Met de 68-jarige Catherine Connolly hebben de Ieren komende zeven jaar de meest linkse president uit de geschiedenis. Het zal haar moeite kosten om de neutraliteit te bewaren die bij het ambt hoort.
is correspondent Groot-Brittannië van de Volkskrant.
Wie onlangs in Galway was, zag overal haar stralende gezicht. Er was bijna geen lantaarnpaal zonder poster van Catherine Connolly, de 68-jarige socialist uit deze West-Ierse stad, die vrijdag door haar landgenoten is gekozen tot de tiende president van de Ierse republiek. Ze volgt daarmee haar stadgenoot en oud-partijgenoot Michael Higgins op, die deze functie 14 jaar heeft vervuld. Connolly won met groot gemak van de door de Ierse regering gesteunde Heather Humphreys. De race ging tussen deze twee vrouwen.
Het ambt van president is officieel ceremonieel van aard, net als in landen als Italië en Duitsland, maar het zal de uitgesproken linkse Conolly niet meevallen de neutrale positie vast te houden die daarbij hoort. Door de jaren heeft ze zich kritisch uitgelaten over de EU, de Navo, Israël en het presidentschap van Donald Trump. Daarmee ligt er een conflict op de loer met de centrum-rechtse coalitieregering van premier Micheál Martin, zeker waar het gaat om de relaties met Brussel en Washington.
Haar verkiezingswinst volgt op een tumultueuze campagne. Het begon met het uitvallen om gezondheidsredenen van oud-Eurocommissaris Mairead McGuinness. Enkele weken terug kwam er ook een einde aan de kandidatuur van de populaire Jim Gavin. Deze oud-topcoach uit het Gaelic football had zich een slechte huurbaas getoond.
Ondertussen hadden alle linkse partijen – Sinn Fein, Labor, People before Profit, The Greens, Communist Party – hun geschillen tijdelijk bijgelegd en de onafhankelijke Connolly naar voren geschoven. Voor veel Ieren was de keuze voor haar een proteststem tegen de gevestigde orde.
Deze dochter van een scheepsbouwer, een vader van liefst veertien kinderen, heeft al een lange carrière in de politiek achter de rug. Als Labour-politicus was ze onder meer burgemeester van Galway en de eerste vrouwelijke vicevoorzitter van het Ierse parlement.
Een kleine twintig jaar geleden verliet ze de arbeiderspartij, omdat die weigerde haar goede collega Higgins naar voren te schuiven als kandidaat voor het Ierse presidentschap. Als onafhankelijk politicus ging ze daarna een uitgesproken linkse koers varen.
In veel opzichten staat ze dichter bij Sinn Fein dan bij Labour. Ze is een voorstander van Ierse hereniging en meent dat burgers in Noord-Ierland moeten meestemmen bij de presidentsverkiezing. Tot haar aanhangers behoren de leden van de geruchtmakende rapgroep Kneecap.
Hoewel ze uit een devoot katholiek milieu komt, stemde Connolly bij referenda voor het toestaan van abortus en het homohuwelijk. Connolly, die werkte als pycholoog en advocaat, is naar eigen zeggen ‘areligieus’.
Haar meest omstreden standpunten liggen op het gebied van de buitenlandse politiek. Ze hekelde het ‘neoliberale’ karakter van de Europese Unie. Bij referenda was ze tegen de ratificatie van de Europese verdragen van Nice en Lissabon.
Na het Britse EU-referendum betuigde ze haar respect voor de keuze van de Brexit-stemmers. Geconfronteerd met oude beelden hiervan zei Connolly onlangs dat ze een ‘betrokken Europeaan’ is en indertijd haar waardering had uitgesproken voor ‘het democratische proces’ in het Verenigd Koninkrijk.
De pacifist Connolly is een groot voorstander van Ierse neutraliteit en tegen een eventueel lidmaatschap van de Navo. Hoewel ze de Russische inval in Oekraïne sterk afkeurde, bekritiseerde ze de uitbreidingspolitiek van de Navo.
Tijdens de verkiezingscampagne veroorzaakte ze ophef door de plannen van Duitsland om meer geld aan defensie uit te geven te vergelijken met de ‘nazi-militarisering in de jaren dertig’. Ook is ze tegen het Brusselse voornemen om de Europese defensie te versterken.
In de verkiezingsstrijd kwam haar bezoek aan Syrië ter sprake, waar ze zeven jaar geleden gebieden bezocht waar de regering-Assad nog heerste. Tijdens deze missie, bedoeld om de gevolgen van EU-sancties te onderzoeken, vergezelden de oud-Europarlementariërs Mick Wallace en Clare Daly haar. Zij dragen vanwege hun politieke ideeën de bijnamen ‘Moskou Mick’ en ‘Kremlin Clare’. Connolly benadrukte tegen Assad te zijn, maar moest wel toegegeven dat het verkeerd was om diens trouwe supporter en zakenman Fares Al-Shehabi te ontmoeten.
Haar pro-Palestina houding kan op steun rekenen in Ierland, dat eeuwenlang Brits kolonialisme heeft ervaren. Omstreden evenwel was enkele weken geleden haar opmerking dat Hamas een intrinsiek onderdeel uitmaakt van de Palestijnse samenleving.
Ze reageerde daarmee op uitlatingen van de Britse premier Keir Starmer dat Hamas geen rol mag spelen in een zelfstandige Palestijnse staat. Volgens Connolly, die vloeiend Iers spreekt, is het niet aan de Britten of andere westerse mogendheden om dat te bepalen.
Ondanks alle controverses kreeg de welbespraakte Connolly volop steun van de Ierse kiezers, met name ook van jongeren die ontevreden zijn over het regeringsbeleid. De nieuwe president heeft beloofd de neutraliteit van haar functie te respecteren. Hoe moeilijk dat is, bewees haar voorganger Higgins die zich afgelopen jaren uiterst kritisch heeft uitgelaten over Israël. Ook al deed de Ierse regering dat ook, geen president had zich eerder zo duidelijk uitgesproken.
Een test voor Connolly zal het bezoek komend jaar zijn van de door haar zo verafschuwde Trump, de man die de Ierse regering koste wat kost te vriend wil houden.
Ze maakt veel gebruik van sociale media. Tijdens de campagne ging een TikTok-filmpje viraal waarin ze tijdens een potje voetbal met kinderen de bal meerdere malen hoog houdt.
De nieuwe president overweegt om een deel van haar salaris, 330.000 euro per jaar, te schenken aan het ‘publieke goed’.
Slechts 40 procent van de 3,6 miljoen kiesgerechtigde Ieren ging stemmen. Het aantal ongeldige stembiljetten bereikte met 13 procent een recordhoogte. De Brits-Ierse popster Bob Geldof zei spijt te hebben van zijn beslissing zich niet te kandideren.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant