Afgehaakten Onderzoeksexpert Marco Sodderland deelt tijdens de campagne opvallende bevindingen uit het langlopende kiezersonderzoek van Motivaction.
Voor veel Nederlanders is stemmen vanzelfsprekend. Voor anderen niet. We vroegen aan een aselecte, representatieve steekproef van 1.200 kiesgerechtigde Nederlanders of ze bij de vorige verkiezingen, in november 2023, hadden gestemd. Het aantal niet-stemmers onder de meer ‘afgehaakten’ bleek fors hoger (22 procent) dan onder de meer ‘aangehaakten’ (7 procent).
De reden dat meer ‘afgehaakten’ Nederlandse kiesgerechtigden niet stemmen zijn uiteenlopend. Ze hebben gemiddeld minder kennis over verkiezingen en over politiek en bestuur. Ze twijfelen aan de invloed van hun stem en ze ervaren relatief weinig negatieve gevoelens als ze niet stemmen. Bovendien worden ze door hun omgeving minder gestimuleerd om te stemmen. De meer ‘afgehaakten’ bekijken daarnaast per verkiezing of ze wel of niet zullen stemmen.
Tegelijk is een hoge opkomst belangrijk voor een goed functionerende democratie: het vergroot het draagvlak voor besluiten, zorgt voor bredere vertegenwoordiging en versterkt het vertrouwen in de politiek.
Hoe motiveer je meer van hen om wél te stemmen? Het blijkt dat de meer ‘afgehaakten’ zich veel minder op de verkiezingen voorbereiden en dat ze daarbij ook nog eens veel minder bronnen gebruiken.
Om kiezers te bereiken, moeten overheid en politiek hun communicatie afstemmen op verschillende doelgroepen, ook (en wellicht meer) op de meer ‘afgehaakten’. Kiezersgroepen hebben verschillende voorkeuren, zoals voor tv-zenders; de meer ‘afgehaakten’ kijken bijvoorbeeld meer naar commerciële zenders dan Nederlanders in het algemeen.
Kiezersgroepen verschillen daarnaast ook in voor welke boodschappen ze gevoelig zijn. Meer ‘afgehaakten’ reageren eerder op directe, zakelijke boodschappen, zonder emotionele overdrijving, die een beroep doen op verantwoordelijkheid, stabiliteit en vertrouwen. Zoals: “Stemmen is geen keuze, het is verantwoordelijkheid. Houd Nederland betrouwbaar en veilig. Laat jouw stem gelden.”
Door doelgroepgerichte communicatie en variatie in mediagebruik toe te passen, vergroot de politiek de kans dat haar boodschap ook bij de meer ‘afgehaakten’ aankomt, waardoor hun opkomst bij verkiezingen daadwerkelijk kan toenemen.
Onderzoeksexpert Marco Sodderland deelt tijdens de campagne opvallende bevindingen uit langlopend kiezersonderzoek van Motivaction over verschuivende waarden en stemmingen.
Lees hier al onze artikelen over de landelijke verkiezingen op 29 oktober
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC