Russisch wapen Rusland zegt een nucleair aangedreven kruisvluchtwapen met succes te hebben getest. De ‘Boerevestnik’ heeft volgens het Kremlin een vlucht van veertienduizend kilometer volbracht.
Het Russische kruisvluchtwapen Boerevestnik bij de voorbereidingen van een test in 2018.
Wapendeskundigen in het Westen noemen het een ‘vliegend mini-Tsjernobyl’: een nieuw Russisch kruisvluchtwapen, nucleair aangedreven, dat volgens claims van het Kremlin op 21 oktober een vijftien uur lange testvlucht heeft volbracht. Als de Russische beweringen kloppen kan de 9M730 Boerevestnik (‘Stormvogel’) veel langer in de lucht blijven dan vergelijkbare, bestaande projectielen.
De stafchef van de Russische strijdkrachten, generaal Valeri Gerasimov, vertelde zondag in een televisie-uitzending aan president Vladimir Poetin dat het kruisvluchtwapen daarbij een afstand van veertienduizend kilometer had afgelegd. „En dat is niet de limiet”, voegde hij eraan toe. Poetin zelf, voor de gelegenheid in militair uniform gestoken, sprak van een „uniek product dat niemand in de wereld heeft”.
De Russen testten volgens Gerasimov tegelijkertijd, en met succes, twee intercontinentale ballistische raketten van de types Sineva en R-24 Jars en twee strategische Kh-102 kruisvluchtwapens die kunnen worden voorzien van een nucleaire lading. Met de test komt de inzetbaarheid van de Boerevestnik als onderdeel van de Russische nucleaire afschrikkingsmacht een stap dichterbij, aldus Poetin. Volgens hem bevestigt Rusland „opnieuw de betrouwbaarheid van zijn nucleaire schild”.
De Boerevestnik is geen volledig nieuw wapen in het Russische arsenaal. Poetin kondigde de ontwikkeling van het kruisvluchtwapen al in 2018 aan. Voor de Russen was dit wapen een antwoord op de Amerikaanse plannen voor de bouw van een raketschild dat het land moet beschermen tegen kruisvluchtwapens en intercontinentale ballistische raketten.
In 2002 stapte de Amerikaanse regering uit het Amerikaans-Russische ABM-verdrag dat sinds 1972 wederzijdse beperkingen had opgelegd aan de antiraketsystemen in beide landen. President Donald Trump volgt die lijn: hij sprak de afgelopen jaren regelmatig over de bouw van een Golden Dome (Gouden Koepel) boven het hele Amerikaanse grondgebied.
De Boerevestnik kan volgens de Russen door zijn nucleaire aandrijving doelen raken tot twintigduizend kilometer, waarmee het in theorie vanuit elke plek in Rusland de VS zou kunnen bereiken. Daarnaast is het wapen volgens het Kremlin zodanig wendbaar dat het wapen in staat wordt geacht vijandelijke luchtverdedigingsinstallaties grotendeels te omzeilen.
Dat laatste heeft vooral te maken met de kruishoogte van het projectiel. Het International Institute of Strategic Studies (IISS) schreef in 2021 op basis van informatie uit een Russisch militair tijdschrift dat de Boerevestnik tijdens zijn gehele vlucht niet hoger dan zo’n vijftig tot honderd meter boven de grond zou komen.
Tijdens de Koude Oorlog werkten zowel de VS als de Sovjet-Unie aan de ontwikkeling van nucleair aangedreven raketten die enorme afstanden konden overbruggen. Maar mede door de risico’s op een kernongeluk bleef de daadwerkelijke bouw van dergelijke wapens uit. Volgens het Amerikaanse persbureau AP kwamen in 2019 bij een test van de Boerevestnik bij Njonoksa in het noordwesten van Rusland zeven mensen om het leven, vijf technici en twee militairen, en werd een korte piek in radioactiviteit gemeten.
Het jongste Russische nucleaire wapengekletter van het Kremlin komt niet uit het niets, zo lijkt het. Met de testvlucht, uitgevoerd in een week waarin de Russen een hele reeks nucleaire oefeningen deden, lijkt Poetin het signaal af te willen geven dat Moskou niet zal buigen voor westerse druk als het gaat om de oorlog tegen Oekraïne.
Afgelopen donderdag dreigde Poetin al dat Rusland „zeer serieus, zo niet overweldigend” zo terugslaan als het land zou worden aangevallen met westerse wapens. Dat leek een reactie op een bericht in The Wall Street Journal, vorige week, waarin stond dat de Amerikaanse regering de restricties voor Oekraïne had opgeheven voor de inzet van langeafstandswapens tegen Rusland.
Na tal van mislukte pogingen om Rusland in gesprek te krijgen over het beëindigen van de oorlog in Oekraïne lijkt president Trump de afgelopen weken een hardere lijn te kiezen tegenover Poetin. Hij kondigde onder meer economische sancties aan vanwege de kennelijke onwil bij Poetin om de oorlog te beëindigen. Ook dreigde Trump verschillende keren met de verkoop van Tomahawk-kruisvluchtwapens aan Oekraïne.
Trump reageerde zondag afwijzend op Poetins wapenretoriek in een gesprek met journalisten aan boord van het presidentiële vliegtuig Air Force One, en noemde diens aankondiging „ongepast”. Trump: ,,Hij zou de oorlog moeten beëindigen. Een oorlog die een week had moeten duren gaat nu bijna zijn vierde jaar in. Dat is wat hij zou moeten doen in plaats van raketten te testen.” Eerder noemde Trump Rusland een „papieren tijger” vanwege de economische problemen en de voortslepende oorlog in Oekraïne.
Ook in Oekraïne bleef het nieuws over het nieuwe Russische wapen niet onopgemerkt, maar militaire experts leken niet onder de indruk. Voor de oorlog in Oekraïne lijkt het wapen Rusland weinig voordelen te bieden, omdat de afstand zo kort is dat Russische ballistische raketten binnen enkele minuten hun doel bereiken, schreef de Zweedse analist Adreas Umland in de Kyiv Post.
Hij ziet „dit vermeende superwapen” wapen bovendien als een potentiële ‘vuile bom’, omdat er door zijn nucleaire aandrijving per definitie radioactieve straling zal vrijkomen bij een inslag.
De Oekraïense militair analist Aleksandr Kovalenko wees er maandag op dat de relatief lage snelheid van de Boerevestnik – rond de negenhonderd kilometer per uur – het wapen kwetsbaar maakt voor vijandelijke luchtverdediging. „Zijn kwalificaties roepen de vraag op: waar is de Boerevestnik voor nodig? Wat is het nut? Hij wordt gelanceerd en kan een dag, twee dagen, een week, twee weken lang de wereld rondvliegen, wachtend tot er iets gebeurt. Ondertussen zal het condensspoor dat hij achterlaat gloeien als een kerstboom, omdat de verwarmingselementen naar verwachting duizenden graden zullen bereiken. De vraag rijst dus: wat houdt een supersonische jager tegen om dit gevaarte te onderscheppen?”
Analist Umland ziet het wapen vooral als onderdeel van de psychologische oorlogvoering van de Russen tegen het Westen. „De bedoeling is kiezers en politici in Europa en Noord-Amerika te intimideren en ervan af te houden meer hulp te verlenen aan Oekraïne.”
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet
Source: NRC