is huisarts en columnist van de Volkskrant.
Nederland moet in 2035 jaarlijks 19 miljard euro extra aan defensie besteden om aan de Navo-norm te voldoen. Terwijl Den Haag voor dat bedrag steeds nadrukkelijker naar de zorg kijkt, blijft onduidelijk waar en hoe diep gesneden gaat worden. Mijn oproep: laat de zorgsector zélf het mes hanteren, maar wel mét ruggensteun van de politiek.
Met ruggensteun bedoel ik geen nieuwe subsidiepot of taskforce, maar structurele keuzes die de zorg echt lucht geven. Dat betekent: regels schrappen in plaats van stapelen, beloningen koppelen aan kwaliteit in plaats van productie, en zorgverleners ruimte geven om te prioriteren zonder direct gekort te worden. En bovenal: wees eerlijk over de gevolgen van keuzes. Je kunt niet miljarden naar defensie schuiven én tegelijk meer wijkverpleging, ouderenzorg en ggz beloven.
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Concreet gaat het nu om een bezuiniging van zo’n 5 miljard euro; een bedrag gelijk aan het budget voor de huisartsenzorg, de ggz of alle 25 kleinste ziekenhuizen samen. Een forse ingreep dus, die op begrijpelijke weerstand stuit. Toch schuilt hierin óók een kans, mits we snijden op de juiste plekken: in overbehandeling, dubbele beleidslagen, gebrekkige coördinatie, fraude, verzuim en eindeloze bureaucratie. De verspilling wordt geschat op een kwart van het zorgbudget, zo’n 25 miljard euro! En dat is een gezamenlijke verantwoordelijkheid.
Onlangs stond ik op een congres voor chirurgen en maag-darm-leverartsen. Het gesprek ging over de zin van zorg in een systeem dat professionals steeds vaker dwingt tot ‘wat kán’ in plaats van ‘wat móet’. De een na de ander bekende dat veel van hun werk niets toevoegt: nog een scopie, nog een controle, uit gewoonte, gemak of de angst om iets te missen.
Ook huisartsen geven toe geregeld onderzoeken aan te vragen of verwijzingen te maken die ze zelf niet nodig vinden. Ze doen het toch: omdat de patiënt het eist, er reclame voor wordt gemaakt, of uit vrees voor een tuchtklacht. Een bevriende specialist verzuchtte eerlijk: ‘Ik zou sommige verwijzingen graag afwijzen, maar dat is niet goed voor de omzet. Dus laat ik patiënten komen van wie ik vooraf al weet dat ik niets ga toevoegen.’ Dat is geen zorg verlenen, dat is pappen en nathouden.
Terwijl we de ene patiënt overservicen, krijgen de meest kwetsbaren niet de zorg die ze nodig hebben. De NPO-documentaire Te duur voor de zorg laat zien hoe instellingen mensen met een complexe verstandelijke beperking weigeren, vaak omdat de vergoeding lager is dan de werkelijke kosten. Het resultaat: hartverscheurende, mensonterende situaties. Zoals de moeder van een meervoudig gehandicapte jonge vrouw die wanhopig zei: ‘Vond ik mijn dochter maar dood in bed, dan was ze op een betere plek.’
In mijn boek Dit kost ons de zorg beschrijf ik hoe we miljarden steken in een stelsel dat desondanks tekortschiet waar de nood het hoogst is. We focussen op meer personeel, terwijl het verzuim op veel plekken richting de 10 procent kruipt. We roepen om meer budget, terwijl de prikkels en prioriteiten niet op orde zijn. Ik merkte het vorige week toen het niet lukte om thuiszorg of een hospiceplek te vinden voor een terminaal zieke patiënt. Wat wél lukte: hem per ambulance (à 1.000 euro) naar een kankercentrum (à 1.500 euro per dag) brengen. Duurder én bovenal niet wat hij wilde. Zulke momenten tonen dat niet geld, maar de besteding en verdeling ervan ons grootste probleem is.
Met elk jaar méér zorgbudget zijn de problemen niet kleiner geworden. Integendeel: we zijn ingedut. We missen de moed om keuzes te maken, vergaderen en polderen ons suf, en schuiven de rekening door naar morgen. Politici vrezen de kiezer, zorgverzekeraars de klant, artsen hun patiënten (en de tuchtrechter), instellingen durven geen koerswijziging aan, toezichthouders bewegen vooral binnen de lijntjes. Ondertussen voelt het voor mij als zorgverlener alsof ik met een kop hete koffie in een achtbaan zit, waarbij de loopings elkaar steeds sneller opvolgen. Ik probeer niet te morsen, maar dat lukt niet meer.
De oorlogsdreiging dwingt ons om te kiezen en te snijden. Laten we dat doen met het scalpel van de zorg, gesteund door Den Haag. Grenzen durven stellen, ook als dat stemmen kost; dát is het politieke leiderschap dat de zorg nodig heeft.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant