Venezuela-VS Onder het mom van de strijd tegen drugs voert de regering-Trump de druk op het Venezolaanse regime van Nicolás Maduro op. Ook zijn buurman, de wél democratisch gekozen president Gustavo Petro van buurland Colombia, komt in het vizier van de VS.
Leden van een Bolivariaanse Volksmilitie tijdens een militaire training in La Guaira, Venezuela, 8 oktober.
Landbouwer Reinaldo Castillo (47) maakt deel uit van een Bolivariaanse Volksmilitie. Zijn groep wil een oude markthal aan de rand van Caracas ombouwen tot een opslagplaats voor drie tot vier ton voedsel. Castillo: ,,We gaan hier zoveel mogelijk eten opslaan, vlees, vis, rijst, van alles. Het is bedoeld voor mensen uit de omgeving. Als er een oorlog uitbreekt is er in elk geval genoeg eten voor de buurt’’, zegt hij.
Castillo, gekleed in camouflagekleding met het logo van de militie, is al bijna twintig jaar lid van deze groep. Ze werd opgericht door de in 2013 overleden linkse oud-president Hugo Chávez om ook de bevolking te betrekken bij „de bevrijding van Venezuela tegen imperialistische dreiging”.
In de markthal worden dezer dagen airco’s geplaatst, koelcellen gebouwd en ijskasten geïnstalleerd. Verderop legt Daniel Córdoba met een collega elektriciteit aan. In het dagelijks leven hebben deze burgermilitieleden allemaal ‘gewone’ banen. Córdoba werkt in de bouw, Castillo is boer en een van de weinige vrouwen in het gezelschap staat voor de klas. ,,We worden getraind door het leger, maar we hebben ook onze eigen wekelijkse trainingen. We zijn erop voorbereid dat we onder allerlei omstandigheden en op verschillende plekken voor ons land kunnen worden ingezet. Als er nu een oorlog uitbreekt komen we onmiddellijk in actie en vechten we mee’’, aldus Castillo.
De volksmilities worden door het Venezolaanse regime gemobiliseerd sinds de Amerikaanse president Trump deze zomer onder het mom van de ‘war on drugs’ begon met het aanvallen van bootjes op zee. Volgens de Amerikanen zouden deze schepen drugs aan boord hebben. Zonder hiervoor bewijs te leveren of de opvarenden aan te houden en de boot te onderzoeken, worden ze uit het water geschoten en zijn er al minstens 46 doden gevallen. Op stranden van de nabij Venezuela gelegen eilandengroep Trinidad en Tobago spoelen lijken aan. Wanhopige familieleden aan de kust van Venezuela verspreiden foto’s van hun geliefden in de hoop meer duidelijkheid te krijgen.
Reinaldo Castillo, boer in het dagelijks leven, is al bijna twintig jaar lid van een volksmilitie in Venezuela.
Daniel Córdoba helpt mee om een oude markthal om te bouwen tot een opslagplaats voor noodvoedsel.
Hoewel de VS met deze aanvallen volgens veel experts het internationale oorlogsrecht schenden, stelt Washington dat het om legitieme anti-terreuroperaties gaat. Begin dit jaar zetten de VS een aantal internationaal opererende drugsorganisaties op hun terroristenlijst. Oorlogsschepen liggen al weken in het Caribische gebied met duizenden Amerikaanse militairen aan boord. Donderdag maakte het Pentagon bekend dat de USS Ford, het grootste Amerikaanse vliegdekschip, van de Middellandse Zee naar Latijns-Amerika wordt gedirigeerd, waar het naar verwachting eind deze maand aankomt.
Militaire actie op land wordt door Trump ook niet meer uitgesloten. De inlichtingendienst CIA heeft al toestemming gekregen om met heimelijke operaties aan ,,de slag te gaan in Venezuela’’, bevestigde hij deze maand. Trump beschuldigt Maduro ervan als drugsbaas aan het hoofd te staan van het zogeheten Zonnekartel. Hiervoor zijn geen harde bewijzen en Venezuela is zeker niet de grootste speler op de Latijns-Amerikaanse drugsmarkt. In antwoord op de Amerikaanse marine-acties heeft Caracas extra manschappen naar de Venezolaanse kustregio’s gestuurd.
Experts denken daarom dat de militaire opbouw van de VS bedoeld is om een regimewisseling forceren in het olierijke Venezuela. De autoritaire Maduro runt een links-nationalistisch en anti-Amerikaans bewind en is al jaren een doorn in het oog van de VS. Sinds hij in zowel 2019 als 2024 via fraude ‘herverkiezing’ regelde, wordt hij door Washington niet erkend als rechtmatige president van het land.
Sinds enkele weken richt Trump zijn antidrugsretoriek tevens op Gustavo Petro, president van Venezuela’s buurland Colombia. Ook deze linkse, anti-Amerikaanse, maar in tegenstelling tot Maduro democratisch gekozen leider zou volgens Trump een grote kartelleider in zijn land zijn. Petro en zijn familieleden kregen al Amerikaanse sancties opgelegd en Colombia zelf op een lijst gezet van landen die niet voldoende zouden meewerken aan de antidrugsstrijd. Begin vorige week werden ook de eerste Colombiaanse bootjes aangevallen op de Stille Oceaan, waarover veel meer cocaïne naar de VS komt dan via de Caraïbische route.
Trumps drugsoorlog wordt door het impopulaire Maduro-regime aangegrepen om het nationalistische sentiment op te jutten. De Bolivariaanse Volksmilities, vernoemd naar de grote Zuid-Amerikaanse bevrijder Simón Bolívar, spelen in die propagandastrijd een belangrijke rol. ,,Ik was al lid onder oud-president Chávez van wie ik een grote bewonderaar was’’, zegt militielid Reinaldo Castillo in de oude markthal. ,,Ik deed het de laatste jaren wat rustig en was vooral bezig op de boerderij, maar toen de oproep van Maduro kwam heb ik me direct weer aangemeld.’’
Voor de militieleden is de dreiging vanuit de VS geen verrassing. ,, We weten al jaren dat de VS het op ons gemunt hebben. Venezuela heeft grote oliereserves. Toen oud-president Hugo Chavez werd gekozen en hij beloofde ‘de olie terug te geven aan het volk’ raakten de Amerikanen in paniek, want hun belangen, hun bedrijven werden getroffen’’, zegt Castillo verwijzend naar de olie-industrie die door Chávez destijds werd genationaliseerd waarna veel buitenlandse bedrijven het land ontvluchtten en de dagelijkse productie instortte.
Op Instagram circuleert een oud filmpje van een jaar of twintig geleden, waarin toenmalig president Chávez de Verenigde Staten de meest ,,agressieve regering ter wereld noemt’’. De kans dat ze hem zullen uitschakelen is groot zegt Chávez in het filmpje. ,,Mij is al verteld dat ze dat zullen doen door mij persoonlijk te beschuldigen van handelen in drugs. Ze zullen zeggen dat ik de grootste kartelleider ben, en zo een reden zoeken om van me af te komen’’, aldus Chávez. ,,En dat doen ze nu met Maduro. Dit komt zo uit het Noord-Amerikaanse draaiboek’’, zegt Castillo.
Over een paar dagen moet de opslagruimte klaar zijn en wordt het eerste voedsel opgeslagen. Van spanning in de straten van Caracas is weinig te merken, het gewone leven van alledag lijkt door te gaan. Sinds de verkiezingen van vorig jaar, waarbij Maduro zonder bewijs de overwinning claimde, is de binnenlandse repressie opgevoerd. Veel Venezolanen durven niet vrijuit te praten. Een groot deel van de bevolking zou hoogstwaarschijnlijk graag af willen van Maduro, maar op oorlog of een Amerikaanse interventie zitten ze ook niet te wachten.
Amerikaans oorlogsschip voor de kust van Port of Spain, hoofdstad van Trinidad en Tobago, 26 oktober.
Leden van de Venezolaanse Nationale Garde patrouilleren op het Maracaibomeer, 26 oktober.
Ook in de rest van de regio zijn er grote zorgen. De Amerikaanse bemoeienis roept trauma’s op uit het verleden. Tussen de jaren zestig en tachtig gebruikte de Verenigde Staten haar invloed en macht om linkse en socialistische regimes omver te werpen, en hen te vervangen door lang zittende en repressieve pro-Amerikaanse militaire regimes.
De Braziliaanse president Lula da Silva, die zondag in Maleisië een ontmoeting had met Trump over onder meer handelstarieven, wil zich als mogelijke bemiddellaar opwerpen. ,,We moeten ons niet alleen focussen op de drugskoeriers, want zij zijn het slachtoffer van de vraag naar drugs’’, zei Lula dit weekend voor zijn vertrek naar Maleisië. Waarmee hij wilde aangeven dat er ook naar de Amerikaanse vraagkant naar drugs moet worden gekeken en niet alleen naar productie en transport in de regio zelf.
Met medewerking van Johanna Osorio in Caracas
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet
Source: NRC