Oorlog in Oekraïne Russische militairen zijn tot in de straten van het frontstadje Pokrovsk doorgedrongen, terwijl Oekraïense eenheden afgesneden raken van bevoorrading en evacuatie.
Een Oekraïense militair die gewond is geraakt aan het front nabij Pokrovsk wordt verpleegd in een veldhospitaal.
De situatie bij het frontstadje Pokrovsk is voor de Oekraïense strijdkrachten „meer dan kritiek” geworden. De frontlinie heeft de stad bereikt, Russische drones houden alle aanvoerroutes onder vuur en er zijn „250 tot 300” Russische militairen in de stad, waarmee „in bijna elke straat” wordt gevochten.
Dat stellen twee anonieme officieren dit weekend tegenover de Oekraïense nieuwssite Pravda. De berichtgeving wordt aan NRC bevestigd door een officier die eveneens in de regio is gelegerd. De hoogste militaire leiding van Oekraïne erkende zondag ook dat er „ongeveer tweehonderd” Russische militairen in Pokrovsk vechten.
„De infanterie is praktisch afgesneden”, zegt een van de officieren tegen Pravda. Infanteristen en dronebestuurders moeten daardoor 10 tot 15 kilometer te voet afleggen, bepakt met proviand, munitie en drones, om naar posities in de stad te komen. Gewonden kunnen vrijwel niet meer worden geëvacueerd.
De omstandigheden voor Oekraïne verslechterden de afgelopen maanden. Militairen kunnen nauwelijks nog afgelost worden, waardoor velen al „tweeënhalf tot drie maanden op hun post” zitten, stelt de officier. „Soms is dat langer”, zegt de bron van NRC.
De stad Pokrovsk is al ‘omsingeld’ door drones, en fysieke omsingeling dreigt nu ook, schrijft Pravda. „De situatie blijft zich ontwikkelen volgens het worstcasescenario”, zegt de tweede officier. Oekraïne heeft een nijpend tekort aan infanterie. „Pokrovsk stort te snel in, dit hadden we niet verwacht.”
De slag om Pokrovsk begon vorig najaar. De stad ligt op een kruispunt van spoorlijnen en een snelweg die gebruikt werden om de Oekraïense troepen in de regio Donetsk te bevoorraden. Deze spilfunctie maakt het tot doelwit voor Rusland dat de hele regio wil innemen.
De toevoerlijnen zijn inmiddels doorbroken – deels letterlijk, door Russische bezetting, en deels doordat de Russen iedereen die ze probeert te gebruiken, onder vuur nemen. Bevoorrading gebeurt nu over landweggetjes en dichterbij het front met drones.
Gevechtshandeling nabij Pokrovsk eerder deze maand.
Begin 2021, voor de grootschalige Russische invasie, woonden er zo’n zestigduizend Oekraïners in Pokrovsk en omgeving. Deze zomer waren de meesten gevlucht en viel het inwonertal terug naar circa 1.500. Een mogelijke val van Pokrovsk zou ook het half omsingelde satellietstadje Myrnohrad (46.000 inwoners anno 2021) in acuut gevaar brengen. De verdediging daar wordt op dit moment stabiel genoemd.
Het is tekenend voor de situatie in de hele Donbas. Het ‘grijze gebied’ waarin gevechtshandelingen plaatsvinden en het gevaarlijk is om te manoeuvreren, is door het gebruik van drones opgerekt tot 20 tot 25 kilometer in beide richtingen. Met enkel artillerie was de gevaarlijkste zone tot 15 kilometer diep, lucht- en raketaanvallen daargelaten.
Belangrijk te vermelden is dat de mannen in de linies over het algemeen geen volledig inzicht hebben in het hogere operationele plan van de legertop. Zelfs als zij zich in een penibele situatie bevinden, kan dat onderdeel zijn van van een gecontroleerde verdediging.
Een probleem waar in Oekraïense media afgelopen maanden op wordt gewezen is dat commandanten het niet altijd erkennen wanneer hun eenheid een positie heeft verloren. Hierdoor opereert de legertop soms op basis van onjuiste informatie, en geeft die bevelen aan niet-bestaande eenheden.
Generaal Oleksandr Syrsky, opperbevelhebber van de Oekraïense strijdkrachten, ging deze week naar de omgeving van Pokrovsk. Hij gaf daar vermoedelijk een reeks donderpreken. „Ik heb de commandanten op alle niveaus nadrukkelijk gewezen op de onaanvaardbaarheid van het vervormen of verbergen van informatie over de werkelijke situatie”, schreef Syrsky op Facebook na zijn bezoek. „Oneerlijkheid heeft een veel te hoge prijs — het leven van onze strijders. Mijn eerste eis is de waarheid, wat die ook moge zijn.”
Op Russische propagandakanalen wordt de onrust verder opgestookt. „Paniek bij de tegenstander”, meldde de ultranationalistische ‘Voenkor Kotenok’ bijvoorbeeld. Bewijs hiervoor is er echter niet.
De anoniem gerunde, en waarschijnlijk aan de Russische defensie gelieerde ‘Oorlogskroniek’ maakt zich alvast vrolijk bij het idee dat Oekraïners worden ingesloten. „Al is het maar één volle brigade die achterblijft”, schrijft het kanaal, „dan zal de reputatieschade voor Kyiv vergelijkbaar zijn met Marioepol en Azovstal.”
Hiermee wordt gedoeld op de voor Oekraïners traumatische val van havenstad Marioepol, begin 2022. De laatste verdedigers hadden zich verschanst op het enorme terrein van de staalfabriek Azovstal, maar moesten zich uiteindelijk overgeven. Circa 2.500 Oekraïners werden toen krijgsgevangen genomen, honderden zitten nog steeds vast.
De brede ‘grijze zone’ gevuld met drones heeft de dynamiek van de frontlinie veranderd. Aanvallen gebeurt nu hoofdzakelijk met ploegjes militairen die op één of twee handen te tellen zijn, en zelden via een groot offensief. De Amerikaanse denktank Institute for the Study of War (ISW) heeft Russische aanwezigheid vastgesteld in het centrum en westen van Pokrovsk, maar constateert dat het gaat om kleine groepjes.
„De Russische strijdkrachten hebben vrijwel zeker geen controle over deze posities in Pokrovsk”, schrijft ISW. Zij „zullen mogelijk nog enkele maanden moeten vechten voordat ze Pokrovsk volledig kunnen innemen, ervan uitgaande dat de flanken rond Pokrovsk niet instorten.”
Dit biedt mogelijkheden voor Oekraïne, stelt ook opperbevelhebber Syrsky na zijn bezoek: „Actueel blijven de taken rond het opsporen en uitschakelen van afzonderlijke vijandelijke sabotagegroepen, en het vernietigen of gevangennemen van vijandelijke strijdkrachten die omsingeld zijn.” Daarnaast legt hij de focus op het uitschakelen van Russische drone-bestuurders en artilleriestukken.
De frontlinie is volatiel als een gebied met een klein groepje kan worden ‘veroverd’, en ook met een relatief klein groepje kan worden heroverd. Zo braken Russische groepjes in augustus twintig kilometer door de frontlinie richting het noorden. De doorbraak zag er op de kaart dramatisch uit, en kwam op een politiek gevoelig moment: de Russische president Poetin wilde bij de Amerikaanse president Trump via onderhandelingen afdwingen dat hij de hele Donbas zou krijgen.
Maar Oekraïne wist die Russische terreinwinst voor een groot deel te reduceren. Ook dit weekend boekte Oekraïne daarin vooruitgang, door Soechetske, een boerenplaatsje ten noorden van Myrnohrad, te bevrijden.
Maar niet alleen bij Pokrovsk heeft Oekraïne het lastig: in de noordoostelijke stad Koepjansk, in de regio Charkiv, dringen Russische troepen ook geregeld door tot in de straten. En in het zuidoosten van de centraal-Oekraïense regio’s Dnipropetrovsk en Zaporizja, rukten de Russen deze maand over een breedte van zo’n dertig kilometer, vijf kilometer op over de steppe.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC