Woensdag 29 oktober begint de kaartverkoop van de 38ste editie van documentairefestival Idfa in Amsterdam. De Volkskrant tipt alvast 12 hoogtepunten uit het programma.
is filmredacteur van de Volkskrant.
Zo zonder tierelantijntjes als Annie Ernaux schrijft, is ook deze documentaire. Regisseur Claire Simon registreert op acht plekken discussies onder middelbare scholieren over het werk van de Franse Nobelprijswinnaar. Waar ze ook vandaan komen of tot welke klasse ze behoren: door het ongefilterde van Ernaux gaan ze als vanzelf praten over hun eigen ervaringen. Dankzij een slimme montage toont Simon de universele kracht van de boeken én een inkijkje in de wereld van de Franse pubers van nu. FS
Hij liet zich nooit eerder zo diep in de kaarten kijken: Seymour Hersh (88). De legendarische en tikje bokkige onderzoeksjournalist die het beeld van de oorlogen in Vietnam en Irak verlegde, met zijn onthullingen over de gruwelen in het Vietnamese dorpje My Lai en de Abu Ghraibgevangenis. Cover-Up, van Oscarwinnaar Laura Poitras (Citizenfour) en Mark Obenhaus behelst veel meer dan een kijkje in de werkkamer: zestig jaar Amerikaanse inmenging en doofpotcultuur. President Nixon zei het al, over Hersh: ‘The son of a bitch is a son of a bitch, but he’s usually right, isn’t he?’ BB
Een student is in haar eigen kamer verkracht door een bekende. Ze heeft aangifte gedaan, en dan? Regisseur Sien Versteyhe volgt haar – altijd onherkenbaar gefilmd – in de maanden erna. Tijdens haar EMDR-sessies en de eindeloze belletjes naar het gerechtshof. Het biedt een indrukwekkende kijk in het hoofd van een slachtoffer, waarbij het complexe palet van angst, verdriet, onzekerheid, woede en frustratie kalm wordt neergezet. De informatie is sensitief gedoseerd – Versteyhe mag ongelooflijk veel laten zien, maar geeft de kijker nooit meer dan nodig. FS
The Shining en het sprookje over de jongen die griezelen wilde leren spoken voortdurend door deze gefictionaliseerde documentaire. Cineast Sergio Oksman en zijn 12-jarige zoon Nuno trekken zich terug in een verlaten hotel in Lissabon: Sergio wil hun Portugees bijspijkeren, Nuno hoopt op enge ervaringen. Mooi hoe dit wonderlijke kleinood, dat soms meer wegheeft van een donkere droom dan van een documentaire, gaandeweg een intiem familierelaas wordt over intergenerationeel trauma én een fascinerende blik biedt op de vroege Portugese filmgeschiedenis. KT
De nieuwste film van de gelauwerde documentairemaker Gianfranco Rosi is een sfeervol, fascinerend portret van Napels, waarbij de nadruk ligt op de aarde en alles wat daarin verborgen ligt. De stad wordt regelmatig getroffen door aardbevingen en ook de Vesuvius vormt steeds een bedreiging. Rosi verbindt heden met verleden en voert de kijker langs archeologische opgravingen, illegale tunnels en opslagkelders vol kunstschatten. Maar ook het bovengrondse krijgt aandacht in deze fraaie ode aan een kwetsbare stad. PK
Ga met Werner Herzog (83) mee op safari naar de hoogvlakten van Angola, op zoek naar wetenschappelijk bewijs voor het bestaan van mythische, gigantische olifanten. Vanzelfsprekend is Herzog net zo geïnteresseerd in de dieren zelf als in de obsessie van degenen die ernaar zoeken. In dat opzicht is deze National Geographic-documentaire een typische Herzogfilm, zeker wanneer de regisseur zich begint af te vragen of die olifanten eigenlijk wel gevonden willen worden. PK
Opgegroeid in de ‘Oase van vrede’, het enige dorpje in Israël waar de Joden en Palestijnen vrijwillig samenleven, golden de Iraans-Joodse Noam Shuster-Eliassi en haar Palestijnse vriendinnetje als de schoolvoorbeelden voor de co-existentie. Jane Fonda kwam op bezoek, en ook Hillary Clinton. Maar de vrede bleef uit. Shuster-Eliassi werd een beroemde stand-upcomedian, vloeiend in het Hebreeuws én het Arabisch. In het beurtelings geestige, wrange, persoonlijke én politieke portret Coexistence, My Ass! loopt ze tegen meerdere muren op. En dan moet de oorlog in Gaza nog losbarsten. BB
Filmmaker Déni Oumar Pitsaev werd geboren in Tsjetsjenië, maar groeide grotendeels op in Frankrijk. Wanneer hij een stukje land erft in Georgië, waar een deel van zijn familie woont, begint een zoektocht naar zijn wortels en zijn gedroomde toekomst. Zijn gescheiden ouders dringen erop aan dat hij een huis bouwt in Georgië en eindelijk gaat settelen, maar Déni weet niet of hij zich ooit thuis kan voelen in een gemeenschap die zijn geaardheid liever verzwijgt. Prachtig, gevoelig egodocument, in Cannes bekroond als beste documentaire. PK
Gemiddeld eens per week wordt in Irak een jonge vrouw vermoord en veel meisjes raken vermist. In Flana gaat de filmmaakster Zahraa Ghandour in Bagdad op zoek naar haar jeugdvriendin Nour, die verdween toen ze 10 jaar oud was. Tegelijkertijd is deze persoonlijke film een zoektocht naar vele vergeten meisjes. In gesprekken met haar tante wordt duidelijk hoezeer de positie van vrouwen in Irak is verslechterd. Flana is een aanklacht tegen de marginalisering van vrouwen en meisjes, maar ook een ontroerend verhaal over (on)zichtbaarheid. PK
Met zijn hemelse zangstem van vier octaven en imposante gitaarspel werd Jeff Buckley (1966) dé sensatie van het internationale clubcircuit. Zijn debuutalbum Grace (1994) bezorgde hem een trouwe schare fans, maar van een vervolg kwam het nimmer: het tweede-albumsyndroom. Buckley, zoon van folkzanger Tim Buckley, de vader die hij nooit heeft gekend, werd manisch-depressief. Juist toen zijn band was ingevlogen om aan de tweede studioplaat te beginnen, verdronk hij op 29 mei 1997 tijdens een nachtelijke zwempartij in de Wolf River in Memphis. Reconstructie van leven en loopbaan met niet eerder gezien archiefbeeld. RvS
Voor de dit jaar overleden Engelse zangeres en actrice Marianne Faithfull (1946-2025) wordt een eigenzinnig monumentje opgetrokken. Het fictieve ministerie van Niet Vergeten, onder leiding van Tilda Swinton, buigt zich over de vraag: wat is de houdbaarheidsdatum van een cultureel icoon uit het recente verleden? En Faithfull denkt zelf strijdbaar mee, al zit ze door corona inmiddels in een rolstoel (ze zal nog tijdens de opnamen overlijden). Zo ontstaat een soort Zomergasten waarin Faithfull middels beeld en geluid terugkijkt op haar roerige carrière en dito relaties: van As Tears Go By tot aan Broken English. RvS
Alle ouders filmen hun kinderen, maar voor ‘autobiografisch filmmaker’ Ross McElwee (78) is het filmen als ademen: hij kan niet anders. Alles in zijn omgeving wordt deel van zijn persoonlijke direct cinema. In Remake maakt hij de balans op. Wat heeft hij gemist? Hoe kan het dat zijn zoon Adrian, eerder ook te zien in Photographic Memory (2011), hem later ontglipt? Ondertussen zint een Hollywoodstudio op een verfilming van een van McElwees docu-klassiekers, waarvan vooral Adrian veel verwacht. Het loopt anders, in dit tragische zelfportret van een vader en zijn ontspoorde zoon. BB
International Documentary Film Festival Amsterdam vindt plaats van 13 t/m 23 november.
Luister hieronder naar onze podcast Culturele bagage. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant