Kinderboek Acht-, negenjarigen informeren over alle ins en outs van de politiek – kan dat, en hoe dan? Het kinderboek van Arwen Kleyngeld is prettig pretentieloos, in begrijpelijke rechttoe-rechtaan-taal.
Arwen Kleyngeld: Wie is de baas? Alles over politiek (en hoe het werkt). Illustraties Melanie Drent. Luitingh-Sijthoff, 160 blz. € 19,99
‘Als je later iets wilt veranderen moet je nu beginnen met denken”, luidt het aan Annie M.G. Schmidt ontleende motto van Arwen Kleyngeld in haar boek Wie is de baas? Alles over politiek (en hoe het werkt). Het zegt wat over Kleyngelds lovenswaardige intentie: ze vindt het belangrijk dat kinderen al jong kennismaken met politiek en de betekenis van democratie. „Dit helpt hen niet alleen om later actief deel te nemen aan de samenleving”, vertelde de schrijfster van Het te gekke geldboek (2022) in een AD-interview, „maar ook om nu al beter te begrijpen wat er om hen heen gebeurt”. Daarin heeft Kleyngeld natuurlijk helemaal gelijk. De vraag is echter: kan dat wel, acht-, negenjarigen informeren over alle ins en outs van de politiek? En hoe moet je dat dan doen?
Kleyngeld begint bij het begin, een verkenning van het begrip politiek. En dat is een goede keus: want wat stelt een achtjarige zich nou eigenlijk voor bij politiek? Aan de hand van speelse, herkenbare alledaagse voorbeelden laat ze zien dat politiek in de kern gaat over alle afspraken die je binnen een kleinere of grotere groep maakt om goed samen te kunnen leven, en dat zo bezien politiek overal is. Denk maar eens aan je boterham met pindakaas, verzoekt Kleyngeld haar lezerspubliek. Waar komen de grondstoffen eigenlijk vandaan? Zijn ze voldoende veilig voor de gezondheid? En wie bepaalt de prijs? Of als je naar school gaat: wie beslist wie er voor de klas staat? Welke boeken er worden gebruikt? En hoe lang de lessen duren? Over zo’n beetje alles is wel een afspraak gemaakt, concludeert Kleyngeld terecht. Waarna ze makkelijk een bruggetje kan slaan naar de democratie („Nederland hebben we afgesproken dat alle mensen samen beslissingen nemen”), het politieke systeem in Nederland en het verdelen van de macht volgens de leer van de trias politica.
Niet per se makkelijke onderwerpen, maar Kleyngeld schrijft prettig pretentieloos en verpakt de inhoud in begrijpelijke rechttoe-rechtaan-taal. De heldere, levendige hoofdstukopbouw die steevast bestaat uit een combinatie van uitleg en illustratieve verhalen, gelardeerd met treffende citaten en grappige weetjes geeft je bovendien lucht. Leuk bijvoorbeeld zijn „de rare regels en wetten” uit vroeger tijden. Zo mag je geen fietsen uit de Amsterdamse grachten vissen zonder vergunning. En in San Francisco is het verboden je auto schoon te maken met een oude onderbroek. Daarbij mogen de geestige illustraties en handige infographics van Melanie Drent overigens niet ongenoemd blijven. Haar zoekplaten en visualisaties van zaken als het stemproces en de grondwet verhelderen Kleyngelds uitleg en maken de complexe materie tastbaar en behapbaar voor de jonge doelgroep.
Niet alles komt helaas even goed uit de verf. Soms ligt dat aan Kleyngelds wat ongelukkige woordkeus. Zo schrijft ze dat „de minister-president de baas is van de ministers” wat meer macht suggereert dan de minister-president in Nederland heeft: feitelijk is hij of zij (ja echt, dat kan ook) ‘slechts’ de voorzitter van de ministerraad en daarnaast de minister van Algemene Zaken. Juist over dit soort machtsvraagstukken moeten misverstanden vroegtijdig voorkomen worden.
Ook is het hoofdstuk over politieke ideeën te kort door de bocht. Het siert Kleyngeld dat ze compleet wil zijn, maar om anarchisme te beschrijven als een regelloze samenleving waarin „mensen doen waar ze zin in hebben”, of te stellen dat „liberalen alles aan de markt willen overlaten”, is een te simpele voorstelling van zaken. Kleyngeld had hier scherpere keuzes moeten maken. Als ze zich had beperkt tot de gangbaarste politieke stromingen in Nederland had ze meer nuance kunnen aanbrengen.
Maar dat doet niet af aan het belang van Wie is de baas?. In de wetenschap dat de Nederlandse jeugd relatief weinig weet van democratie en rechtsstaat, kun je niet vroeg genoeg beginnen kinderen te informeren. Want als ze later iets willen veranderen, moeten ze nu beginnen met denken. Wie is de baas? geeft daartoe een goede voorzet.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Het laatste boekennieuws met onze recensies de interessantste artikelen en interviews
Source: NRC