Sociale media PVV-Kamerleden Maikel Boon en Patrick Crijns plaatsten online nepfoto’s van Frans Timmermans, die daarop doodsverwensingen kreeg, zo ontdekte de Volkskrant. De GroenLinks-PvdA-leider deed aangifte.
Lijsttrekkers Geert Wilders (PVV) en Frans Timmermans (GroenLinks-PvdA) tijdens Het Debat van Nederland van SBS6.
„Een beschamend dieptepunt”, noemt GroenLinks-PvdA-leider Frans Timmermans ze maandag. Hij doelt op de opruiende berichten met AI-gegenereerde nepfoto’s van hemzelf die PVV-Kamerleden Maikel Boon en Patrick Crijns volgens de Volkskrant verspreidden via een Facebook-kanaal. Timmermans doet aangifte van laster en bedreiging.
Het tweetal plaatste onder meer afgelopen juli een AI-gegenereerde afbeelding van Timmermans die wordt gearresteerd. De afbeelding was reden voor tien volgers van het Facebook-account ‘Wij doen GEEN aangifte tegen Geert Wilders’ om Timmermans dood te wensen. „Zijn kop eraf voor oplichting en landverraad!”, schreef iemand volgens de Volkskrant.
Boon en Crijns zitten sinds 2023 in de Tweede Kamer. Ze staan op plek 23 en 34 van de PVV-kandidatenlijst voor de verkiezingen. Boon is Afghanistanveteraan en was Statenlid in Noord-Brabant. Crijns was beveiligingsmonteur voor een brandbeveiligingsbedrijf en later gemeenteraadslid in het Limburgse Landgraaf.
Crijns vertelde eerder aan NRC dat hij de Facebookpagina ‘Wij doen GEEN aangifte tegen Geert Wilders’ oprichtte, in 2016. Via die pagina wist hij 56.000 handtekeningen te verkrijgen voor een Nexit-referendum. Omdat Facebook strenger wilde optreden tegen haat, werd Crijns’ pagina verwijderd. Onder dezelfde naam maakte hij in 2017 een doorstart.
Crijns heeft al eerder afbeeldingen van politieke tegenstanders gemanipuleerd. Tijdens een gemeenteraadsdebat in 2023 bewerkte hij een foto van oud-D66-leider Sigrid Kaag met behulp van een plaatje van de heks uit de Disneyfilm Sneeuwwitje.
Afgelopen tijd deelden Boon en Crijns kunstmatige maar realistische beelden van witte, blonde, blauwogige vrouwen die worden lastiggevallen door migranten. Ook Timmermans is vaak doelwit. Zo wordt hij op een afbeelding omschreven als een politicus die „uw zuurverdiende geld” wil „afpakken”.
AI is onder radicaal-rechtse partijen een geliefd instrument om goedkoop en gemakkelijk utopische en dystopische ‘visioenen’ weer te geven. In Nederland gebruikt vooral de PVV AI als campagnemiddel. Volgens campaigntracker.nl komen 120 van de 404 gesignaleerde AI-berichten deze campagne uit het PVV-kamp. Zo publiceerde partijleider Geert Wilders onder meer een beeld van ‘islamitisch Nederland’ met een nepvideo.
Afgelopen zomer deelde Wilders een met AI gefabriceerde campagneposter met een blonde, lachende vrouw, met daarnaast een boos kijkende vrouw met hoofddoek. Het beeld is volgens hoogleraar grondrechten Karin de Vries (Universiteit Utrecht) racistisch en strafbaar. „Hij plaatst expliciet een wit iemand tegenover een niet-wit iemand”, zegt De Vries.
Moslimorganisaties deden aangifte vanwege groepsbelediging en aanzetten tot haat, discriminatie of geweld. Het Openbaar Ministerie heeft de aangifte in behandeling, zegt een woordvoerder.
Nee. NRC onthulde in 2017 dat Denk internettrollen gebruikte. Toenmalig Kamerlid Farid Azarkan vroeg Denk-lid Enes Yigit bijvoorbeeld om een negatieve reactie te plaatsen onder een bericht van PvdA’er Ahmed Marcouch, vanaf een nepaccount.
En volgens bekende PvdD’ers plaatste medeoprichter Niko Koffeman op het Twitter-kanaal @VolgZwijn berichten als: „Er zijn politici van CDA & PvdA die denken aan vergassen als ze [een Canadese gans] zien”, zo schreef NRC drie jaar geleden.
Als kiezers van links tot rechts één ergernis delen, is dat wel de slechte omgangsvormen binnen de politiek. Die bevorderen de onvrede over de democratie, bleek uit een Ipsos I&O-onderzoek onder ruim 2.300 stemgerechtigde Nederlanders, uitgevoerd in opdracht van NRC.
De PVV-uitlatingen – twee dagen voor de verkiezingen – geven blijk van die slechte omgangsvormen. Misschien is het wel daarom dat PVV-leider Geert Wilders vrij snel na de publicatie van de Volkskrant, afstand nam van de Facebookpagina. Ook maakte hij excuses aan Frans Timmermans. „Ongepast en ongehoord”, vond de PVV-leider het.
Wilders is niet bereid maatregelen te treffen tegen Boon en Crijns. Timmermans noemt excuses zonder maatregelen maandagochtend in het radioprogramma Sven Op 1 gratuit. De GroenLinks-PvdA-leider vindt dat de twee PVV’ers geen plaats zouden mogen hebben in het parlement.
„Dacht het niet hè”, reageerde Wilders op X.
In de Volkskrant bestempelt hoogleraar privacy en cybercrime Bart Schermer de fictieve foto van Timmermans waarop hij wordt opgepakt als laster. Dat houdt in: iemand beledigen of iemands goede naam en eer aantasten door iets te stellen wat niet waar is. Hoogleraar straf- en strafprocesrecht van de Universiteit Leiden Jeroen ten Voorde beschouwt het plaatje waar ‘corrupt’ bij een afbeelding van Timmermans is geplaatst als laster. Ook ziet zowel Schermer als Ten Voorde strafbare bedreigingen staan in de reacties onder de berichten.
Timmermans acht de twee volksvertegenwoordigers medeverantwoordelijk voor de bedreigingen. Het is volgens Ten Voorde ingewikkeld maar niet onmogelijk om de PVV’ers die de pagina beheerden strafbaar te stellen voor de bedreigingen. De hoogleraar verwijst naar een uitspraak van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens over de Franse radicaal-rechtse politicus Éric Zemmour. Die wilde meedoen aan de presidentsverkiezingen van 2022 en deed meermaals haatzaaiende uitspraken over moslims. Hij was, zo oordeelde het hof, terecht veroordeeld voor aanzetten tot rassenhaat. „Uit die zaak blijkt: als politicus ben je in bepaalde gevallen ook verantwoordelijk voor reacties die uitingen op internet teweegbrengen.”
Lees hier al onze artikelen over de landelijke verkiezingen op 29 oktober
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Doorzie de wereld van technologie elke week met NRC-redacteuren
Source: NRC