De arrestatie van drie muzikanten in Sint-Petersburg leidt in Rusland tot een zeldzaam verzet: mensen staan in de rij om bij de presidentiële administratie een petitie in te dienen om de rechtmatigheid ervan te betwisten. ‘Volkomen waanzinnig dat je voor zoiets iemand gevangen zet.’
is correspondent Rusland van de Volkskrant. Hij woont sinds 1992 in Moskou.
‘Vrijheid voor Stoptime’, staat met grote witte letters geschreven op de hoes van de gitaar die buiten tegen de muur staat van de presidentiële administratie in Moskou, terwijl de eigenaar binnen een petitie inlevert. De 19-jarige studente Galina is hier met tientallen gelijkgestemden gekomen om aandacht te eisen voor het lot van drie muzikanten die in Sint-Petersburg een celstraf uitzitten.
‘De leden van Stoptime speelden gewoon liedjes’, zegt Galina, met op haar zwarte pet ook het woord ‘vrijheid’. Ze wil niet met haar achternaam in de krant. ‘Ik vind het niet normaal dat mensen worden gearresteerd voor het spelen van liedjes. Ik wil niet dat zoiets in mijn land gebeurt.’
Stoptime is in Ruslands tweede stad allang een begrip. De afgelopen maanden trokken de 18-jarige zangeres Diana Loginova (artiestennaam Naoko), drummer Vladislav Leontjev en gitarist Aleksandr Orlov op diverse locaties in Sint-Petersburg veel bekijks van een veelal jong publiek. Dat zong steeds luidkeels en enthousiast mee, ook als ze in Rusland ongewenste liedjes ten gehore brachten van tot ‘buitenlandse agent’ verklaarde artiesten als zangeres Monetotsjka en rapper Noize MC.
Al die tijd legden de autoriteiten de groep nauwelijks iets in de weg, totdat pro-Kremlin-bloggers en ook parlementslid Michail Romanov - ‘oplettende burgers’, volgens de Russische staatsmedia - hun beklag deden bij de Russische justitie. Romanov (40) is lid van de Kremlinpartij Verenigd Rusland en bekend om luidruchtige uitspraken, zoals dat de voltooiing van Ruslands ‘speciale militaire operatie’ tegen Oekraïne ook de inname van de hoofdstad Kyiv behelst.
Loginova, Leontjev en Orlov werden op 15 oktober aangehouden. Het drietal werd veroordeeld tot 12 (Orlov) en 13 dagen cel, formeel wegens het organiseren van een ‘massabijeenkomst’ en het hinderen van voetgangers en verkeer. Maar Loginova wordt daarnaast ook beschuldigd van het ‘discrediteren’ van het Russische leger, wat bij herhaling kan resulteren in een jarenlange gevangenisstraf.
De arrestatie en veroordeling van de Stoptime-leden leidde overal in Rusland tot onverwacht felle reacties. Muzikanten begonnen demonstratief dezelfde ‘verboden’ liedjes te zingen, anderen publiceerden videoclips die in een mum van tijd honderdduizenden keren werden bekeken. In de Oeralstad werd de jonge straatzanger Jevgeni Michajlov gearresteerd en tot 14 dagen cel veroordeeld, nadat hij uit solidariteit met Stoptime het liedje Jij bent een soldaat van Monetotsjka had gezongen. Loginova noemde hij ‘een voorbeeld van moed en openheid’.
‘Het is volkomen waanzinnig, dat je voor zoiets iemand gevangen zet,’ zegt studente Galina. ‘Ik vind dat niet juist en daarom moet ik hier zijn en er iets van zeggen, niet stilzitten en zwijgen. Ik ben een burger van Rusland en ik wil me uitspreken over dit soort dingen, voorzover dat mogelijk is. Temeer daar het indienen van een petitie een van de laatste nog resterende legale manieren is om je mening kenbaar te maken op dit moment.’
De voorgedrukte tekst van de petitie voor de leden van Stoptime wordt doorgegeven in de rij, die inmiddels onder het toezicht van twee politieagenten is aangegroeid tot pakweg zeventig mensen. De ondertekenaars vullen hun naam en email in en laten binnen aan het loket hun paspoort zien. In de petitie staat onder meer dat het grondwettelijke recht van de muzikanten op vrijheid van demonstratie en van meningsuiting is geschonden, en wordt de rechtmatigheid van de arrestatie betwist.
‘Het is mijn recht mijn mening te uiten en ik heb besloten daarvan gebruik te maken’, zegt Nikolaj Toropov. Hij is voorzitter van de Moskouse afdeling van Rassvet (Dageraad), een politieke partij die vorig jaar is opgericht door politica Jekaterina Doentsova. Zij werd niet toegelaten tot de laatste presidentsverkiezingen en kreeg later de status van ‘buitenlandse agent’, waardoor ze zich niet meer verkiesbaar mag stellen. Het ministerie van Justitie weigerde eind vorig jaar haar partij te registreren.
‘Ik geloof niet dat mijn aanwezigheid hier en mijn petitie van beslissende betekenis zijn, maar als die mogelijkheid bestaat, wil ik er gebruik van maken’, zegt Toropov. ‘Ik vind het onrechtvaardig wat er nu wordt gedaan tegen de hele groep en Diana persoonlijk.’
Toch put hij ook hoop uit deze geschiedenis en het vervolg erop, de reacties in het hele land. ‘Het was een aangename verrassing dat in ons land nog zoiets bestaat, dat er ondanks alles moedige mensen zijn die dit soort dingen organiseren, concerten geven, prachtige, vrije en vredelievende liedjes zingen. Dat maakt het des te pijnlijker dat ze nu deze strohalm willen afbreken, dat ze demonstratief mensen willen straffen, zodat anderen bang zijn om hun favoriete liedjes te zingen die zelfs niet strijd zijn met de wet.’
Niet iedereen in de rij is het daarmee eens. ‘Het is oorlog, en jullie hebben het over liedjes zingen!’, roept Oksana, een vrouw van middelbare leeftijd met lang witgeverfd haar. ‘En wat voor liedjes zijn dat? Over buitenlandse agenten!’ Zij en nog tientallen mensen zijn hier niet gekomen voor Stoptime, maar om bij de president te klagen over aantasting van de rechten van honden en hun baasjes.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant