in een verklaring.
Zoals veel weerverschijnselen, is ook Melissa extra opgezweept door de klimaatopwarming. Dat zit hem vooral in het tempo waarop de orkaan zijn energie uit de warme oceaan opschepte en uitgroeide van ‘gewone’ tropische storm tot orkaan van aanvankelijk de vierde categorie, schetst Bloemendaal: liefst twee keer zo snel als wat orkaanexperts een ‘snelle intensificatie’ noemen.
Melissa ontstond zoals de meeste Atlantische orkanen uit wat onweersfronten die vanaf de West-Afrikaanse kust westwaarts dreven en samenklonterden tot een tropische storm. ‘Melissa heeft van dinsdag tot zaterdagochtend wat moeite gehad om zich te organiseren’, aldus Bloemendaal. ‘Maar toen die organisatie zaterdagochtend onze tijd eenmaal op orde was, kon ze volop energie uit dat extreem warme zeewater halen.’
De oceaan nabij Jamaica is ongeveer 1,4 graden warmer dan normaal. Dat lijkt weinig, maar vertaalt zich al snel naar veel meer schade. Volgens een snelle, eerste berekening van de wetenschappelijke non-profitorganisatie Climate Central zal orkaan Melissa zo’n 16 kilometer per uur méér aan windkracht hebben opgedaan door de extra oceaanwarmte, wat in praktijk tot zo’n 50 procent meer schade kan geven.
Verraderlijk, zo’n orkaan die zeer snel ontstaat. Twee jaar geleden werden de inwoners van Acapulco ook min of meer verrast door zo’n plotsklaps versterkende orkaan, Otis. En vorig jaar was het orkaan Milton die ineens zeer snel intensiveerde, boven de lauwe Golf van Mexico. De orkaan trok over Florida, al viel de schade uiteindelijk nog mee.
De opwarming van de aarde heeft het risico op snelle intensificatie van tropische stormen tot orkanen ongeveer verdubbeld, bleek al eerder uit een academische analyse. Volgens de definitie is een ‘snel intensiverende’ orkaan een storm waarvan de windsnelheid in een etmaal 55 kilometer per uur (30 knopen) toeneemt. In het geval van Melissa nam de windsnelheid afgelopen weekend met zo’n 110 kilometer per uur (60 knopen) toe in een etmaal tijd.
Melissa is orkaan nummer 13 dit seizoen, en zoals je bij het pechgetal zou verwachten: alles zit tegen. Zo is de bodem van Jamaica op veel plekken verzadigd met vocht doordat er afgelopen tijd veel regen viel. Dat kan zorgen voor extra risico op overstromingen en aardverschuivingen.
De Jamaicaanse overheid klaagde dinsdagochtend dat de 130 geopende orkaanschuilplaatsen nog flink leeg staan. Ondanks de klemmende waarschuwing van Brennan: ‘Iedereen in Jamaica moet een veilige plek opzoeken en de storm de hele dag uitzitten. ‘We maken ons grote zorgen.’
Luister hieronder naar onze wetenschapspodcast Ondertussen in de kosmos. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Alles over wetenschap vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant