Als een wervelwind trekt Donald Trump deze week door Azië. Tien maanden na zijn aantreden weten zowel zijn bondgenoten als zijn tegenstanders in Azië nog steeds niet goed wat de Amerikaanse president met de landen in het verre oosten wil. Hoe ziet Trumps reisschema eruit?
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Vlaskamp was 18 jaar correspondent in Beijing.
Vijf dagen heeft Trump uitgetrokken voor zijn langste buitenlandse trip sinds zijn aantreden in januari. Met een bezoek aan Maleisië, Japan en Zuid-Korea pakt Trump meteen de hele regio mee. En er is kans op onderonsjes met zijn taaiste rivalen.
Kuala Lumpur is een zachte landing. Trump is zondag eregast op de Asean-vergadering, een top van Zuidoost-Aziatische landen. Het is een opwarmertje voor Trump, die er meteen een glansrol claimde bij de ondertekening van een wapenstilstand tussen Thailand en Cambodja. De Amerikaanse president heeft eerder dit jaar telefoontjes gepleegd om voorkomen dat een conflict tussen deze buurlanden in juli uit de hand liep.
Maandag begint Trumps driedaagse bezoek aan Japan, waar de nieuwe premier Sanae Takaichi van tevoren alles heeft gedaan om haar militaire beschermer gunstig te stemmen. De rechtse ultranationalist Takaichi liet haar innerlijke havik los door vorige week op haar eerste werkdag de verhoging van het Japanse defensiebudget twee jaar naar voren te halen.
Japan besloot in 2022 tot een historische verdubbeling van de militaire uitgaven tot 2 procent van het bruto binnenlands product. Vorige regeringen hadden echter zoveel moeite om het geld daarvoor te vinden dat de verhoging pas in 2028 een feit zou zijn.
Dat kan sneller, meent Takaichi, die ook punten scoort bij Trump met de aankoop van sojabonen die Amerikaanse boeren door de handelsoorlog niet aan China kwijt kunnen.
De omgang is wat stroefjes tussen het Witte Huis en Zuid-Korea, dat zonder Amerikaanse militaire bescherming weerloos is voor aanvallen van buurland Noord-Korea, dat kernwapens bezit. Momenteel is er tussen Seoul en Washington verwarring rond een Zuid-Koreaans investeringspakket van 350 miljard dollar. Trump wil meer cash zien voordat hij zijn heffingen op importproducten uit Zuid-Korea verlaagt. Japan heeft een soortgelijk probleem met Trump.
Wellicht dwaalt Trumps aandacht in Zuid-Korea af van handel door de nabijheid van twee geduchte rivalen, de Noord-Koreaanse alleenheerser Kim Jong-un en de Chinese leider Xi Jinping. In Zuid-Korea wordt gespeculeerd over een ontmoeting tussen Trump en Kim, waarschijnlijk in de gedemilitariseerde zone tussen de twee Korea’s, dezelfde plaats waar ze elkaar in 2019 voor het laatst zagen. Kim heeft daar echter alleen zin in als Trump niet langer eist dat Pyongyang zijn kernwapens opgeeft. Als hij dat doet, is dat wereldnieuws.
Ook donderdag wordt het spannend. Dan houdt Trump zijn agenda vrij voor een ontmoeting met de Chinese leider Xi Jinping, die naar Zuid-Korea komt voor een economische regionale top. Dat ze elkaar willen spreken, is al heel wat, gezien het recente onderlinge gehakketak. Volgens het Britse tijdschrift The Economist komt het beide leiders goed uit als ze op z’n minst doen alsof ze de handelsoorlog niet verder willen laten escaleren.
Onlangs heeft China zijn exportbeperkingen op aardmetalen fors opgeschroefd. Dit als reactie op maatregelen van Washington om het aantal Chinese bedrijven waarmee Amerikaanse bedrijven geen zaken mogen doen uit te breiden. Moesten ondernemers voorheen al oppassen geen zaken te doen met Chinese bedrijven en instellingen die op de Amerikaanse zwarte lijst staan, sinds september is naleving van de sancties nog ingewikkelder geworden.
Nu mag er ook niet meer worden gehandeld met firma’s die voor ten minste 50 procent eigendom zijn van de verboden Chinese bedrijven en instellingen op de zwarte lijst. Daar hebben veel meer bedrijven last van, en daar is Beijing kwaad over, wat ook blijkt uit de felle Chinese reactie op de Nederlandse overheidsingreep bij Nexperia.
Voorzien van een nieuw, ambitieus vijfjarenplan blaakt Xi van zelfvertrouwen. Hij kan het zich veroorloven om Trump iets kleins te geven, bijvoorbeeld uitstel van bepaalde exportrestricties op aardmetalen, aankoop van Amerikaanse sojabonen en instemming met de verkoop van TikTok aan een Amerikaanse eigenaar. In ruil daarvoor kan Trump dan zijn dreigement intrekken om vanaf 1 november 155 procent aan invoerrechten op Chinese producten te heffen.
Japan en Zuid-Korea zijn als de dood dat Trump een snel succes in de handelsoorlog met China belangrijker vindt dan militaire bondgenootschappen. Trumps Aziatische partners zullen met samengeknepen billen naar Xi en Trump kijken. Ze zijn toch al onzeker omdat Trump nooit onomwonden heeft gezegd dat hij zijn bondgenoten militair zal bijstaan bij confrontaties met het Chinese leger.
De grootste zorgen hierover leven op Taiwan, dat als internationale paria nergens op Trumps rondreis mag aanschuiven. Taiwan vreest dat de Amerikaanse president de verleiding van een mega-handelsdeal met Xi niet kan weerstaan, ook niet als dat ten koste gaat van Taiwan. China loert op kansen om Trump dusdanig te bewerken dat hij Taiwan voor de bus gooit. Beijing, dat Taiwan desnoods met geweld onder Chinees gezag wil krijgen, zal zelfs de kleinste Amerikaanse concessie uitbuiten om de druk op het eiland op te voeren.
Het mooist zou Xi het vinden om Trump op termijn zover te krijgen dat hij de Amerikaanse militaire aanwezigheid in Azië afbouwt. Het geld daarvoor kan Trump ook voor zijn America first-beleid gebruiken, is het Chinese argument.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant