In februari speelt de Puerto Ricaanse zanger Bad Bunny de hoofdact van de Super Bowl. De immigratiepolitie zal er zijn, dreigt de regering. ‘Conservatief Amerika trekt zijn succes niet’, klinkt het in de New Yorkse ‘social club’ Toñitas, waar Bad Bunny vaak te vinden is.
is correspondent Verenigde Staten van de Volkskrant. Ze woont in New York.
‘Nueva York’, klinkt het voor de deur. ‘Si te quieres divertir...’ Het is de stem van de veelbesproken Puerto Ricaanse artiest Bad Bunny: ‘New York, als je plezier wilt hebben.’ Zijn oeuvre schalt over Grand Street in stadsdeel Brooklyn. Met wiegende heupen stappen bezoekers Toñitas binnen, de zogenoemde ‘social club’ waar nostalgische Puerto Ricanen, en andere Latino’s, al decennialang komen om samen te dansen, zingen, eten en biljarten.
De 85-jarige eigenaar en naamgever María Antonia ‘Toñita’ Cay is hier de onbetwiste koningin. Zij zit vanavond, zoals altijd, op een barstoel met een plastic bekertje water voor haar neus. Wie kleingeld wil wisselen voor de biljarttafel of de jukebox, moet langs haar.
Bad Bunny (31), die geboren werd als Benito Antonio Martínez Ocasio, is in Toñitas de onofficiële koning. ‘Hij komt hier regelmatig’, zegt Cay over de artiest die drie jaar op rij de best beluisterde artiest ter wereld was. ‘Hij speelt domino, eet rijst en bonen, maakt praatjes net als iedereen.’
Maar sinds bekend werd dat Bad Bunny in februari de hoofdact wordt van de Super Bowl, het grootste sportevenement van de VS, ligt de koning onder vuur. Tijdens de pauze van de American Football-wedstrijd, de zogeheten halftime show, mag hij een concert geven. De show, die ongeveer een kwartier duurt, is het best bekeken tv-moment van het jaar. Vorig jaar keken 130 miljoen Amerikanen. Maar nu de Spaanstalige zanger de uitverkorene is, zijn conservatieven ziedend.
Migratiepolitie zal ‘overal’ zijn
‘Ik vind het volkomen belachelijk’, reageerde president Donald Trump op tv. Fox News-presentator Tomi Lahren beweerde dat Bad Bunny ‘geen Amerikaanse artiest is’ – terwijl het eiland toch echt Amerikaans territorium is en iedere Puerto Ricaan bij geboorte Amerikaans staatsburger. Washington, dat zich doorgaans niet bemoeit met de show rondom de finale van het American Football-seizoen, ziet in de keuze voor Bad Bunny een gevaar.
Met zijn Spaanstalige muziek en populariteit is de artiest een politieke kracht waar ze in het Witte Huis zenuwachtig van worden. Conservatieven in de VS zien in immigranten de vijand. Jonge Amerikanen, onder wie Latino’s, zijn dol op Bad Bunny. De regering heeft al laten weten migratiepolitiedienst ICE in te zetten om tijdens de Super Bowl te jagen op migranten. ‘We zullen daar overal zijn’, aldus minister van Binnenlandse Veiligheid Kristi Noem.
De jongerenorganisatie Turning Point USA, opgericht door de recent vermoorde activist Charlie Kirk, gaat tijdens de Super Bowl The All American Halftime Show uitzenden. Ze willen dat tv-kijkers weg zappen van Bad Bunny en naar een alternatief online-optreden kijken, dat zij zelf organiseren.
‘De conservatieven trekken zijn succes niet’, lacht de Puerto Ricaanse filmregisseur Edwin Matos (32) in Toñitas, terwijl hij geld in de jukebox gooit om zijn favoriete zanger op te zetten – Bad Bunny natuurlijk. ‘Hun bloed kolkt. Maar hij is gewoon de hotste artiest van dit moment.’
Bad Bunny spreekt zich uit tegen de politiek van Donald Trump. Hij besloot dit jaar geen concerten te geven in de VS uit vrees dat zijn fans door immigratiedienst ICE zouden worden uitgezet. In een van zijn clips hangt de vlag van Puerto Rico voor het vrijheidsbeeld. Een stem, die Trump moet voorstellen, zegt ‘sorry’ tegen immigranten. ‘Dit land is niets zonder immigranten.’ Voor de eervolle Super Bowl maakt hij een uitzondering.
Bekend uit een Bad Bunny-song
In Tońitas staat de tijd stil. De bar opende de deuren in de jaren zeventig als buurthuis voor Puerto Ricanen die wilden samenkomen na een honkbalwedstrijd. Rond de eeuwwisseling werd het een sportkroeg waar bier nog altijd een paar dollar kost.
Binnen hangt de geur van bruine bonen en rijst, die je gratis mag opscheppen. In de zomer is het net zo heet als op het Caribische eiland – en met dezelfde luchtvochtigheid. Aan de muren hangen Puerto Ricaanse symbolen en foto's van de eigenaresse door de jaren heen. ‘We gaan pas stoppen als ik dood ben’, zegt Cay, onverstoord vanaf de barkruk.
‘Ik ken Toñitas uit een liedje van Bad Bunny’, zegt bezoeker Lorina Reyes (44). ‘Daarom ben ik hier.’ De Puerto Ricaanse zakenvrouw, die nu woont in Orlando in de staat Florida, staat met een beker wodka voor de deur.
Reyes zegt in november op Trump te hebben gestemd. ‘Daar heb ik nu spijt van. Ik stemde op hem omdat ik hoopte dat hij de economie kon verbeteren. Nu zie ik hem haat spuwen tegen immigranten.’ Een van de stamgasten van Toñitas is recentelijk het land uitgezet, vertelt een Venezolaanse Amerikaan die hier veel te vinden is.
Hoewel Puerto Ricanen op papier als Amerikaanse staatsburger worden beschermd, ondervinden zij wel degelijk last van Trumps migratiebeleid. In de jacht op ongedocumenteerden houdt ICE mensen staande op basis van hun uiterlijk. Ook Puerto Ricanen lopen het risico om gearresteerd te worden. Precies tegen dit soort praktijken spreekt Bad Bunny zich uit.
Nagellak en rokken
‘Bad Bunny is een van de weinige artiesten die durft te praten over de uitzettingen’, zegt Reyes. ‘Hij is iemand die als geen ander de Spaanse taal en Latino-cultuur en geschiedenis beschermt’. Haar vriend, Omar Torres, die nog wel op het eiland woont, beaamt wat Reyes zegt. ‘Juist nu Latino’s zo kwetsbaar zijn, is zijn muziek belangrijker dan ooit.’
In 2022, ten tijde van de release van zijn vierde album Un Verano Sin Ti, danste Bad Bunny in Toñitas met het progressieve Congreslid Alexandria Ocasio-Cortez, die ook een Puerto Ricaanse achtergrond heeft. In zijn nummer NUEVAYoL (de fonetische wijze waarop Puerto Ricanen New York zeggen) zingt hij over Toñitas en de lokale rum die hij hier drinkt.
Puerto Ricanen zien hem als artiest die vastgeroeste genderrollen verschuift. Hij draagt nagellak, staat in rokken op het podium. Ook spreekt hij zich uit voor transgenderpersonen. ‘Puerto Ricanen zijn meer open-minded geworden’, zegt Torres, die homoseksueel is. ‘Bad Bunny heeft ons uit de taboesfeer gehaald.’
Dat de zanger niet terugdeinst voor kritiek, bleek tijdens een recent komedieoptreden op Saturday Night Live. Daar spotte hij met de negatieve reacties op zijn aanstaande Super Bowl-show. ‘Als je niet hebt begrepen wat ik net zei’, zei hij in het Spaans, ‘heb je vier maanden de tijd om het te leren’.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant