Eindelijk denken paleontologen te snappen waarom sommige dinosaurussen in hun pootafdrukken opvallend ronde teenafdrukken achterlieten. De dieren hadden rondom hun tenen soms hoefjes, niet heel anders dan die van een paard of een geit.
Maarten Keulemans is wetenschapsredacteur bij de Volkskrant, gespecialiseerd in klimaat en microleven.
Dat blijkt uit de ontdekking, in de Amerikaanse staat Wyoming, van twee uitzonderlijk goed bewaard gebleven exemplaren van de edmontosaurus, een plantenetende dinosaurus met een eendenbek. De middelste teen van zijn achterpoten had een heuse hoef rondom, gemaakt van hoorn. De zijtenen hadden waarschijnlijk minder ontwikkelde hoefjes.
Een opvallende vondst, schrijven de ontdekkers in vakblad Science. Niet alleen is het ‘de vroegste registratie van hoeven bij een reptiel’, het is ook nog eens het ‘eerste geval van een vierpotige met hoeven die in staat was zich op twee poten voort te bewegen.’ De edmontosaurus had immers stevige achterpoten, en aan de voorkant ‘heel slanke, lieflijke voorpootjes’, vertelt preparateur Martijn Guliker van Naturalis in Leiden. ‘Sowieso bijzonder dat dit dier heel verschillende voor- en achterpoten had.’
Hoeven zijn bij diverse dieren ontstaan uit de teennagels, naar biologen aannemen om het zachte pootweefsels beter te beschermen, en zich sneller uit de voeten te kunnen maken bij gevaar. Hoeven zorgen op open terrein immers voor betere schokabsorptie en hogere snelheid.
De nieuwe vondst kan erop duiden dat veel meer dinosaurussen hoefdieren waren, redeneren de onderzoekers, onder leiding van paleontoloog Paul Sereno van de Universiteit van Chicago. Er zijn immers veel meer dinopootsporen met opvallend ronde teenafdrukken.
Tot de mogelijke hoefdieren behoren onder meer de gepantserde stegosaurus en de ankylosaurus met zijn staart-met-knots-eraan, oppert Sereno. Drie jaar geleden bleek uit een ander fossiel van de edmontosaurus ook al dat het dier een verdacht grote teennagel had. Maar van een 'hoef' wilden de onderzoekers die het fossiel beschreven destijds nog niet spreken.
De nieuw opgegraven fossielen zijn gevonden vlak bij de plek waar onderzoekers van Naturalis eerder een ‘kudde’ van vijf triceratopsen hebben gevonden, een andere, meer neushoornachtige dinosauriër. Dat de edmontosaurussen zo uitzonderlijk goed bewaard zijn gebleven, komt waarschijnlijk door een opeenstapeling van toevalligheden, schrijven de paleontologen.
De dieren zullen door uitdroging zijn gestorven, opperen de Amerikanen, waarna hun zachte binnenkant is vergaan. ‘Een beetje zoals omgekomen Afrikaanse olifanten, die je met de huid er nog omheen ziet liggen. Omdat ze te groot zijn voor aaseters om te verwerken’, vergelijkt paleontoloog Edgar Mulder (Naturalis, Universiteit Utrecht).
Een modderstroom zal de karkassen vervolgens hebben opgepikt, waarna de huid en de hoeven werden ingesloten door fijne modder, dat er een exacte afdruk van maakte. ‘Wat je ziet, is dus niet het oorspronkelijke materiaal, maar een 3D-afdruk van het weefsel’, benadrukt Mulder. ‘Het ziet er enorm indrukwekkend uit’, vindt ook Guliker, na inzage in de publicatie. ‘Je ziet hier toch weer allerlei extra structuren en details waarvan we nog geen beeld hadden.’
Ook als afdruk bewaard gebleven: de forse, vlezige kam die het dier op zijn rug droeg, net als bijvoorbeeld veel moderne hagedissen. Waarschijnlijk gebruikte de edmontosaurus die om signalen af te geven aan andere dieren, vertelt Mulder. ‘Misschien had hij een heel kleurige kam om aan roofdieren te seinen: ik ben giftig, je kunt mij niet eten. Of hij gebruikte die kam om partners te imponeren.’
De edmontosaurussen werden aangetroffen in een gebied van maar enkele vierkante kilometers dat al sinds begin vorige eeuw bekend staat als de ‘mummiezone’, vanwege de extreem goed bewaarde dinosauriërs die er worden gevonden. ‘Op de een of andere manier had je hier kennelijk de perfecte combinatie van omstandigheden voor dit soort heel bijzondere conservering’, zegt Mulder, die enkele kilometers verderop veldwerk heeft gedaan.
Luister hieronder naar onze wetenschapspodcast Ondertussen in de kosmos. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Alles over wetenschap vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant