De regering van de Argentijnse president Javier Milei heeft in de parlementsverkiezingen van zondag goede zaken gedaan. Het neoliberale economische project van de radicaal-rechtse Milei krijgt opnieuw steun van de Argentijnen.
is correspondent Latijns-Amerika van de Volkskrant. Hij woont in Mexico-Stad.
Voor Javier Milei hing veel, zo niet alles, af van de parlementsverkiezingen die zondag plaatsvonden in Argentinië. De presidentsverkiezingen winnen met een radicaal neoliberaal economisch programma is één ding. Twee jaar geleden ging de nieuwkomer als een sloopkogel door het peronisme, de destijds regerende linkse politieke stroming. Maar toen moest Milei zijn beloftes nog waarmaken.
Opníeuw winnen, na het land twee jaar lang een bitter economisch medicijn van keiharde bezuinigingen te hebben toegediend, dat is een andere zaak. In de aanloop naar deze tussentijdse verkiezingen liepen de spanningen dan ook hoog op. Mileis economische herstel leek plots kwetsbaar. Zijn regering moest miljarden dollars uitgeven om de zwakke Argentijnse peso overeind te houden. De Amerikaanse president Donald Trump kwam Argentinië te hulp met 40 miljard dollar aan kredieten.
Maar deze zondag boekte Milei’s partij La Libertad Avanza (‘De vrijheid rukt op’) toch een verrassend grote zege. De regeringspartij kreeg 41 procent van de stemmen en domineerde onder kiezers in bijna het hele land. De linkse coalitie Fuerza Patria (‘Vaderlandse kracht’) bleef flink achter met 32 procent. De overige stemmen gingen naar kleinere partijen of waren blanco stemmen.
‘Voor eens en voor altijd kunnen we de bladzijde omslaan’, zei Milei zondagavond in zijn overwinningsspeech. En met een knipoog naar zijn politieke vriend Trump: ‘We gaan Argentinië weer groot maken.’ Twee op de drie Argentijnen willen niet terug naar het verleden, stelde hij, om vervolgens ook de kiezers te omarmen die niet op zijn partij hadden gestemd. ‘Onze prioriteit in de komende twee jaar is werken aan een betere toekomst voor alle 47 miljoen Argentijnen.’
De zege stelt Milei in staat om in de tweede helft van zijn termijn zijn economische plannen zonder al te grote parlementaire obstakels uit te kunnen voeren. Want hoewel Milei als presidentskandidaat in 2023 overtuigend won, boekte zijn nieuwe partij destijds in het parlement minder goede resultaten. De man met de kettingzaag stuitte sindsdien op een (deels) vijandig parlement en werd gedwongen om grote concessies te doen.
Tijdens deze tussentijdse verkiezingen werd grofweg de helft van de zetels in beide kamers van het parlement vernieuwd. Bij verlies zou het economische project van Milei op losse schroeven komen te staan en zou ook de financiële reddingsboei van de Amerikanen niet langer zeker zijn. Trump gaf recent aan dat hij zijn steun bij een slecht resultaat ook weer kon intrekken.
Maar Milei kan opgelucht ademhalen. Zijn rechtse coalitie groeit in het huis van afgevaardigden naar ruim een derde van de parlementszetels. Dat geeft hem het recht op een presidentieel veto waarmee hij wetsprojecten van de oppositie kan dwarsbomen.
De president ontbeert weliswaar nog steeds een absolute meerderheid, maar hij verwacht in het parlementaire midden genoeg volksvertegenwoordigers te vinden waarmee hij de komende twee jaar zaken kan doen. Hij heeft onder andere een grote belastinghervorming op de rol staan.
Het verkiezingsresultaat duidt enerzijds op aanhoudende steun voor Mileis rücksichtslose neoliberale project, waarmee hij de inflatie van honderden procenten op jaarbasis naar tientallen wist terug te brengen. Dat harde bezuinigingsprogramma ging met de nodige pijn gepaard, maar ondanks de magere economische groei, aanhoudende werkloosheid en achterblijvende koopkracht geloven veel Argentijnen nog steeds in Mileis shocktherapie.
Anderzijds is het resultaat ook, opnieuw, een afstraffing van het linkse peronisme dat gedurende decennia regeerde in Argentinië en het land meermaals in diepe economische crises stortte. Hoewel opinieonderzoeken tonen dat Milei niet meer de enorme steun geniet die hij bij zijn aantreden kreeg, is de afkeer jegers zijn voorgangers nog steeds groot.
Afgelopen september leek het peronisme weliswaar even op te leven toen de stroming bij provinciale verkiezingen in de provincie Buenos Aires grote winst boekte, maar deze zondag haalde de partij van Milei ook in dit linkse bolwerk de meeste stemmen.
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant