Door de manier waarop politici met elkaar debatteren, raakt een goed landsbestuur alleen verder uit beeld. Tijd voor minder debat en meer dialoog, schrijven de islamitische en Joodse oprichters van Deel de Duif.
Het leek zo goed te gaan: aanvankelijk gingen lijsttrekkers deze verkiezingscampagne zowaar respectvol met elkaar om. Maar afgelopen week werd bij het RTL-debat en het SBS-debat dan toch de strijdbijl opgegraven. Jij-bakken en moddergooien horen blijkbaar bij campagnevoeren. Dat is extra pijnlijk in een week waarin het Sociaal en Cultureel Planbureau rapporteert dat mensen zich grote zorgen maken over de samenwerking tussen politici en 59 procent van de kiezers mede daardoor het vertrouwen in de politiek heeft verloren.
Tijd voor verandering dus. We roepen Den Haag op structureel iets te doen aan de manier waarop ze met elkaar omgaan. Het zou hierbij helpen om eens niet in debat, maar in dialoog te gaan. Dit geeft een goed voorbeeld aan de samenleving en maakt het land beter bestuurbaar.
Wij zijn Deel de Duif, twee islamitische en twee Joodse jongeren die elkaar kort na 7 oktober 2023 opzochten, tijdens de escalatie van geweld in het Midden-Oosten. In tijden van verharding deden wij een oproep tot verbinding. We lieten zien dat je ook op een respectvolle manier in gesprek kan gaan over Israël en Palestina.
Gaandeweg ontstond onze eigen manier van dialoogvoering, waarbij het doel niet is om elkaar te overtuigen maar om elkaar beter te begrijpen. Sindsdien reisden we door het land om bij scholen, universiteiten, gemeenten en bedrijven moeilijke gesprekken over allerlei onderwerpen op gang te helpen. Ook onderling bleven we in dialoog, al was dat door onze verschillen niet altijd makkelijk.
Als wij dat kunnen, kunnen onze politici dat ook. Maar dan moeten ze wel bereid zijn de comfortabele, harde toon los te laten. Want laten we eerlijk zijn: hoe politici met elkaar debatteren is, om een niet zo verbindend woord te gebruiken, gênant. Door de huidige omgangsvormen in de politiek worden tegenstellingen onnodig vergroot en wint beeldvorming het van inhoud.
Van politici die elkaar voor ‘kutwijf’ en ‘prutser’ uitmaken tot debatten waarin elke spreker alleen maar uit lijkt te zijn op een bruikbare snippet voor sociale media. De interruptiemicrofoon is eerder een op het eigen electoraat gerichte megafoon dan een middel om verdiepende vragen te stellen. Twijfel en kwetsbaarheid lijken taboe.
Over de auteurs
David Roos, Selma Boulmalf, Boaz Cahn en Oumaima al Abdellaoui gaan als Deel de Duif door heel Nederland de dialoog aan over Israël en Palestina.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Deze verharding van het debat, mede veroorzaakt door de opkomst van populistische partijen, is een structureel Haags probleem met maatschappijbrede gevolgen.
Natuurlijk hebben felle debatten in de Tweede Kamer ook voordelen. Discussie hoort bij een gezonde democratie en door standpunten helder tegenover elkaar te zetten, weten kiezers waar partijen voor staan. Maar te vaak maakt de hedendaagse debatstijl een echt gesprek onmogelijk. Dit leidt tot twee grote problemen.
Ten eerste: het bemoeilijkt noodzakelijke politieke samenwerking. In ons polderland is goede dialoog een voorwaarde voor goed bestuur. Waar behoefte is aan pragmatisch, oplossingsgericht overleg, gooien persoonlijke en retorische aanvallen nu olie op het vuur. Ten tweede: politici geven het verkeerde voorbeeld. Want wanneer zij elkaar de tent uitvechten, zetten zij daarmee de norm voor gesprekken in de rest van de samenleving.
Hoe moeten scholieren leren om respectvol te zijn als onze volksvertegenwoordigers elkaar de huid vol schelden? Woorden doen ertoe. Wij als joden en moslims weten maar al te goed hoe snel harde taal kan doorslaan in wij-zij-denken en kan bijdragen aan wantrouwen en angst.
Bij Deel de Duif hebben we gezien dat dialoog werkt. We hielpen een bestuur van een onderwijsinstelling in gesprek gaan met haar activistische medewerkers en we zorgden dat ruziënde gemeenteambtenaren weer door een deur konden. Dat deden we door mensen aan te moedigen elkaar nieuwsgierige vragen te stellen, te zoeken naar overeenkomsten en de goede intenties achter elkaars ideeën te zien.
Dat is moeilijker dan het lijkt. Een goede dialoog is vaak oncomfortabel. Daarbij helpen deze basisregels: luisteren, elkaar laten uitspreken en respect tonen voor elkaars mening. Bij onze dialoogsessies worden die overigens meestal vanzelf gevolgd, maar in Den Haag lijken ze allesbehalve vanzelfsprekend.
Het is tijd dat politici eens in dialoog gaan in plaats van in debat. Spreek daarbij eerst duidelijke regels af over omgangsvormen en het doel van het gesprek. Kies één afgebakend onderwerp dat mensen emotioneert en doorgaans schuurt. Denk aan een specifiek wetsvoorstel over bijvoorbeeld abortus of migratie. Kijk vervolgens hoe het voelt als je open naar elkaar probeert te luisteren. En laat je arsenaal aan oneliners thuis.
Wij durven te garanderen dat dat nieuwe inzichten gaat opleveren. Als ze daar in Den Haag hulp bij kunnen gebruiken, komen wij graag een keer langs.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant