Werkstress
Dit is het dagelijkse commentaar van NRC. Het bevatmeningen, interpretaties en keuzes. Ze worden geschreven door een groepredacteuren, geselecteerd door de hoofdredacteur. In de commentaren laat NRC zien waar het voor staat. Commentaren bieden de lezer eenhandvat, een invalshoek, het is ‘eerste hulp’ bij het nieuws van de dag.
Het ziekteverzuim onder werknemers is in de maand september gestegen naar 4,7 procent, en daarmee op het hoogste niveau in jaren uitgekomen. Ook het aantal ziekmeldingen nam fors toe: september telde 72 procent meer ziekmeldingen dan augustus. Van alle duizend medewerkers meldden zich er vorige maand 62 ziek, zo rapporteerde ArboNed vorige week.
Eerder kwam ook het Centraal Bureau voor de Statistiek met zorgwekkende cijfers. Het ziekteverzuim in Nederland blijft stijgen en steeds vaker zijn mentale klachten de oorzaak. Dat is een groeiend probleem voor de Nederlandse economie, die toch al kampt met een krappe arbeidsmarkt en tegen de grenzen van haar productiviteit oploopt.
Vooropgesteld: iemand die zich ziek meldt heeft daar over het algemeen gegronde redenen voor. De meeste ziekmeldingen vallen dan ook samen met griep- en verkoudheidsgolven en zijn kortdurend van aard. Zorgelijker is dat het langdurig ziekteverzuim (langer dan zes weken) ook toeneemt. En van die langdurig zieken zegt een steeds groter deel dat stressgerelateerde klachten de basis zijn van het verzuim. Daardoor nam het gemiddelde ziekteverzuim in drie jaar toe van 23,8 dagen naar 27,6 dagen.
Wie oppervlakkig naar de cijfers kijkt kan denken dat er iets grondig misgaat in de manier waarop werkgevers omgaan met hun werknemers. En dat zal vast deels ook kloppen: stressklachten nemen toe, de werkdruk is door personeelstekorten in veel sectoren hoog, en de combinatie werk en privé is niet altijd makkelijk vol te houden. De hypernerveuze samenleving eist ook hier haar slachtoffers.
Werknemers ervaren in toenemende mate een gebrek aan steun van werkgevers. Ze missen autonomie en voelen ook niet de ruimte om psychische klachten met werkgevers te bespreken, schreef website GGZ Nieuws onlangs. Dat mogen werkgevers zich aantrekken: preventie, de juiste ondersteuning voor werknemers en meer aandacht voor het mentale welzijn van werknemers kunnen allemaal helpen het verzuim omlaag te krijgen.
Toch is dat niet het hele verhaal. Al decennia geleden is overtuigend vastgesteld dat er een procyclisch verband bestaat tussen conjunctuur en ziekteverzuim. Simpel gezegd draagt een gunstige economische ontwikkeling ertoe bij dat meer werknemers zich ziek melden en vice versa. Dat heeft naar alle waarschijnlijkheid psycho-sociale oorzaken. In een economie die op volle toeren draait, is de werkloosheid laag, zijn werknemers gewild en werkgevers dus de vragende partij. Die vaak onbewust ervaren luxe positie biedt werknemers kennelijk de mentale ruimte om net wat gemakkelijker thuis te blijven bij ervaren ongemak of stress. De werkgever heeft dat dan maar te slikken, ook als het verzuim wat langer duurt dan de spreekwoordelijke snipper- of baaldag.
Daarmee is niet gezegd dat het overgrote deel van de ziekmelders calculerend bezig is en zich naar eigen goeddunken aan het werkproces onttrekt. Ziek is vaak ook echt ziek. Het verband tussen conjunctuur en verzuim maakt echter wel duidelijk dat voor een groeiend deel van de werknemers de balans net iets te vaak richting het privébelang kantelt. Daarmee worden de kosten van het eigen welzijn afgewenteld op de baas en op de eigen collega’s. Iedereen die zich ziek meldt weet immers dat zijn of haar collega’s die wel werken een tandje bij zullen moeten zetten.
Het gaat te ver om te pleiten voor een periode van laagconjunctuur om het ziekteverzuim omlaag te krijgen. De economische schade daarvan staat in geen verhouding tot het probleem. Maar naast goed werkgeverschap via preventief beleid op de werkvloer mag ook een beroep gedaan worden op goed werknemerschap. Dat is vooral een mentaliteitskwestie: tegenover een (goed) betaalde baan horen nu eenmaal ook bepaalde verantwoordelijkheden te staan. In slechte én in goede tijden.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC