Ruim een week voor de verkiezingen luiden de twaalf provincies gezamenlijk de noodklok over de woningbouw. Zonder oplossing van het stikstofprobleem en verruiming van het stroomnet worden 500 duizend woningen pas later of helemaal niet gebouwd.
is economieredacteur van de Volkskrant en schrijft regelmatig over de woningmarkt.
Stikstofproblemen en tekorten op het stroomnet zijn de grootste belemmeringen voor de woningbouw, zo is de uitkomst van gezamenlijk onderzoek in de provincies. Ruim de helft van de geplande woningbouw ligt binnen 5 kilometer van stikstofgevoelige natuur. Omdat de stikstofuitstoot in Nederland niet daalt en de overheid te weinig doet om die uitstoot te verminderen, kan vaak geen vergunning worden afgegeven voor de bouw van woningen. De netcongestie raakt volgens het onderzoek bijna een derde van de woningbouw. ‘Bouwers gaan niet bouwen als ze niet zeker weten of een woning stroom krijgt.’
Het onderzoek geeft volgens Ina Adema, voorzitter van het Interprovinciaal Overleg (IPO,) ‘een concreet en eerlijk beeld’ van de achterstanden in de woningbouw. De oplossing van het woningtekort noemt zij ‘een van de grootste uitdagingen waar we als land voor staan’. In Utrecht, Flevoland en Gelderland zijn de obstakels voor het bouwen het grootst.
Andere problemen zijn de opgelopen kosten van woningbouw, geldgebrek bij corporaties en een tekort aan deskundige ambtenaren. Bij meer dan de helft van de beoogde woningen speelt een financieel tekort tot 35 duizend euro per stuk. Het gebrek aan investeringscapaciteit bij woningbouwverenigingen (die goed zouden moeten zijn voor een derde van de woningbouw) brengt op korte termijn zo’n 10 procent van de bouwplannen in gevaar.
De combinatie van al deze problemen ‘maakt de realisatie van de Woondeals zeer lastig’, aldus Adema. In 35 zogenoemde Woondeals beloofden regionale betrokkenen de bouw van bijna een miljoen woningen tussen 2022 en 2030. De ondertekening, door overheden en bedrijven, ging vaak gepaard met veel tromgeroffel.
De Rijksoverheid zal niet alleen de problemen rond stikstof en netcongestie snel moeten oplossen, vinden de provincies. Zij moet ook diep in de buidel tasten om de bouwtrein weer op gang te krijgen. ‘Op dit moment is er minder dan 1 procent van de rijksbegroting per jaar beschikbaar voor woningbouw’, aldus Adema. ‘Dat is te weinig. Er is minstens tot 5 miljard euro per jaar nodig.’ De provincies pleiten voor vrijstelling van de corporaties voor de vennootschapsbelasting en het afschaffen van de beperking op renteaftrek op hun investeringen.
Ook moet ‘fors’ worden geïnvesteerd in wegen en in andere vormen van vervoer dan de auto, aldus de provincies. Een relatief onbekend obstakel is de zogenoemde spuitzonering. Er mogen geen woningen worden gebouwd nabij agrarische grond waarop gewasbeschermingsmiddelen worden gebruikt. Op dit moment is er nog geen duidelijkheid over wat de veilige afstand is tussen bespoten grond en woningen.
Dat de provincies hun onderzoek een week voor de verkiezingen publiceren is geen toeval, erkennen zij. ‘We gaan ervan uit dat de formerende partijen straks met veel interesse kijken naar dit rapport en gaan hierover graag in gesprek.’
Luister hieronder naar onze nieuwspodcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant