Chipproducent De harde ingreep van de minister bij chipfabrikant Nexperia was de enige optie om te voorkomen dat de Europese tak van het bedrijf zou worden ontmanteld, stellen ingewijden.
Nexperia-medewerkers werken aan de productie van halfgeleiders in de fabriek in Nijmegen.
Het ministerie van Economische Zaken (EZ) greep in bij chipfabrikant Nexperia omdat de Chinese eigenaar Wing, in de ogen van de Nederlandse ambtenaren, bedrijfsgeheimen stal uit een Britse fabriek en op het punt stond de Europese tak van het bedrijf te ontmantelen. Dat bevestigen meerdere ingewijden aan NRC.
Minister van Economische Zaken Victor Karremans (VVD), bevroor op 30 september de bedrijfsvoering van Nexperia, via de obscure Wet Beschikbaarheid Goederen uit 1952. Sindsdien kan het Chinese moederbedrijf Wingtech, van ondernemer Zhang Xuezheng (Wing), geen bedrijfsonderdelen of machines meer verplaatsen. De omstreden ingreep leidde tot een exportverbod van China en mogelijke productieproblemen bij autofabrikanten, omdat hun toeleveranciers geen Nexperia-chips meer krijgen. Wing beschuldigt Nederland ervan dat het in opdracht van de VS handelde om China te dwarsbomen. Het ministerie houdt vol: de VS staan erbuiten; Europa dreigde chipfabrieken en kennis te verliezen.
Nexperia, dat een hoofdkantoor in Nijmegen heeft, maakt goedkope chips die in allerlei elektronica zit. De wafers, ronde schijven waarop deze chips gemaakt worden, worden geproduceerd in Manchester en Hamburg. Het merendeel van die chips wordt verwerkt door een ‘back-end’ fabriek in het Chinese Dongguan.
Wing wilde de productie van wafers volledig naar China halen, en onderbrengen bij een andere onderneming van hem, WingSkySemi. Daarvoor eigende hij zich de recepten toe voor de productie van chips uit de Nexperia-fabriek in het Britse Manchester, die ‘mosfets’ – simpele schakelaars – maakt. Al is dit gangbare techniek, het gaat wel om bedrijfsgeheimen die ongeoorloofd met de Chinese concurrent – Wings eigen bedrijf – werden gedeeld. De conclusie van Nederlandse ambtenaren: de ceo verrijkte zichzelf door Nexperia overdreven grote bestellingen bij zijn eigen chipfabriek te laten doen en sluisde kennis weg. Om de productie voor Europa te behouden greep Karremans in.
Uit gesprekken die NRC voerde blijkt dat EZ de omstreden beslissing onder grote tijdsdruk nam, omdat Wing 40 procent van het Europese personeel dreigde te ontslaan en Nexperia’s onderzoekscentrum in München wilde sluiten. De plannen hiervoor waren al met de ondernemingsraad gedeeld.
Wing had tot afgelopen zomer meegewerkt om Nexperia een meer Europees bestuur te geven, om bij klanten en overheden zorgen over de Chinese invloed op de chipfabrikant weg te nemen. Maar in juli stelde Wing Chinese stromannen aan om Nexperia leeg te trekken. De aanleiding voor Wings handelen was de geopolitieke druk; zijn onderneming Wingtech Technologies was door de Amerikanen al op de zwarte lijst geplaatst; de VS gingen die restrictie ook toepassen op dochterondernemingen – dus ook op Nexperia.
Voor de buitenwereld lijkt het erop dat de Nederlandse staat het besluit nam onder druk van de Amerikanen. Maar minister Karremans noemde het eerder „puur toeval” dat aangescherpte Amerikaanse handelsbeperkingen bekend werden op dezelfde dag dat de minister het bevel gaf.
De Chinese ambassadeur werd meteen gewaarschuwd zodra Karremans het besluit nam. China reageerde met een exportverbod voor de fabriek in Dongguan, en sindsdien overlegt Economische Zaken vrijwel dagelijks met China over een mogelijke oplossing. De fabriek in Dongguan is nu niet meer onder controle van het Nederlandse hoofdkantoor, maar draait op halve kracht omdat het aantal wafers uit Europa afneemt. Aan Chinese klanten wordt vooralsnog wel geleverd.
Eén dag na het bevel van de minister greep de rechter ook in bij Nexperia. De Ondernemingskamer, een speciale afdeling van het gerechtshof die gespecialiseerd is in conflicten binnen bedrijven, schorste de omstreden directeur-eigenaar en plaatste de aandelen van Nexperia onder onafhankelijk bestuur.
Het ministerie was er wel van op de hoogte dat ontevreden bestuurders van Nexperia een gang naar de rechter overwogen, maar vond het te riskant om te wachten op een eventuele zaak. Onzeker was of Nexperia zelf naar de Ondernemingskamer zou stappen, of bestuurders tussentijds zouden worden ontslagen en het was de vraag hoelang een oordeel van het hof op zich zou laten wachten en wat daarvan de inhoud zou zijn.
Die ingrepen lijken nu dubbelop, maar nu nog vindt Economische Zaken het te riskant om het uitzonderlijke bevel in te trekken. Nexperia-bestuurders kunnen namelijk ieder moment besluiten om hun zaak in te trekken of de rechter kan tussentijds met een andere beschikking komen. De Ondernemingskamer heeft alleen een voorlopig besluit genomen.
Ambtenaren ‘ontdekten’ zelf de nog nooit gebruikte wet uit 1952. Dat was in hun ogen de enige mogelijkheid om ontmanteling van Nexperia te voorkomen. Recentere wetgeving die de minister de mogelijkheid geeft geopolitieke gevoelige overnames tegen te houden kon niet worden gebruikt want Nexperia was al vóór die regelgeving in buitenlandse handen gekomen.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Economieredacteuren nemen je mee in de discussies die zij op de redactie voeren over actuele ontwikkelingen
Source: NRC