Huwelijksmarkt Weer of geen weer, iedere zaterdagmiddag komen ouders naar People’s Park in Shanghai: ze zoeken een partner voor hun ongetrouwde zoon of dochter. „Mijn dochters worden al een beetje oud.”
In People's Park in Shanghai komen elke zaterdagmiddag ouders bijeen op zoek naar een partner voor hun dochter of zoon.
‘Lotsbestemming gezocht’ staat in kapitalen bovenaan het gelamineerde A4tje. Voor „mijn enige, niet-getrouwde dochter uit Shanghai, geboren in november 1983, onder het teken van het varken” zoekt een moeder een geschikte man. Haar dochter is „afgestudeerd aan een gerenommeerde universiteit, heeft een vaste aanstelling”. Een potentiële man „moet een bachelor-diploma of meer hebben en ongetrouwd zijn”. Onderaan staat een telefoonnummer.
Dit is de Huwelijksmarkt in People’s Park in het centrum van de Chinese miljoenenstad Shanghai, op een steenworp afstand van het belangrijkste plein (People’s Square) en de befaamde winkelstraat Nanjing Road. Het park is sinds juni 2005 dé ontmoetingsplek voor ouders die voor hun kinderen een echtgenoot zoeken. Iedere zaterdagmiddag, tussen twaalf en vijf, weer of geen weer.
Overal in het park liggen getypte en gelamineerde advertenties, op de grond, op traptreden, op lage stenen muurtjes. Andere ‘cv’s’ zijn op paraplu’s geprikt, aan een selfiestick bevestigd, prijken op een muziekstandaard of zijn op boodschappenkarretjes of grote papieren tassen gelegd. De plekken in de schaduw zijn het gewildst.
Het koppelen van partners kent een lange traditie in China. Van dorpsoudsten die bepaalden wie moesten trouwen, tot gearrangeerde huwelijken in hogere sociale klassen, tot informelere vormen van koppeling, en de vele datingapps en professionele bureaus. Het fenomeen dat ouders een geschikte partner zoeken voor hun kinderen heet white-haired matchmaking, vanwege de haarkleur van de zoekenden.
Op de Huwelijksmarkt heerst een semi-georganiseerde chaos. Iedereen kan er kinderen ‘aanbieden’, maar een structuur is er wel. Op één deel prijzen vooral ouders hun kinderen aan, op een ander deel zijn vooral (min of meer) professionele koppelaars actief.
In de zone waar ouders hun kinderen aanprijzen, liggen de advertenties gegroepeerd op geboortejaar. Ook zonen of dochters die in het buitenland wonen, liggen bij elkaar. Er is een zone voor gescheiden kinderen en er is een indeling naar religie of woonplaats.
Aan weerszijde van de eerste (hoofd)paadjes zitten ‘vaste aanbieders’. Dit zijn meestal vrouwen op leeftijd die betaald worden door zoekende ouders om achter de advertenties voor hun kinderen te gaan zitten. Doordat ze anderen betalen blijven ouders anoniemer in hun zoektocht. Ook voor de advertenties wordt betaald.
Advertenties, vaak getypt en gelamineerd, worden op borden geplakt, op de grond gelegd, op trappen, op standaards – zodat de langslopende en zoekende ouder alle informatie goed kan lezen.
Op de Huwelijksmarkt in Shanghai is een zone waar ouders zelf hun kinderen ‘aanprijzen’. Soms betalen ze iemand om de hele middag achter advertenties te zitten.
Deze aanbieders hebben al snel tientallen advertenties voor zich liggen. Met hun meegebrachte krukjes, thermoskannen en bakjes eten zijn ze er de hele middag.
Verderop in het park, tussen het groen, op de rand van een vijver zitten ouders die persoonlijk zoeken naar een geschikte partner voor hun kind. Ze hebben meestal maar één – handgeschreven – advertentie voor zich. Hier wordt het in de loop van de middag drukker. Een enkele ouder loopt met een zelfgemaakt omgehangen bord door het park.
Shanghai is niet de enige Chinese stad waar deze door ouders georganiseerde huwelijksmarkten ontstonden, andere steden volgden halverwege het eerste decennium van de 21ste eeuw, zoals in Beijing en Shenzhen. De markt in Shanghai wordt wel gezien als de ‘moeder der markten’ en is naar verluidt de grootste. En de markt hier legt ook het probleem van de scheve demografische opbouw van China bloot: door de jarenlange gevoerde eenkindpolitiek is er een overschot aan mannen.
Daarbij is door de economische vooruitgang van afgelopen decennia een generatie opgegroeid waarvoor het draaide om stijgen op de sociale en economische ladder, voor mannen én vrouwen: goede opleiding, sterke carrière, eigen huis. Maar nadelen daarvan zijn er ook: grote werkdruk, zware competitie, hoge woonlasten, zeker in een stad als Shanghai.
De focus op economische verworvenheden – in tegenstelling tot andere karaktertrekken van potentiële partners als deugden – is te zien in de advertenties op de markt. Elke advertentie vermeldt of de zoon of dochter leningvrij of eigenaar van vastgoed is. Bovendien wordt vaak het jaarinkomen vermeld, naast gegevens als lengte, opleiding, astrologisch teken en baan.
Man. Uit Shanghai. Ongetrouwd. Mei 1984. Lengte 1.73m. Knap. Afgestudeerd aan de Universiteit voor Traditionele Chinese Medicijnen met een 5-jarig bachelor diploma, werkzaam als arts in de Chinese geneeskunde in een openbaar ziekenhuis, met een jaarinkomen van 340.000 yuan. Een niet-drinker. Een niet-roker. Twee nieuwe huizen in metro school district, gevestigd op nummer 14 en 15 en nummer 21, zijn zonder leningen. Er zijn twee winkels in City Good Temple en twee winkelpanden in Majuli Town, Jiandian District. Twee auto’s en een eigen parkeerplek. Er is ook een huis dat vernietigd moet worden. Zijn ouders waren ondernemers en zijn nu met pensioen, hadden een door de staat-gerund bedrijf.
[Zoekt] Vrouw. Met een bachelors diploma. Groter dan 1.63m. Met een mooi en goed-geproportioneerd gezicht. Stabiele carrière. Een familie met een nette financiële situatie. Single meisje.
Gevolgd door een telefoonnummer.
Ongetrouwde vrouw. September 1986. Lengte: 1,62m. Gewicht: 51 kilo. Wonend in Jingán District op 150 vierkante meter zonder lening. Undergraduate diploma. Lid van de Partij. Werkzaam voor een Duits bedrijf met een jaarinkomen van 200.000 yuan. Ze heeft een delicaat en rustig voorkomen. Haar ouders zijn met pensioen.
Voorwaarden voor de mannelijke partij: Ongetrouwd. Met een bachelor diploma. Langer dan 1,70m. Wel-geproportioneerde gelaatstrekken. Goed karakter. Verantwoordelijk. Zonder slechte gewoonten. Geboren tussen ‘81-’86.
Gevolgd door een naam en telefoonnummer van de moeder.
Man. 1982. Lengte: 181. Opleiding: Bachelorsdiploma. Baan: Management bij JD.com HQ. Jaarinkomen: 800.000. Uit Shanghai. Eigenaar van huis en auto. Ouders (hebben/hadden) eigen onderneming.
Gevolgd door contactgegevens.
Een goede achtergrond van een familie helpt, en ook het hebben van een huis of ander vastgoed vergroot de slagingskans, concludeerde socioloog en historicus Peidong Sun in haar onderzoek naar de huwelijksmarkt in Shanghai (gepubliceerd als het boek Who Will Marry My Daughter? in 2012; 2013). Sun ontvluchtte China in 2020 wegens toenemende repressie en verminderde academische vrijheid en is sinds 2021 als universitair hoofddocent verbonden aan Cornell University in New York. Zonder vastgoed is de kans op een succesvolle match vrijwel nul, zag zij.
Hoewel de slagingskans op dit soort markten klein wordt verondersteld, blijven ouders komen: de markt geeft ze een plek om hun zorgen over hun kinderen met anderen te delen, te roddelen en elkaar te ondersteunen, zag Sun, die meer dan veertig ouders interviewde. „Naar het park gaan is in zekere zin ook een vorm van stil protest”, vertelt Sun in een videogesprek. „Deze generatie ouders, geboren in de jaren vijftig en zestig van de vorige eeuw, staat bekend als de ‘verloren generatie’; zij, met name stedelingen, moesten van de machthebbers gevormd worden op het platteland. Toen ze terugkeerden, bleken ze achter te lopen op het gebied van opleiding, carrièrekansen, sociale status, en velen hadden grote problemen om een partner te vinden. Dit willen ze anders voor hun kinderen.”
Met name ouderen zien het huwelijk nog steeds als een garantie voor een zekere en goede toekomst. De zorgen over een ontbrekende partner nemen toe als de kinderen de leeftijd bereiken waarop Chinezen gemiddeld genomen in het huwelijk treden: 24 jaar voor vrouwen, 27 jaar voor mannen.
Maar trouwen wordt vaak uitgesteld (of zelfs afgesteld). Op een kleine groei in 2023 na, daalt het aantal (geregistreerde) huwelijken in China al een decennium, blijkt uit cijfers van het ministerie van Burgerzaken. In 2024 traden 6,1 miljoen koppels in het huwelijk – 20 procent minder dan in 2023 – en daarmee daalde het aantal registraties tot het laagste niveau sinds 1980.
„Door naar een publiek park te gaan spreken deze ouders zich uit, uiten ze hun wrevel jegens het beleid, jegens de Partij [Chinese Communistische Partij]”, analyseert Sun. Ouders die zij sprak, gaven aan dat naar de huwelijksmarkt gaan een „laatste strohalm” is en dat ze het als hun ouderlijke plicht zien om hun meestal enige kind te helpen. „Want er is een probleem dat opgelost moet worden.” En de manier waarop ze dat doen is een (geoorloofde) steek onder water richting de Partij, die te weinig doet. „Er is een gebrek aan vertrouwen. Waar er vroeger sociale evenementen werden georganiseerd zodat mensen elkaar konden leren kennen, is er nu niets.”
Geïnteresseerden lezen de profielen van kinderen die door hun ouders worden aangeboden als geschikte partner.
Overal in het park staan groepjes ouderen te praten. Echtparen struinen langs de paden, soms staan ze stil en lezen de advertenties, bespreken de informatie met elkaar, soms wordt er snel iets in een opschrijfboekje geschreven of getypt in de telefoon. Op de meeste advertenties staan contactgegevens van de zoekende ouders: soms een telefoonnummer of gegevens voor WeChat, een Chinese chatapp die op WhatsApp lijkt.
Ook in de sectie met de semiprofessionele koppelaars is het druk. Sommigen zitten achter een tafel met een grote ringband voor zich: geïnteresseerden kunnen een kijkje nemen, reageren kan pas na het betalen van bemiddelingsgage. Ook voor advies over de zoekstrategie voor het betreffende kind moet betaald worden. Het is voor veel mensen een schimmig deel van de markt – „er zijn veel twijfels over de waarachtigheid van de vele profielen”, zegt een bezoeker die anoniem wil blijven. Ook over de expertise van de koppelaars gaan geruchten – sommigen innen graag geld, maar leveren vervolgens geen geschikte matches aan. En het slagingspercentage van deze huwelijksmarkt zou ongekend laag zijn: precieze cijfers ontbreken, niemand controleert vraag en aanbod.
Op een pleintje waar meerdere paden bij elkaar komen, staat een groepje mannen op leeftijd druk met elkaar te discussiëren. Het gesprek valt stil: met (buitenlandse) pers wil niemand praten, zeker niet on the record. Omdat het onderwerp gevoelig is – vaak zijn de kinderen voor wie een partner wordt gezocht niet op de hoogte van de koppelpraktijken van hun ouders – en omdat praten met de pers in China, en met een buitenlander, niet gepast is.
Een zeventiger, rood T-shirt, grote plastic zwarte tas, wil toch wel iets zeggen. Hij bezoekt de huwelijksmarkt voor de tweede keer. De man – een naam wil hij niet geven, noch zijn precieze leeftijd of beroep – is er voor zijn twee dochters. Hij maakt zich zorgen. „Ze zijn al een beetje oud.” Waar zoekt hij naar? „Ik wacht op een goed gevoel en dan moet het lot zijn werk doen.” Meer wil hij niet zeggen.
Ook onder de markt worden koppels gematcht. In de ondergrondse gangen van een van Shanghai’s drukste metrostations, People’s Square, pal onder het park, zit een professioneel matchmakersbureau. Het logo van het met name in de omgeving van Shanghai en Suzhou opererende bureau bestaat uit een vriendelijk lachend omaatje met een roze hart in haar handen.
In de gangen van metrostation People’s Square zit een professioneel matchmakingsbureau. Voor 500 yuan hangt een advertentie een jaar voor het raam.
De ramen van het kantoor hangen vol met advertenties: roze van vrouwen, blauwe van mannen. Op witte briefjes staan aanbevelingen. Voor 500 yuan per jaar, omgerekend zo’n 60 euro, kunnen zoekenden een advertentie op het glas hangen. De meesten hebben een qr-code voor WeChat: zo is contact maken snel gedaan. Potentiële kandidaten genoeg: dagelijks doen zo’n 700.000 passagiers het metrostation aan.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC