Varkenshouder Ondanks de stikstofcrisis en breed verzet overweegt de gemeente Peel en Maas om toestemming te geven voor nog eens twintigduizend extra varkens. Toen het bestemmingsplan werd besproken in de raad, zat de publieke tribune vol met tegenstanders.
De varkenshouderij in Egchel.
Tegenover elke inwoner van het Limburgse Egchel staan nu al ruim 71 varkens: veertienhonderd mensen en honderdduizend roze stuks vee telt het dorp. Ondanks de stikstofcrisis stellen burgemeester en wethouders van de gemeente Peel en Maas voor om toestemming te geven voor nog eens twintigduizend varkens extra. Een voorgesteld bestemmingsplan maakt het mogelijk dat de agrariër Bart Rutten in een zogenaamd Landbouw Ontwikkelingsgebied (LOG) uitbreidt van drie naar negen stallen.
De beoogde plek ligt op enige afstand van de bebouwde kom en kwetsbare natuur. De overlast voor de omgeving is minder groot dan op de andere plek waar de Ruttens varkens houden, tegen Egchel zelf aan.
De gemeenteraad beslist dinsdag over het bestemmingsplan. Een uitkomst is nog onduidelijk. Een deel van de lokale politici twijfelt. Er liggen afspraken met het bedrijf uit 2011, maar het denken over intensieve veehouderij en de aangerichte schade is in de afgelopen jaren sterk veranderd. En de weerstand tegen het bestemmingsplan is groot.
Wim Kruisberg werkte van 1973 tot en met zijn pensioen in 2014 als boswachter in de Peel. „Ik heb de veehouderijen zien verschijnen en groeien”, zegt hij. „Het eerste alarmerende rapport lag er al in 1981, maar tot nu is er vrijwel niets gebeurd.”
Nu krijgen de belangen van een enkele onderneming volgens Kruisberg voorrang. „De gemeente Peel en Maas minacht haar inwoners. Wanneer neemt ze eens een keer haar verantwoordelijkheid? Dit is een klap in het gezicht van mensen, zeker als we nog een toekomst willen voor de generatie na ons.”
Een aantal mensen richtte een actiegroep tegen de uitbreiding op: Big Pig City. Die heeft een enquête gehouden in het dorp; 61 procent van de huishoudens reageerde, 84 procent daarvan bleek tegen.
Toen het bestemmingsplan voor de varkensstallen begin deze maand werd besproken in een raadscommissie zat de publieke tribune helemaal vol, vooral met tegenstanders. Voor de deur van het gemeentehuis protesteerden een aantal aanhangers van de Partij voor de Dieren tegen het voorstel. Binnen was Pascale Plusquin, landelijk lijsttrekker van de afsplitsing van de PvdD, Vrede voor Dieren, een van de insprekers. „Omdat varkens niet oud mogen worden, hebben we het hier over veertigduizend dode varkens extra per jaar”, rekende ze voor.
Stoppen op de oude plek is geen voorwaarde voor het toestaan van de nieuwbouw in het ontwikkelingsgebied.
Ook de varkenshouder maakte gebruik van het inspreekrecht. „Er wordt veel over ons gepraat, maar weinig met ons”, zei Audrey Rutten aan het begin van haar bijdrage. Verder spreken met haar of haar echtgenoot lukt niet. NRC willen ze niet te woord staan. „Wij praten niet met pers.”
De lokale zendgemachtigde Omroep P&M interviewde in het verleden Patrick van ’t Hooft van de actiegroep Big Pig City in de buurt van de huidige stallen. „Bart Rutten en een van zijn medewerkers waren daar niet van gediend”, vertelt Van ’t Hooft. „Hun optreden was intimiderend. Ze noteerden bijvoorbeeld de nummerborden van onze auto’s.”
Haar schoonvader begon in 1969 met varkenshouderij, vertelde Audrey Rutten aan de raad. Haar man en zij vertegenwoordigen de tweede generatie. „En ook voor onze kinderen moet er straks een bedrijf staan, waar ze een inkomen uit kunnen halen.”
Rutten had een nieuwtje voor de lokale politici. „We hebben ons aangemeld voor de stoppersregeling van het Limburgs Offensief Stikstof en van de provincie het bericht gekregen dat we zijn ingeloot.” Een taxatie is aanstaande en als die naar de zin is van de familie Rutten, beëindigen ze hun activiteiten op de bestaande locatie. Rutten beschreef het als een „win-win-win-situatie”. Volgens haar profiteren in dat geval Egchel (ruimte voor woningbouw), het bedrijf (alles op één locatie) en de varkens (betere leefomstandigheden).
Maar stoppen op de oude plek is geen voorwaarde voor het toestaan van de nieuwbouw in het Landbouw Ontwikkelingsgebied. In het raadsvoorstel staat: „Het bieden van perspectief aan de ondernemer op de locatie aan De Horsten maakt de kans op sanering van de enige varkenshouderij die nog tegen de kern van Egchel aan ligt en die van dezelfde ondernemer is, groter.”
CDA-Wethouder Rob Wanten (Ruimte, Wonen en Economie) vindt een garantie niet per se nodig. Hij wijst op de eerdere afspraken met de Ruttens: over uitbreiden in het LOG: „Waar rechten liggen, kunnen we die niet zomaar afpakken. En landelijk mag dan veel zijn gericht op krimp, maar daar hebben we altijd bij gezegd dat er ook perspectief moet blijven voor boeren. Familiebedrijven moeten kunnen blijven groeien. Hier gebeurt dat met zo min mogelijk schade voor de omgeving. De waarborg daarvoor zijn alle gestelde eisen in zo’n duizend pagina’s aan stukken.”
John Timmermans, CDA-fractievoorzitter in de gemeenteraad, spreekt zelfs van „een prachtige ontwikkeling voor Egchel, die mogelijkheden biedt voor jonge ondernemers en de bouw van woningen bij het dorp”.
Met zeven CDA’ers en twee BBB’ers in de raad zijn er in elk geval negen stemmers voor de uitbreiding van de varkenshouderij. GroenLinks-PvdA en D66, met respectievelijk drie en twee zetels, zijn tegen. Raadslid Raf Janssen (PvdA-GL) is verbaasd dat Peel en Maas „het voortouw neemt bij deze ontwikkeling, terwijl duurzaamheid een kernwaarde van de gemeente is”.
Cruciaal zijn de stemmen van Lokaal Peel en Maas (tien zetels) en de VVD (drie). Die fracties waren er tijdens de commissievergadering nog niet uit en geven nu hun standpunt nog niet prijs. Mogelijk stemmen ze intern verdeeld.
Welke beslissing de gemeenteraad ook neemt, Peel en Maas lijkt bij elke uitkomst verzekerd van een lange juridische weg. In geval van een nee, zal de varkenshouder de rechter wijzen op de in het verleden gemaakte afspraken. Bij een ja beginnen Mobilisation for the Environment, de organisatie van Johan Vollenbroek, en Animal Rights waarschijnlijk een proces om het plan van tafel te krijgen.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC