In de inktzwarte millennialsatire Vrede leggen theatermakers Jan Hulst en Kasper Tarenskeen de welvarende, grootstedelijke, hoogopgeleide millennial op de snijtafel. Maar begint er gaandeweg de voorstelling toch ook niet iets te knagen?
is chef-kunst van de Volkskrant. Ze schrijft over toneel, film, series en popcultuur.
De sfeer is gespannen, in de classicistische villa van Gwen op Ibiza. Zijn dat… straaljagers? De gasten luisteren nerveus, angstbeelden van oorlog in het achterhoofd. Nee, constateert Ashley: ‘Volgens mij is het gewoon Easyjet.’
Zie daar het drama-in-een-notendop van de westerse millennial anno nu: na decennia van weelde lamgeslagen door oorlogsdreiging en ellende, maar nog altijd even vatbaar voor de lokroep van budgetvlucht naar feesteiland. Want wat moet je anders? Vechten?
Die vraag staat centraal in de inktzwarte millennialsatire Vrede van Jan Hulst en Kasper Tarenskeen. In hun nieuwe voorstelling bij Theater Oostpool leggen de theatermakers hun generatiegenoten op de snijtafel – althans, het welvarende, grootstedelijke, hoogopgeleide deel. Grofweg geboren tussen 1980 en 1996, nooit oorlog of armoede gekend, geobsedeerd door hun insta, te zelfbewust om zich waar dan ook in te verliezen: een droom, een overtuiging, een utopie. En nu plots geconfronteerd met ongemakkelijke zaken die hun behaaglijke inertie danig op de proef stellen.
In de luxe villa van Gwen – zijn vriendin en manager – werkt technoproducer Wesley aan zijn langverwachte debuutalbum. Terwijl zijn sponsor de druk opvoert raakt Wesley opgefokt en gefrustreerd. Hij wil iets anders, hij wil méér – maar wat? Tim Linde speelt hem even geestig als aandoenlijk, een verzenuwd hoopje buikspieren, wisselend tussen geestdrift en wanhoop. Ondertussen stroomt zorgwekkend wereldnieuws binnen: Karzadistan heeft buurland Olvenië bezet. (Vervang die fictieve landen gerust door Israël en Gaza).
De grote kans voor Wesley dient zich aan in de persoon van Prisca (Esperanza Denswil, aka Pink Oculus): een wél succesvol artiest die bevriend is met schoonzus Ashley. In het hoofd van Wesley, en het taaluniversum van Hulst en Tarenskeen, klinkt dat zo: ‘Die Prisca? Die is dus FUCKING DESPERATE voor een collab.’
Probleem: Prisca is recent opeens geëngageerd geworden, en Gwen (Georgina Verbaan) heeft nogal moeite met die ‘hollewoordenbingo’. ‘Elke fucking artiest heeft een driekwart momentje in hun set waar ze even Olvenië aantikken.’ Maar voor ze het goed en wel beseffen heeft Wesley met Prisca toch een vette protesttrack gemaakt, hoe cringe dat misschien eerst ook voelde. Het moment dat Denswil dit Free Olvenië opvoert is een hoogtepunt in de voorstelling.
Rond deze personages cirkelen nog Gwens broer Werner (Bram Suijker), beroepsmilitair, zijn naïeve vriendin Ashley (Nadia Babke), en de doorgesnoven platenbaas Ashram (wederom Suijker, in een uitzinnige dubbelrol). Terwijl ze rond Wesley’s release samenkomen in de villa, lopen de spanningen – binnenshuis en internationaal – op.
In grote lijnen volgt Vrede de blauwdruk van hun eerdere voorstelling Assad, over de oorlog in Syrië, maar dan grootser, ambitieuzer, theatraler. Hoe moeten wij ons hier verhouden tot, in dit geval, de genocide in Gaza? Wat kunnen we méér doen dan doomscrollen en een vlag posten? En zijn we tot dat ‘meer’ eigenlijk wel bereid?
Hulst en Tarenskeen voeren zoekende personages op, die hardop worstelen met hun engagement, of het gebrek daaraan, te midden van een spervuur van harde grappen en hedendaagse verwijzingen naar de housecultuur, de muziekindustrie, het medialandschap en de (internationale) politiek. Ook komt nog even Oswald Spenglers Ondergang van het Avondland voorbij.
Maar ondanks de grote thema’s voelt Vrede in de eerste plaats als een vrolijk acteursfeestje. Linde bewijst opnieuw zijn talent om eindeloos te balanceren op de grens van innemend en onuitstaanbaar. Suijker mag zijn grote gevoel voor komedie uitleven in het hilarische typetje Ashram: de oudere Ibiza playboy-miljonair, met dikke buik, doorschijnend shirt en spiegelende zonnebril. En Georgina Verbaan is indrukwekkend tragikomisch als de getergde Gwen: met haar grote intelligentie en scherpte doorziet ze alles en iedereen, maar zelf komt ze tot niets, en moet toezien hoe mindere talenten met hun opportunistische activisme nu de talkshows en hitlijsten domineren.
Dit alles maakt Vrede een onvervalst verrukkelijke voorstelling, waar gaandeweg toch ook iets gaat knagen. Want Hulst en Tarenskeen schilderen hun eigen generatie wel héél zwartgallig af. Uiteindelijk blijkt alle engagement hol, elke oprisping van betrokkenheid razendsnel vervlogen. En wie wél echt iets doet, moet dat met de dood bekopen.
Grote vraag, beetje cringe, maar: kan kunst hier echt niet iets tegenover stellen?
Even is er hoop, in een surrealistische scène waarin Wesley tijdens Nieuwsuur live op tv een Network-achtige openbaring krijgt, en de mensheid bevlogen oproept gewoon iets minder naar te zijn. Maar door de suggestie dat dit moment slechts een Messiaanse wensdroom is, ondergraven de makers direct weer de impact ervan.
Het blijven millennials, tenslotte.
HET MILLENNIALTHEATER VAN HULST EN TARENSKEEN
Vrede is het eerste deel van een reeks voorstellingen over de millennial, van (regisseur) Jan Hulst en (schrijver) Kasper Tarenskeen als vast makersduo bij Theater Oostpool. Eerder ontleedden de twee al scherp de tijdgeest en hun eigen generatie in voorstellingen als Scheeps-Horeca, Buut, de naderende dood! en Baby Crazy. Vorig jaar hadden de makers een grote hit met Showmeister, met Jim Bakkum, waarin ze volksentertainment en grachtengordelkunst tegenover én naast elkaar plaatsten.
Theater
★★★★☆
Door Jan Hulst en Kasper Tarenskeen bij Theater Oostpool. 25/10, DeLaMar Theater Amsterdam. Tournee t/m 21/12.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant