Nederlandse moslims kwamen woensdag in groten getale naar perscentrum Nieuwspoort voor een verkiezingsdebat. Belangrijk gespreksthema: de veel voorkomende moslimdiscriminatie. ‘Kennelijk willen de rechtse partijen niet met ons in gesprek.’
is verslaggever van de Volkskrant en schrijft over asiel, migratie en de multiculturele samenleving.
Het was opnieuw een intense week voor Nederlandse moslims. Zondag troffen moskeegangers in Waalwijk na het ochtendgebed een aantal A4’tjes aan op de achterdeur. ‘Weg met de moskee, stem 29 oktober, Nederland weer Nederland’, aldus de tekst, vergezeld van een afbeelding van een VOC-vlag.
Een dag eerder drong een vrouw met bedekt gezicht een Haagse moskee binnen, smeet korans en gebedskleden door de ruimte en bedreigde biddende vrouwen. Weer een dag eerder werd een moskee in Haaksbergen met eieren bekogeld door drie gemaskerde personen.
‘Moslims gaan dit soort incidenten bijna normaal vinden’, zegt Melek Erdogan (37), directeur-bestuurder van Stichting Platform Islamitische Organisaties Rijnmond (Spior). ‘Maar er is ook veel angst. In de moskee krijgen kinderen koranles, iedereen vreest voor een aanslag.’ Extra pijnlijk is de oorverdovende stilte van landelijke politici. Toen in september acht moskeeën met bloed besmeurde dreigbrieven ontvingen, ging dat vrij geruisloos aan Den Haag voorbij. ‘Moslims hebben het gevoel dat politici er niet zijn voor hen.’
Het is woensdagavond, in het Haagse debatcafé Nieuwspoort druppelen de bezoekers binnen voor het verkiezingsdebat dat Spior samen met het Collectief Jonge Moslims organiseert. Alle politieke partijen (behalve de PVV omdat dat geen democratische partij is) hebben een uitnodiging gekregen om in debat te gaan over geïnstitutionaliseerde moslimdiscriminatie, vrijheid van onderwijs en Gaza. ‘Onderwerpen die voor veel moslims hun stem mede bepalen’, aldus Erdogan.
Want in interviews en debatten in de verkiezingscampagne gaat het geregeld over moslims en de islam, maar nooit op de manier die Erdogan graag zou zien. ‘Moslimdiscriminatie is geen onderwerp en komt ook in verkiezingsprogramma’s weinig aan bod. Voor het propageren van moslimhaat is helaas wel alle ruimte.’
Esma Kendir, voorzitter van Collectief Jonge Moslims, probeert bij te houden hoe vaak dat gebeurt. Ze toont een lijstje in haar telefoon: een interview met SGP-lijsttrekker Chris Stoffer in NRC, waarin hij de islam als gevaar voor Nederland typeert. Joost Eerdmans van JA21 die in het Nederlands Dagblad de islam ‘een bedreiging’ noemt. De BBB die bidden in de openbare ruimte wil verbieden en suggereert dat biddende moslims grote overlast veroorzaken.
‘Je hoeft de tv maar aan te zetten en het gaat over moslims en de vermeende islamisering’, zegt ook Erdogan. Toch gingen alleen alle linkse partijen en NSC, D66 en Denk in op hun uitnodiging om in debat te gaan. ‘Kennelijk vinden rechtse partijen dat ze van alles over ons kunnen zeggen, maar willen ze niet met ons in gesprek’, zegt ze.
Dat rechtse partijen het onderwerp liever mijden, bleek ook toen in maart de resultaten van het Nationaal Onderzoek Moslimdiscriminatie naar de Tweede Kamer werden gestuurd. Moslimdiscriminatie is ‘hardnekkig en genormaliseerd’, concludeerden wetenschappers van de Universiteit Utrecht en Regioplan, die het onderzoek uitvoerden in opdracht van het ministerie van Sociale Zaken. Moslims krijgen moeilijker een woning, baan, stageplek en bankrekening, en worden door discriminerende systemen vaker als verdachte aangemerkt.
Denk vroeg een debat aan over het rapport, maar de rechtse meerderheid van de Kamer weigerde. Het kabinet beloofde wel met een reactie op het onderzoek te komen, maar die is tot nog toe uitgebleven. ‘Heel teleurstellend’, vindt Kendir. ‘Het is het zoveelste onderzoek dat laat zien hoe systematisch moslimdiscriminatie is. Het rapport doet aanbevelingen voor oplossingen, maar het probleem wordt niet eens serieus genomen.’
Enkele minuten voor het debat begint, legt Kendir een kleedje in de hoek van Nieuwspoort en knielt even voor het gebed. De zaal zit bomvol, online volgen enkele honderden geïnteresseerden de livestream. ‘Het vertrouwen van moslims in de politiek is behoorlijk laag’, zegt gespreksleider Alia Azzouzi in haar inleiding. ‘Maar we moeten met elkaar in gesprek blijven.’
Vrijwel alle aanwezige partijen blijken bereid de hand in eigen boezem te steken als het gaat om institutionele moslimdiscriminatie. ‘Het zit in ons systeem en onze cultuur’, zegt Olivia Butterman (Partij voor de Dieren). ‘We maken ons er allemaal schuldig aan.’ Mpanzu Bamenga (D66) vindt dat er een nationaal coördinator moslimdiscriminatie moet komen, zoals die er ook is voor antisemitisme. Mikal Tseggai (GroenLinks-PvdA) wil dat alle vormen van discriminatie een veiligheidskwestie worden. Nu valt alleen de strijd tegen antisemitisme onder het ministerie van Justitie en Veiligheid.
Er zijn ook verschillen. Zo ziet Dogukan Ergin (Denk) het aanpakken van ritueel slachten als discriminatie: ‘De Partij voor de Dieren vindt dieren belangrijker dan moslims.’ Denk wil ‘de zionistische entiteit’ Israël ontmantelen om plaats te maken voor een land waar joden, moslims en christenen gelijke rechten hebben. Emre Gungor (Volt) wil zich liever inzetten voor een tweestatenoplossing en vindt dat Denk met deze ‘populistische standpunten’ de moslimgemeenschap schade toebrengt.
GroenLinks-PvdA stelt dat in de discussie rond onderwijs verschillende grondrechten botsen: ‘Want op sommige religieuze scholen wordt onderwezen dat je geen homo mag zijn.’ Emin Basoğlu (SP) is voor het hoofddoekverbod bij de politie. ‘Een hoofddoek straalt geen neutraliteit uit.’ Tofik Dibi, lijsttrekker van Bij1: ‘En witte mannen? Stralen die wel neutraliteit uit?’ De zaal lacht.
Moslims vormen zo’n 6 procent van de samenleving, al hun stemmen samen zijn goed voor 9 zetels. ‘Dit debat is bedoeld om moslims te motiveren om te gaan stemmen, en om hen goed geïnformeerd naar de stembus te laten gaan’, zegt Erdogan. ‘Maar ook om een brug te slaan. Om weer naar elkaar te luisteren. Daarom is het zo jammer dat rechtse partijen niet zijn gekomen.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Wilt u belangrijke informatie delen?
Mail naar tips@volkskrant.nl of kijk op onze tippagina.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant