Hamas heeft dan wel zijn handtekening onder het plan van Trump gezet, maar het is de vraag of de organisatie zich daadwerkelijk wil ontwapenen. En wie gaat het dan afdwingen?
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Ze schrijft over Israël en de Palestijnse gebieden, het Midden-Oosten en België.
Ook sinds het bestand twee weken geleden is ingegaan, komt er een stroom gruwelijke filmpjes uit Gaza. Ze zijn alleen anders van aard: er worden dit keer geen dode kinderen onder het puin vandaan getrokken, maar concurrenten van Hamas vermoord.
Zwaarbewapende, gemaskerde mannen slaan hun tegenstanders in elkaar, schieten hen in de benen of executeren ze op een plein. De boodschap is duidelijk: Hamas is niet verslagen, het maakt nog steeds de dienst uit in Gaza, en duldt geen concurrentie.
Er is dus nog lang geen sprake van een werkelijkheid waarin Hamasstrijders hun wapens inleveren, amnestie krijgen, Gaza verlaten en het gebied overdragen aan een internationale stabilisatiemacht – zoals volgens het twintigpuntenplan van Trump zou moeten gebeuren. De organisatie heeft daar wel haar handtekening onder gezet, maar gezien het hernieuwde machtsvertoon is het nog maar de vraag of dat daadwerkelijk gaat gebeuren.
Het plan van Trump is uitermate vaag en het lijkt erop dat Hamas zijn kans schoon ziet om zijn macht juist te consolideren. Gaza is een tribale samenleving en de vijandschap tussen enkele machtige families en Hamas gaat decennialang terug. Twee belangrijke clans zijn bijvoorbeeld de Dugmush en de Mujaida: families die verbonden zijn met Fatah, de seculiere concurrent van Hamas en de belangrijkste partij binnen de Palestijnse Autoriteit.
Vrijwel direct nadat het bestand van kracht was geworden, trok Hamas de wijk Sabra in Gaza-Stad binnen, schoot zeker 25 leden van de Dugmush-clan dood en arresteerde er 45. Acht van hen werden dezelfde avond nog in Sabra op straat geëxecuteerd. Volgens Hamas hadden ze gecollaboreerd met Israël en hadden ze voedselkonvooien geplunderd om de buit voor woekerprijzen aan uitgehongerde Palestijnen te verkopen.
Criminele bendes die profiteren van de chaos en ellende zijn inderdaad een groot probleem in Gaza en zaaien constant angst onder de bevolking. Met de terugkeer van Hamas is de situatie volgens bewoners enigszins verbeterd, al wil dat niet zeggen dat iedereen in Gaza blij is dat Hamas de touwtjes in midden-Gaza en Gaza-Stad weer strak in handen neemt. In het zuiden, langs de Egyptische grens, zit de militie Abu Shabab diep ingegraven en verwacht wordt dat Hamas deze niet zo snel onder controle zal krijgen.
In eerste instantie haalde Trump zijn schouders op over het machtsvertoon van Hamas en vertelde verslaggevers dat hij ‘er niet mee kon zitten’. ‘Ze hebben een aantal bendes uitgeschakeld die heel erg slecht waren’, zei hij. Maar deze week dreigde hij ‘dat ze zich moeten gedragen, dat ze netjes moeten zijn, en als dat niet gebeurt, dan gaan we naar binnen en roeien ze uit als het nodig is’. De Amerikaanse vice-president JD Vance herhaalde dat afgelopen dinsdag nog eens, maar hij weigerde een deadline voor de ontwapening te geven. ‘Dat zijn allemaal heel ingewikkelde dingen.’
Dat zijn het zeker, want het is volkomen onduidelijk wie Hamas ‘uit moet roeien’ als het zijn wapens niet opgeeft. Eén van de belangrijkste pilaren van het fragiele bestand is dat een internationale troepenmacht de vrede in Gaza bewaakt: een tijdelijke ‘stabilisatiemacht’ die moet voorkomen dat nieuwe wapens en munitie het gebied binnenkomen, de distributie van hulpgoederen moet faciliteren en een Palestijnse politiemacht zal trainen.
Frankrijk en Groot-Brittannië bereiden samen met de Verenigde Staten een VN-resolutie voor die de basis moet leggen voor een toekomstige internationale troepenmacht in Gaza, die waarschijnlijk geleid moeten worden door Egypte. Groot-Brittannië heeft bovendien al een aantal adviseurs naar Israël gestuurd die moeten helpen een volgende fase van het stappenplan te implementeren.
Maar de landen die troepen moeten leveren (Indonesië, Egypte, Turkije en Azerbeidzjan) zouden huiverig zijn om soldaten te sturen, vertellen diplomaten aan The New York Times. Hun grootste zorg is dat deze tegenover Hamas kunnen komen te staan. Met name in de steden is dat risico groot, en dat vooruitzicht alleen al, zou voor meerdere landen reden zijn om niet mee te doen.
Het is dus een klassiek kip-en-eiprobleem: het is zeker dat Hamas zonder troepenmacht de enige autoriteit in Gaza blijft, maar er worden pas soldaten gestuurd als zeker is dat zij niet tegen Hamas hoeven te vechten. Arabische landen zullen bovendien pas actief bijdragen (wat volgens het Trump-plan moet) als ze worden uitgenodigd door de Palestijnen zelf én er een een mandaat van de VN-Veiligheidsraad ligt, zegt Ghaith al-Omari van het Washington Institute for Near East Policy tegen The New York Times. ‘Het laatste wat zij willen, is dat het lijkt alsof zij het vuile werk voor Israël komen opknappen.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant