Ik heb het deze week zo vaak moeten horen: ‘Stem nou niet op het CDA’. Vooral het pleidooi van mijn petekind bleef me bij, want hij bracht zijn waarschuwing met zo veel hartstocht, dat ik eerst kwaad werd, maar daarna toch ook geroerd door zijn stelligheid, die ik ken van mijn jongere zelf. Stemmen is een heel serieus spelletje, en het is nodig daarover fanatiek van mening te verschillen.
Petekind is inmiddels twintig, en tijdens ons gesprek noemde hij Bontenbals voorkeur voor de VVD („met het pistool op de borst”) als grootste verwijt. Hij vindt dat ik ‘gewoon’ op GroenLinks-PvdA moet stemmen, en dat is ook geen onmogelijkheid, maar als je het voorgeschreven krijgt word je vanzelf recalcitrant.
Nu zou hij me vast om de oren slaan met de reformatorische scholen, en artikel 23, dat toestaat dat scholen de homoseksuele praktijk vanwege religieuze beginselen afwijzen. En dan ben ik zelf ook nog homo… Dat zal wel, en ik ben blij dat ik nooit naar een reformatorische of islamitische school ben geweest, waar in mijn tijd nog geen verplichte burgerschapslessen werden gegeven om die religieuze rigiditeit enigszins te temperen; ik vind al die godsdienstige pertinentie over seksuele praktijken bijna altijd misplaatst.
Maar zoals Nederland in vergelijking met de buurlanden een heel vreemd omroepbestel heeft, want gebaseerd op levensbeschouwelijke zuilen, zo ook is de status van het bijzonder onderwijs in ons land een opvallende, maar wel te waarderen traditie – ik schreef er eerder over, in deze krant.
Het betekent meer keuzevrijheid voor de ouders, niet altijd voor hun kinderen, en om die vrijheid geheel teniet te doen, en er enkel staatsscholen op na te houden, met leerlingen die allemaal hetzelfde culturele staatspakketje hebben meegekregen: mijn droom van een pluriforme samenleving is het niet.
‘Diversiteit’, dat modewoord dat pas geleden nog in zwang was, betekent uiteraard ook dat afwijkende meningen en andersoortige religieuze opvattingen bestaansrecht hebben. ‘Vrijheid van godsdienst’ moet wel iets betekenen. Die vrijheid houdt pas op waar strafbaarheid begint. Zodra er op scholen geleerd wordt dat homo’s gestenigd moeten worden, van gebouwen gegooid et cetera, is het afgelopen. Maar docenten die verkondigen dat homoseksualiteit een zonde is? Dat is een opvatting, geheel tegengesteld aan de mijne, maar niet strafbaar.
Wil ik nu koste wat kost Bontenbal beschermen? Nee, eerder een deel van een Nederlandse traditie, waarin het idee van ‘soevereiniteit in eigen kring’ heeft doorgewerkt.
Die hartgrondige hekel van petekind aan de VVD bijvoorbeeld; het is voor hem zowat onvoorstelbaar dat er mensen zijn die op zo’n partij stemmen. Ikzelf heb grote moeite me de weloverwogen PVV- en FVD- stemmer voor de geest te halen. Maar mits ze zich aan de wet houden, mogen die partijen bestaan. Laat ze vooral niet regeren, maar daar ga ik niet over.
Er is bij radicaal- en extreem-rechts een verheimelijkte zin om het liberale democratische bestel naar zijn moer te helpen. Daar wordt het link, daar dreigen de zaken onomkeerbaar te worden. Maar die destructieneiging schrijf ik de VVD niet toe. Er moeten trouwens ook partijen overblijven voor de regeringscoalitie.
Al die grote en kleine verschillen moet je naast elkaar laten bestaan. Dat geldt niet voor dat ene, beslissende verschil: vroeger werd het wel creative disruption (creatieve verstoring) genoemd, en het is nu van de markt naar de politiek overgeheveld, waar het een radicale breuk wil bewerkstelligen met de tradities van de liberale democratie.
Daar houdt mijn diversiteitsgeloof op.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC