De grootste orthodoxe kerk ter wereld is zondag met veel vertoon ingewijd in de Roemeense hoofdstad Boekarest. Naast bewonderaars zijn er ook critici: de kerk zelf betaalde maar een klein deel van de rekening, de overheid de rest.
is correspondent Centraal- en Oost-Europa van de Volkskrant. Hij woont in Warschau.
Eindelijk heeft Boekarest zijn kathedraal. Op zondag werd de Nationale Kathedraal, ook wel de Kathedraal van de Verlossing van het Volk genoemd, officieel ingewijd. Dat gebeurde onder toeziend oog van geestelijken, hoogwaardigheidsbekleders en duizenden orthodoxe gelovigen. Tot nu toe ontbeerde Roemenië, waar volgens de laatste volkstelling 85 procent van de bevolking zich orthodox-christelijk noemt, een officiële nationale kathedraal.
Het is tevens het grootste orthodoxe kerkgebouw ter wereld, als om te benadrukken dat hier een spirituele inhaalslag wordt gemaakt. De koepel torent met 134 meter ver boven de omgeving uit, de iconostase (wand met iconen in orthodoxe kerken) is ’s werelds grootste, en voor de mozaïeken is geen moeite gespaard: de 25 duizend vierkante meter aan religieuze taferelen bestaan uit 350 miljoen steentjes.
De kosten bedragen ongeveer 270 miljoen euro. Het is een van de duurste bouwprojecten sinds de val van het communisme. De verdeling van de lasten leidde afgelopen jaren tot controverse in Roemenië. Naar schatting 10 procent komt uit de zak van de Roemeens-orthodoxe kerk zelf, vooral dankzij donaties van gelovigen. De rest is gefinancierd door de lokale en de landelijke overheid.
Volgens een onderzoek uit 2021 van het medium Recorder zijn de werkzaamheden uitgevoerd door bedrijven van politici en zakenlui die banden onderhouden met de kerk. De kathedraal is ‘niet alleen een project voor de spirituele verheffing van het Roemeense volk’, schreef Recorder, ‘maar ook een instrument voor het plunderen van overheidsgeld.’
Anderen vinden dat het best wat mag kosten. ‘Geen bedrag is te hoog wanneer het Gods wil en gratie dient’, zei een gelovige tegen persbureau Bloomberg. Met de kathedraal gaat nu de ‘droom van verschillende generaties Roemenen’ in vervulling, volgens een priester op televisiezender Antena 3.
Aan het einde van de 19de eeuw bestond de wens al om een nationale kathedraal in de hoofdstad te bouwen, maar de turbulente 20ste eeuw stak daar een stokje voor, met name de periode van bijna vijftig jaar communisme.
De nieuwe kathedraal vormt een opmerkelijk stedenbouwkundig samenspel met een ander gigantisch gebouw: het huidige parlement, ooit gebouwd door de communistische dictator Nicolae Ceausescu als ‘Huis van het Volk’. Het is het een van de grootste gebouwen ter wereld en moest de eeuwige overwinning van het communisme symboliseren.
In december 1989 ontketenden de Roemenen echter een revolutie tegen het schrikbewind van de dictator. Voordat hij zijn paleis kon betrekken, werden Ceasescu en zijn echtgenote Elena op Eerste Kerstdag geëxecuteerd.
In de kerk verkeerden de aanwezigen zondag in jubelstemming, maar ondertussen pakken donkere wolken zich samen boven Roemenië. Zo zijn er bezuinigingen en belastingverhogingen op komst om het gat in de begroting te dichten. Ook heeft Roemenië een politiek chaotisch jaar achter de rug, waarin uiterst rechtse politici, die zich overigens laten voorstaan op hun vroomheid, hun voordeel deden met een golf van economische onvrede. Het politieke midden doorstond ternauwernood de parlementaire en presidentiële verkiezingen.
De economische malaise maakt het prijskaartje van de nieuwe kathedraal extra saillant. Maar in Roemenië, waar secularisering onder jonge mensen langzaamaan zijn intrede doet, kan de kerk nog altijd rekenen op het vertrouwen van 58 procent van de bevolking, het hoogste percentage na het leger. Het laagste vertrouwen hebben de Roemenen in de mensen die in het gebouw naast de kathedraal zetelen: slechts 14,5 procent heeft fiducie in het parlement.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant