De regeringsleiders van de Europese Unie zijn dicht bij een besluit om Oekraïne de komende twee jaar financieel te steunen met een renteloze lening van 140 miljard euro. Het onderpand daarvoor zijn de in Europa bevroren tegoeden van de Russische centrale bank.
schrijven over de Europese Unie. Ze doen verslag vanaf de EU-top in Brussel.
Oekraïne hoeft de lening pas af te betalen als Rusland herstelbetalingen voor de aangerichte oorlogsschade doet. Pas op dat moment zou Rusland zijn geld terugkrijgen. Rusland heeft al gezegd nooit herstelbetalingen te zullen doen. Als de lening doorgaat, beschouwt Moskou de miljarden als onteigend en zal het met een ‘pijnlijk antwoord’ komen, verklaarde het ministerie van Buitenlandse Zaken donderdag.
Donderdagavond op de EU-top in Brussel werd een akkoord nog tegengehouden door België, waar het grootste deel van de Russische tegoeden zich bevindt bij de financiële dienstverlener Euroclear. De Belgische premier Bart De Wever vreest op te draaien voor de schade, als het geld onverhoopt toch aan Rusland moet worden terugbetaald.
De omvang van de lening aan Oekraïne komt overeen met bijna een kwart van de Belgische economie. ‘Er zijn gigantische risico’s. Die moeten we samen dragen, anders beginnen we er niet aan’, aldus De Wever. Hij eiste van zijn collega’s dat alle lidstaten garant staan bij eventuele claims van Moskou.
De Wever was ook bezorgd over het imago van België (en Europa) als financieel centrum. Wie zal hier in de toekomst zijn geld nog stallen als het om politieke redenen kan worden afgenomen, formeel weliswaar via de constructie van een lening? ‘Zelfs in de Tweede Wereldoorlog zijn de Duitse tegoeden niet geconfisqueerd’, aldus De Wever. Hij wil dat andere landen met vastgezette Russische tegoeden (Frankrijk, de VS, Japan) eenzelfde actie ondernemen zodat België niet alleen staat.
Zijn EU-collega’s toonden begrip voor de Belgische zorgen maar zien geen andere mogelijkheid dan het inzetten van de bevroren tegoeden voor een lening aan Oekraïne. Kyiv heeft dringend geld nodig. De VS betalen niet meer en de Oekraïense leenmogelijkheden bij het Internationaal Monetair Fonds zijn bijna uitgeput. Veel EU-lidstaten kampen met een hoge staatsschuld en moeten hun defensie versterken, waardoor zij er niet voor voelen om Oekraïne vanuit hun eigen begroting te steunen. Gezamenlijke Europese leningen, de zogeheten eurobonds, stuiten op verzet van Duitsland, Nederland en andere landen.
‘Ze zijn dicht bij een grote beslissing’, zei de Oekraïense president Volodymyr Zelensky donderdagmiddag in Brussel. ‘Ik hoop, God bless, dat de EU-leiders het politieke besluit zullen nemen om Oekraïne de lening te verstrekken.’ De Duitse kanselier Friedrich Merz was bij aankomst in Brussel optimistisch dat de leiders eruit zullen komen.
Als de Europese leiders een politiek akkoord bereiken, komt de Europese Commissie binnen enkele weken met het uitgewerkte wetsvoorstel. Idealiter wordt dat in december goedgekeurd, maar dat is verre van zeker. Zo is de wettelijke basis voor het bevriezen van de Russische tegoeden een sanctie die elke zes maanden met unanimiteit moet worden herbevestigd. Dat is een te wankele basis voor de langlopende lening aan Oekraïne.
Eén lidstaat – bijvoorbeeld Hongarije, dat warme banden onderhoudt met Moskou – zou de basis na een half jaar met een veto kunnen torpederen. De EU wil daarom dat sancties met gekwalificeerde meerderheid kunnen worden vernieuwd. Het probleem is dat alleen bij unanimiteit over zo’n overgang naar een gekwalificeerde meerderheid kan worden besloten.
Ook moet duidelijk worden of alle, of bijna alle lidstaten de lening willen garanderen, zodat afzonderlijke lidstaten geen enorme financiële risico’s lopen. Die garanties moeten ook nog langs de nationale parlementen.
De EU heeft steeds gezegd dat het Oekraïne zal steunen met whatever it takes, as long as it takes. Als de lening niet doorgaat, dreigt Oekraïne heel snel zonder geld te komen zitten. Zelensky: ‘We hebben het geld nodig in 2026, het liefst helemaal in het begin van het jaar.’
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant