Onder grote druk heeft de Israëlische premier Netanyahu het vredesplan van president Trump getekend. Nu houdt Washington hem kort: Israël mag de deal niet verpesten.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Ze schrijft over Israël en de Palestijnse gebieden, het Midden-Oosten en België.
De Israëlische media hebben er al een woord voor gevonden: Bibi-sitting. Een verwijzing naar de stroom van vertrouwelingen van de Amerikaanse president Trump die afgelopen week naar Israël vloog om in de gaten te houden of de Israëlische premier Netanyahu, wiens bijnaam ‘Bibi’ is, het bestand met Hamas niet laat klappen.
Het akkoord is twee weken geleden onder grote Amerikaanse druk gesloten. Wat betreft Trump gaat Netanyahu, die de oorlog in het verleden al twee keer eerder weer heeft hervat, geen roet in het eten gooien. De premier moet dus kort worden gehouden, en afgelopen week heeft Trump hem geen seconde zonder toezicht gelaten.
Eerst kwamen zijn schoonzoon Jared Kushner en speciale gezant Steve Witkoff naar Israël toe, daarna volgde vicepremier J.D. Vance, en aan het eind van de week landde zijn minister van Buitenlandse Zaken, Marco Rubio. De boodschap is duidelijk: haal je niets in je hoofd, het Amerikaanse 20-stappenplan moet een succes worden.
Ook op ander terrein tikken de VS Israël op de vingers. Toen de Knesset deze week stemde voor een wetsvoorstel om de bezette Westelijke Jordaanoever te annexeren, zei Vance dat hij hierdoor ‘diep beledigd was’ en het ‘heel erg dom’ vond. In een interview dat Time deze week publiceerde, kondigde Trump zelfs aan dat Israël ‘alle Amerikaanse steun verliest’ als het de Westoever annexeert.
Daarnaast hebben de Amerikanen deze week een internationaal commandocentrum op Israëlische bodem geopend. In de Israëlische plaats Kiryat Gat lopen plotseling allemaal Amerikaanse militairen rond die moeten toezien op de implementatie van het stappenplan van Trump.
Mocht Israël toch een aanval op Gaza willen uitvoeren, om welke reden dan ook, dan zal Netanyahu eerst Washington moeten informeren. ‘Dat is zonder precedent’, zegt een anonieme veiligheidsbron tegen de website Al Monitor. ‘We kunnen niet meer naar eigen inzicht handelen en hebben geen bewegingsvrijheid. De Amerikanen hebben de verantwoordelijkheid voor de gebeurtenissen op zich genomen en controleren het nu. In hun eentje.’
Ook tegen het zere been was de opmerking van Trump in Time dat Israël de Palestijnse gevangene Marwan Barghouti vrij moet laten. Velen zien hem als de man die het Palestijnse volk kan verenigen. Om die reden is hij de laatste persoon die Netanyahu op vrije voeten wil hebben.
De Israëlische premier heeft er juist altijd alles aan gedaan om het Palestijnse volk te verdelen, zodat er geen partner is om mee te praten over een toekomstige Palestijnse staat. Die staat komt er wat betreft Netanyahu nooit, maar maakt wel onderdeel uit van het stappenplan van Trump.
Israël reageert furieus en anonieme functionarissen mopperden deze week tegen de Israëlische publieke omroep KAN dat het land ‘een vazalstaat’ is geworden. Zeker de rechterflank is boos dat de VS nu proberen te dicteren wat Israël wel en niet mag doen.
Toen daar tijdens een persconferentie vragen over kwamen, wuifde de Amerikaanse vice-president Vance de klachten weg. Dat er scherp toezicht wordt gehouden is volgens hem ‘niet monitoren zoals je, ik noem maar wat, een peuter in de gaten houdt’. ‘Er moet toezicht worden gehouden in de zin dat er veel werk te verrichten valt.’
Voor Netanyahu komt dit allemaal bar slecht uit. Volgend jaar zijn er verkiezingen en die wil hij ingaan als de sterke man die Israël veilig heeft gehouden, vijanden in Gaza, Libanon, Iran en Syrië heeft uitgeschakeld en de gijzelaars heeft vrij gekregen. Daarnaast wordt Netanyahu graag gezien als de goede vriend van het machtige Amerika, als iemand naar wie zelfs Trump luistert – maar nu ziet hij eruit als diens stroman.
Hij kan echter geen kant op, want zonder de VS is Israël nergens en Trump heeft zijn zinnen gezet op dit bestand. En niet alleen de Amerikaanse president zelf, maar ook diens achterban is het gedonder met Israël zat. Die ziet Netanyahu als iemand die geen beslissingen neemt, de oorlog laat voortduren, en de VS ondertussen heel veel geld kost. Voormalig Trump-adviseur Steve Bannon noemt Israël in zijn podcasts tegenover een miljoenenpubliek al geruime tijd smalend ‘een protectoraat’.
In het verleden roemde Netanyahu de Amerikaanse president nog als ‘de beste vriend die Israël ooit in het Witte Huis heeft gehad’. Waarop hij zich heeft verkeken, is dat Trump ook andere vrienden in de regio heeft. Een eeuwig voortdurende oorlog in Gaza doorkruist de belangen van Saoedi-Arabië, Qatar en Turkije – belangen die de VS bovendien geen geld kosten, maar geld kunnen opleveren. Het lijkt er dus op dat Trump de arm van Netanyahu voorlopig nog even flink achter zijn rug omhoog blijft trekken.
Zijn minister Marco Rubio was in elk geval duidelijk. ‘Er is geen plan B’, zei hij tijdens een persconferentie in Israël. De deal van Trump is ‘het enige plan’ en ‘dat plan zal slagen’.
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant