Geopolitiek Zondag begint in de Maleisische hoofdstad Kuala Lumpur een top van Zuidoost-Aziatische landen. De Amerikaanse president Donald Trump zal er ook bij zijn, de Indiase premier Narendra Modi alleen online; wat een „koude douche” is voor Trump. De VS en China spreken elkaar over hun gevoelige relatie op ministersniveau.
In dit congrescentrum in Kuala Lumpur vindt, vanaf zondag, de Asean-top plaats.
Het moet een zenuwslopende week zijn geweest voor de Maleisische premier Anwar Ibrahim. In de week voor de Zuidoost-Aziatische top waarvoor Maleisië gastland is, regende het nog toe- en afzeggingen. De president van Zuid-Afrika komt wel, de premier van India tóch niet.
Zondag, maandag en dinsdag vindt in Kuala Lumpur de 47ste top van Asean plaats, een samenwerkingsverband van tien landen in Zuidoost- Azie, waaronder Indonesië, Singapore en Cambodja. Naast de tien deelnemers en één aspirant-lid (Oost-Timor) zullen politieke wereldspelers die te gast zijn, zaken willen doen in de wandelgangen.
Een grote klap was dat de Indiase premier Narendra Modi donderdag liet weten niet af te zullen reizen naar Maleisië. India is geen lid maar de Indiase premier was tot nu toe bij vrijwel elke top van de buurlanden aanwezig. Nu doet hij alleen online mee. Zijn minister van Buitenlandse Zaken Subrahmanyam Jaishankar zal er wel zijn. Weekblad India Today noemde Modi’s afzegging „een koude douche” voor die andere belangrijke gast, de Amerikaanse president Donald Trump die eerder op zijn eigen platform Truth Social had laten weten uit te kijken naar zijn ontmoeting met de Indiase premier.
Volgens een lid van de Indiase oppositiepartij Congress is een ontmoeting tussen de twee leiders nu te „riskant” voor Modi, aangezien Trump voortdurend zegt dat India zal stoppen met het kopen van Russische olie. Modi heeft daar openlijk niet op willen reageren. In een regeringsverklaring werd alleen gezegd dat India de aankoop van olie zal „diversifiëren”. Naast Trump staan wanneer die herhaalt wat India volgens hem gaat doen, is nu niet opportuun voor Modi die graag de banden met Rusland goed wil houden.
Het is ook geen geheim dat Modi geïrriteerd is door Trumps claim dat hij een grote rol speelde in het bereiken van een staakt-het-vuren tussen India en Pakistan in mei. Trump herhaalt voortdurend dat zijn dreigementen met een hoge importheffing voor beide landen de gewelddadigheden hebben stilgelegd. Pakistan onderschrijft het belang van Trumps interventie en nomineerde hem voor de Nobelprijs voor de Vrede, maar India bestrijdt dat de Amerikaanse telefoontjes relevant waren. Het land heeft sindsdien een importheffing van 50 procent opgelegd gekregen door de VS. Terwijl Pakistan ‘beloond’ werd met veel lagere heffingen van 19 procent.
In de wandelgangen staat ook veel spanning op gesprekken tussen China en de Verenigde Staten. De Chinese vicepremier He Lifeng en de Amerikaanse handelsminister Scott Bessent proberen de weg te effenen voor een ontmoeting tussen president Xi Jinping en Trump volgende week. Het is de bedoeling dat de twee elkaar donderdag ontmoeten in Zuid-Korea. De relatie tussen China en de VS is verslechterd nadat Trump wereldwijd de Amerikaanse importheffingen verhoogde en China hard terugsloeg.
Trump zal de Asean-top ook gebruiken om het door hem nagestreefde imago van vredestichter te versterken. Het is de bedoeling dat Thailand en Cambodja een staakt-het-vuren uit juli zullen bestendigen met de ondertekening van een vredesakkoord. Trump claimt ook een bemiddelende rol te hebben gespeeld in dit conflict.
Maar de Maleisische premier Anwar legde Trump bij voorbaat aan banden. In al zijn uitspraken zei Anwar dat hij en Trump zullen „toekijken” bij de ondertekening door Cambodja en Thailand, van meedoen is geen sprake.
Vervelen hoeft Trump zich niet in Kuala Lumpur. Veel meer landen zullen met hem willen praten. De meeste landen in de regio, zoals bijvoorbeeld Vietnam, worden hard geraakt door Trumps importheffingen maar hebben daar tot nu toe niet direct met hem over kunnen praten.
Na de top in Maleisië reist Trump door naar Japan, waar hij de versgekozen premier Sanae Takaichi ontmoet. Op hun gesprekslijst staat onder meer het vergroten van de defensiesamenwerking. Takaichi wil de rol van het Japanse leger zowel binnen als buiten Japan versterken, en daarvoor heeft ze de steun van Trump nodig, die al lange tijd klaagt over lage Japanse defensieuitgaven.
Trump sluit zijn vijfdaagse reis in Azië af in Zuid-Korea: hij zal deelnemen aan de zogeheten APEC-top (het economische samenwerkingsverband voor Aziatische landen en landen grenzend aan de Grote Oceaan). Daar staat ook een ontmoeting met de Chinese president Xi gepland, mits alle gesprekken eerder dit weekend in Kuala Lumpur voorspoedig verlopen. In het regeringsvliegtuig onderweg naar Azië zei Trump dat hij hoopte op een „zeer goede ontmoeting” en dat hij verwacht dat China akkoord zal gaan met een deal om importheffingen van 100 procent per 1 november te ontlopen.
Ook hintte Trump nog op een mogelijke ontmoeting deze week met de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un. „Ik sta ervoor open”, zei Trump tegen journalisten aan boord de Air Force One. „Ik had een geweldige relatie met hem.”
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet
Source: NRC