De Europese regeringsleiders beloven de financiële tekorten van Oekraïne de komende twee jaar te dekken. Ze vragen de Europese Commissie op korte termijn met voorstellen te komen waar de benodigde miljarden vandaan komen.
schrijven over de Europese Unie. Ze doen verslag vanaf de EU-top in Brussel.
Door verzet van België is het onzeker of de in Europese bevroren tegoeden van de Russische centrale bank als onderpand mogen dienen. De Belgische premier Bart De Wever eiste donderdagavond eerste harde garanties dat zijn land – waar ruim 180 miljard van de Russische tegoeden vastzitten – niet opdraait voor eventuele vergeldingsacties van Moskou.
Omdat hij die onvoldoende kreeg, werd een besluit over de financiering van de hulp aan Oekraïne doorgeschoven naar december. Moskou had al gedreigd dat er een ‘pijnlijk antwoord’ zou komen.
Op tafel bij aanvang van de EU-top lag het voorstel om de 185 miljard euro aan bevroren Russische tegoeden in België als onderpand te gebruiken voor een renteloze lening aan Kyiv van 140 miljard euro. De Wever verzet zich al maanden tegen dit idee en hield donderdag vast aan deze positie. De Belgische premier vreest op te draaien voor de schade, als het geld onverhoopt toch aan Rusland moet worden terugbetaald.
De omvang van de lening aan Oekraïne komt overeen met bijna een kwart van de Belgische economie. ‘Er zijn gigantische risico’s. Die moeten we samen dragen, anders beginnen we er niet aan’, aldus De Wever bij aanvang van de top. Hij eiste van zijn collega’s dat alle lidstaten garant staan bij eventuele claims van Moskou.
De Wever was ook bezorgd over het imago van België (en Europa) als financieel centrum. Wie zal hier in de toekomst zijn geld nog stallen als het om politieke redenen kan worden afgenomen, formeel weliswaar via de constructie van een lening? ‘Zelfs in de Tweede Wereldoorlog zijn de Duitse tegoeden niet geconfisqueerd’, aldus De Wever. Hij wil dat andere landen met vastgezette Russische tegoeden (Frankrijk, de VS, Japan) eenzelfde actie ondernemen zodat België niet alleen staat.
Zijn EU-collega’s toonden begrip voor de Belgische zorgen maar zagen weinig andere mogelijkheden dan het inzetten van de bevroren tegoeden voor een lening aan Oekraïne. Kyiv heeft dringend geld nodig. De VS betalen niet meer en de Oekraïense leenmogelijkheden bij het Internationaal Monetair Fonds zijn bijna uitgeput.
Veel EU-lidstaten kampen met een hoge staatsschuld en moeten hun defensie versterken, waardoor zij er niet voor voelen om Oekraïne vanuit hun eigen begroting te steunen. Gezamenlijke Europese leningen, de zogeheten eurobonds, stuiten op verzet van Duitsland, Nederland en andere landen.
‘Ze zijn dicht bij een grote beslissing’, zei de Oekraïense president Volodymyr Zelensky donderdagmiddag in Brussel. ‘Ik hoop, God bless, dat de EU-leiders het politieke besluit zullen nemen om Oekraïne de lening te verstrekken.’ De Duitse kanselier Friedrich Merz was bij aankomst in Brussel optimistisch dat de leiders eruit zouden komen.
Na uren overleg kwam evenwel het besluit tot uitstel. De Commissie moet financieringsopties in kaart gaan brengen. De Russische tegoeden kunnen daar deel van uitmaken, maar ze werden niet meer expliciet genoemd als onderpand in de slotconclusies van de top.
Ook als er uiteindelijk wel voor wordt gekozen – andere haalbare opties zijn er nauwelijks – dat moeten er nog de nodige hobbels genomen worden. Zo is de wettelijke basis voor het bevriezen van de Russische tegoeden een sanctie die elke zes maanden met unanimiteit moet worden herbevestigd. Dat is een te wankele basis voor de langlopende lening aan Oekraïne.
Eén lidstaat – bijvoorbeeld Hongarije, dat warme banden onderhoudt met Moskou – zou de basis na een half jaar met een veto kunnen torpederen. De EU wil daarom dat sancties met gekwalificeerde meerderheid kunnen worden vernieuwd. Het probleem is dat alleen bij unanimiteit over zo’n overgang naar een gekwalificeerde meerderheid kan worden besloten.
Ook moet duidelijk worden of alle, of bijna alle lidstaten de lening willen garanderen, zodat afzonderlijke lidstaten geen enorme financiële risico’s lopen. Die garanties moeten ook nog langs de nationale parlementen.
De EU heeft steeds gezegd dat het Oekraïne zal steunen met whatever it takes, as long as it takes. Als de lening niet doorgaat, dreigt Oekraïne heel snel zonder geld te komen zitten. Zelensky: ‘We hebben het geld nodig in 2026, het liefst helemaal in het begin van het jaar.’
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant