De voormalige Thaise koningin-moeder Sirikit Kitiyakara is vrijdagavond op 93-jarige leeftijd overleden. Dat meldt het Thaise paleis. Ze was de echtgenote van koning Bhumibol Adulyadej, die zeventig jaar over Thailand regeerde, en werd ook wel de ‘Jacky Kennedy van Azië’ genoemd. Ze is de moeder van de huidige Thaise koning Maha Vajiralongkorn.
Koningin-moeder Sirikit verscheen al jaren niet meer in het openbaar. Ze lag sinds 7 september 2019 in het ziekenhuis vanwege verschillende aandoeningen en leed sinds 17 oktober aan een bloedbaaninfectie. Vrijdagavond overleed ze vredig in een ziekenhuis in Bangkok, aldus het paleis in een verklaring.
Haar overlijden luidt in Thailand een periode van nationale rouw in. Het overlijden van haar man koning Bhumibol in oktober 2016, leidde tot een jaar van nationale rouw, gevolgd door een crematie en een grootse afscheidsdienst.
Hun enige zoon, Maha Vajiralongkorn, volgde zijn vader toen op, met Suthida Bajrasudhabimalalakshana aan zijn zijde als koningin.
In Thailand wordt de koning beschouwd als de vader van de natie en de vertegenwoordiger van het boeddhistische ideaal. De koningin geldt daardoor evenzeer als de moeder van de natie. Thai vieren Vaderdag en Moederdag op respectievelijk de verjaardag van Bhumibol op 5 december en de verjaardag van Sirikit op 12 augustus. De koninklijke familie bespotten, beledigen of bedreigen is in Thailand nog steeds not done. Majesteitsschennis is bovendien strafbaar.
Hoewel ze overschaduwd werd door haar overleden echtgenoot en haar zoon, was Sirikit geliefd en invloedrijk. Haar portret werd tentoongesteld in huizen, kantoren en openbare ruimtes in heel Thailand en haar verjaardag op 12 augustus werd groots gevierd. Haar activiteiten varieerden van het helpen van Cambodjaanse vluchtelingen tot het redden van de ooit weelderige bossen van het land van de ondergang.
Naarmate de rol van de monarchie in de samenleving steeds meer onder de loep werd genomen tijdens de laatste decennia van politieke onrust in Thailand, werd ook de rol van de koningin daarin steeds belangrijker. Er deden verhalen de ronde over haar invloed achter de schermen tijdens de omwenteling die werd gekenmerkt door twee militaire machtsovernames en verschillende rondes bloedige straatprotesten. Toen ze in het openbaar de begrafenis bijwoonde van een demonstrant die tijdens een confrontatie met de politie was gedood, markeerde dat voor velen haar keuze voor de politieke scheuring.
Sirikit Kitiyakara werd op 12 augustus 1932 geboren in een rijke, aristocratische familie in Bangkok. In haar geboortejaar werd de absolute monarchie vervangen door een constitutioneel systeem. Haar beide ouders waren verwant aan eerdere koningen van de huidige Chakri-dynastie.
Ze ging tijdens de Tweede Wereldoorlog naar school in Bangkok, doelwit van geallieerde luchtaanvallen, en verhuisde na de oorlog met haar vader, een diplomaat, naar Frankrijk, waar hij ambassadeur was.
Op 16-jarige leeftijd ontmoette ze de net gekroonde koning van Thailand in Parijs, waar ze muziek en talen studeerde. Hun vriendschap bloeide op nadat Bhumibol een bijna fataal auto-ongeluk kreeg en ze naar Zwitserland verhuisde, waar hij studeerde, om voor hem te zorgen. De koning maakte haar het hof met poëzie en componeerde een wals met de titel ‘Ik droom van jou’.
Het paar trouwde in 1950 en tijdens een kroningsceremonie later datzelfde jaar beloofden beiden ‘rechtvaardig te regeren ten behoeve van het welzijn en geluk van het Siamese (Thaise) volk’.
Het echtpaar kreeg vier kinderen: de huidige koning Maha Vajiralongkorn en de prinsessen Ubolratana, Sirindhorn en Chulabhorn.
In de eerste jaren van hun huwelijk reisden de Thaise royals de wereld rond als ‘ambassadeurs van goede wil’ en smeedden ze persoonlijke banden met wereldleiders.
Begin jaren zeventig besteedden de koning en koningin het grootste deel van hun energie aan de binnenlandse problemen van Thailand, waaronder plattelandsarmoede, opiumverslaving bij bergstammen en een communistische opstand.
Elk jaar reisde het echtpaar door het platteland en was koningin Sirikit tevens ambtenaar bij meer dan 500 koninklijke, religieuze en staatsceremonies.
De koningin, die zich onberispelijk kleedde en een fervent shopper was, genoot er ook van om heuvels te beklimmen en armoedige dorpen te bezoeken waar oudere vrouwen haar ‘dochter’ noemden.
Duizenden mensen bespraken hun problemen bij haar, variërend van huwelijksruzies tot ernstige ziektes, en de koningin en haar assistenten namen veel persoonlijk op.
Terwijl sommigen in Bangkok roddelden over haar betrokkenheid bij paleisintriges en haar weelderige levensstijl, bleef haar populariteit op het platteland bestaan.
‘Er ontstaan misverstanden tussen mensen op het platteland en de rijke, zogenaamd beschaafde mensen in Bangkok. Mensen op het Thaise platteland zeggen dat ze verwaarloosd worden, en wij proberen die kloof te dichten door hen in afgelegen gebieden te steunen’, zei ze in een interview met persbureau The Associated Press in 1979.
In heel Thailand werden koninklijke ontwikkelingsprojecten opgezet, waarvan sommige werden geïnitieerd en direct werden bestuurd door de koningin.
Om het inkomen van arme plattelandsgezinnen te verhogen en uitstervende ambachten te behouden, richtte de koningin in 1976 SUPPORT op, een stichting die duizenden dorpelingen heeft opgeleid in zijdeweven, sieraden maken, schilderen, keramiek en andere traditionele ambachten.
Ze werd soms de ‘Groene Koningin’ genoemd en richtte ook fokcentra voor wilde dieren, ‘open dierentuinen’ en kwekerijen op om bedreigde zeeschildpadden te redden. Haar projecten ‘Forest Loves Water’ en ‘Little House in the Forest’ wilden de economische voordelen van het behoud van bosbedekking en waterbronnen aantonen.
‘Er zijn sommigen op de universiteiten die denken dat de monarchie achterhaald is. Maar ik denk dat Thailand een begripvolle monarch nodig heeft’, zei ze in het interview in 1979. ‘Bij het signaal ‘De koning komt eraan’ zullen duizenden mensen zich verzamelen. Alleen al het woord ‘koning’ heeft iets magisch. Het is prachtig.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant