Midden-Oosten Trumps plan belooft een ‘nieuw Gaza’ op te bouwen, maar het is een glimmende, kapitalistische, koloniale voortzetting van de genocide die Israël in Gaza pleegt, vindt Rajaa Natour.
Het was beslist ontroerend om te zien hoe Palestijnse kinderen, vrouwen en mannen sprongen van blijdschap, elkaar omarmden, huilden en zelfs met duizenden tegelijk dwars door de tonnen puin terug naar Noord-Gaza dromden, nadat Hamas op 3 oktober aankondigde in te stemmen met onderdelen van het plan dat de Amerikaanse president Donald Trump en de Israëlische premier Benjamin Netanyahu op 29 september hadden voorgesteld. Maar die taferelen waren bepaald geen teken van blijdschap of instemming met het Gazaplan van Trump en Netanyahu. De reden hiervoor is vrij eenvoudig: het akkoord in deze versie normaliseert de bezetting, sluit de Palestijnen uit van belangrijke posten en gaat volledig voorbij aan de oorlogsmisdaden die de Israëlische regering de afgelopen twee jaar in Gaza heeft gepleegd. De Palestijnen in Gaza vierden vooral het einde van de dagelijkse massamoord in Gaza, die gemiddeld zo’n 100 Palestijnen per dag het leven kostte.
Veel mensen zouden dan ook zeggen dat de wapenstilstand die de Israëlische vernietigingsmachine een halt toeriep, een soort Palestijnse overwinning betekent en dat alle Palestijnen op de wereld daarom verplicht zijn deze te vieren. Op het eerste gezicht is dat inderdaad zo.
Rajaa Natour is Palestijns journalist, dichter en columnist voor de Israëlische krant Ha’aretz.
Een snelle blik op de onderdelen leert dat het plan een onmiddellijk staakt-het-vuren behelst en een toezegging van Israël om Gaza niet te bezetten of in te lijven. Sterker nog, Israël heeft verklaard zich in fasen terug te trekken, humanitaire hulp binnen te laten en internationale organisaties toe te staan deze hulp ongehinderd te verdelen. Bovenal bepaalt het plan dat inwoners van Gaza niet zullen worden uitgezet, maar als ze dat willen wel mogen vertrekken – en desgewenst ook weer terug mogen komen.
Zoals het plan het verwoordt: „Palestijnen worden aangemoedigd om te blijven en mee te bouwen aan een beter Gaza.” De opstellers van het plan weten heel goed dat dit lippendienst is en dat veel Palestijnse families Gaza tegen hun wil noodgedwongen zullen verlaten, omdat ze onmogelijk waardig kunnen leven in een gebied met zo’n 50 ton puin waarvan het opruimen 50 jaar zal duren.
Wie gaat Gaza dan besturen? Dat is natuurlijk een belangrijke kwestie – vooral wanneer dat bestuur wordt gedicteerd of beïnvloed door externe krachten, wat zeer problematisch is. En dit is precies wat Trumps plan probeert te doen: het Palestijns-zijn zelf definiëren als een probleem dat gestabiliseerd en gecontroleerd moet worden, in plaats van te erkennen dat het werkelijke probleem ligt in het Israëlische beleid.
Bovendien heb ik helaas slecht nieuws voor de mensen die beweren dat Palestijnen dankzij humanitaire hulp in staat zullen zijn te overleven en op hun land te blijven. Trumps ‘vredesplan’ stelt de toelating van humanitaire hulp afhankelijk van het ‘goede’ gedrag van de Palestijnen, oftewel de doorvoering van vage hervormingen binnen de Palestijnse Autoriteit, de overgave en ontwapening van Hamas, en de instemming van de Palestijnen met demilitarisering of samenwerking. Met dit plan worden de basisbehoeften en rechten van de Palestijnen een instrument van politieke druk, zonder enig oog voor VN-resoluties. Wat betekent dit? De hongersnood onder de Palestijnen in Gaza zal voortduren, maar ditmaal gereguleerd door een schriftelijke overeenkomst ondertekend door een paar Arabische landen.
Een gedegen en zorgvuldige lezing van dit plan legt politieke, juridische en praktische problemen bloot. Niet alleen gaat het voorbij aan het recht van de Palestijnen op zelfbeschikking en soevereiniteit – een recht dat is vastgelegd in het volkenrecht – maar het plan sluit ook duidelijk de Palestijnen uit en belet hen doelbewust om deel te hebben aan een politiek proces dat rechtstreeks van invloed is op hun lot en nationale toekomst. Ja, het plan beoogt de vorming van een technocratisch en apolitiek Gaza dat bestuurd zal worden door een extern comité genaamd de ‘Vredesraad’.
Daarmee geven de opstellers van het plan de Palestijnen het signaal dat het grootste probleem niet de genocide, de Israëlische zeggenschap of de bezetting van Gaza en de Westelijke Jordaanoever is, maar dat dit de Palestijnen zelf en de ‘radicaliseringsprocessen’ in Gaza zijn. Daarom is er een externe factor nodig om Gaza en zijn Palestijnse inwoners te ‘stabiliseren’. Zij zijn immers het slachtoffer van twee jaar vernietiging en kunnen dit niet zelf, en dus is er een externe ‘hoeder’ nodig die in de bezetting bemiddelt, de genocide normaliseert en de Palestijnen dwingt deze stilzwijgend te aanvaarden in ruil voor humanitaire hulp. En de beste kandidaat voor deze rol is niemand minder dan de ‘slachtoffermaker’ – oftewel de Israëlische regering die onder auspiciën van het bewind-Trump genocide pleegde. Alleen zij kunnen Gaza stabiliseren en verantwoordelijk zijn voor leven en lot van de Palestijnen.
Toch is dit wat de problematische aard van dit plan betreft nog maar het topje van de ijsberg. Het plan van Trump doet twee belangrijke dingen: het erkent en normaliseert ten eerste de Israëlische aanwezigheid in Gaza en de bezette gebieden op de Westelijke Jordaanoever, en stelt deze voor als een aanvaardbare werkelijkheid die de Palestijnen moeten aanvaarden als ze brood willen – want er wordt geen melding van een recht op zelfbeschikking gemaakt.
Ten tweede probeert het plan doelbewust de genocide en oorlogsmisdaden te vergeten, te normaliseren en uit het Palestijnse en Israëlische bewustzijn te wissen – en vooral ook uit het bewustzijn van de internationale gemeenschap. Met andere woorden, Trumps vredesplan dat belooft een ‘nieuw Gaza’ op te bouwen, is een glimmende, kapitalistische, koloniale voortzetting van de genocide die Israël in Gaza pleegt, onder het mom van een economische ontwikkeling waarvan de inwoners van Gaza niet zullen profiteren. Niet alleen ontbreekt het internationaal recht geheel in dit plan en beperkt het de rol van de VN tot een humanitaire, maar nergens komt het woord ‘gerechtigheid’ voor of wordt ook maar met een woord gerept over de slachtoffers van de genocide in Gaza of over de hoge prijs die deze families hebben betaald. Wat Trump betreft, zijn er in Gaza geen slachtoffers.
In die zin is dit plan een briljante strategische zet, bedacht om een loopje te nemen met het internationaal recht en zijn instituten en de weg te openen voor wettelijke immuniteit voor iedereen die betrokken is bij oorlogsmisdaden – van Netanyahu en zijn regeringspartners tot de Hamas-strijders die bij de operatie van 7 oktober betrokken waren, tot de Amerikaanse regering en andere landen die de genocide in Gaza financierden.
Tegen de initiatiefnemers van dit plan zeg ik: geen staakt-het-vuren en geen liberaal vredesplan dat wegblijft bij gerechtigheid en vervolging van oorlogsmisdadigers, zal de 67.000 Palestijnen – van wie een derde kinderen – terugbrengen. Het zal ouders niet hun kinderen, of kinderen hun ouders teruggeven. Het zal de gewonden niet genezen of de schade ongedaan maken die is toegebracht aan de Palestijnen in Gaza die al twee jaar verstoken zijn van voedsel, water en medische zorg. Geen economische ontwikkeling, wolkenkrabbers of investeringen zullen het verlies, de pijn en de woede wegwissen uit de harten van de honderdduizenden Palestijnen die Israël ook nu nog blijft bombarderen.
Een staakt-het-vuren alleen zal geen recht doen aan de Israëlische gijzelaars en hun familie, zal de verloren tijd niet inhalen, zal de Israëlische samenleving niet helen en niet het vertrouwen herstellen in de regering die haar in een morele, politieke en humanitaire ramp heeft gestort waarvan ze alleen kan herstellen door te erkennen dat haar regering genocide heeft gepleegd en verantwoording voor oorlogsmisdaden zal moeten afleggen. De Israëliërs hebben een plicht tegenover de Palestijnen. Ze moeten weigeren dit plan te aanvaarden omdat het hen, in de eerste plaats moreel, maar ook politiek en juridisch vrijwaart van de verantwoordelijkheid voor de vernietiging van Gaza en zijn Palestijnse burgers.
De Israëliërs moeten weigeren dit plan te aanvaarden omdat het hen belet om te beginnen aan het diepgaande en pijnlijke proces van moreel-ethische rechtzetting dat nodig is om een einde aan de onderdrukking van het Palestijnse volk te maken. De Israëliërs moeten dit plan weigeren te aanvaarden omdat wolkenkrabbers in Gaza geen veiligheid, gerechtigheid of rechtzetting voor het Palestijnse volk of de Israëlische samenleving zullen brengen. De Israëliërs moeten dit plan weigeren te aanvaarden omdat geen enkel staakt-het-vurenplan de afgelopen twee jaar kan uitwissen.
Geen enkel plan voor ‘Eeuwigdurende Vrede’ en geen enkel wankel staakt-het-vuren kunnen iets aan het feit veranderen dat dit alles plaatsvond met de steun van de Amerikaanse regering, van landen die geografisch dicht bij Israël liggen en gevechtsvliegtuigen onderweg naar de genocidemissie lieten bijtanken, van gekozen functionarissen die zich meteen na het uitbreken van de oorlog naar Israël haastten voor fotosessies en het voorwendsel en de politieke dekmantel boden die de Israëlische bombardementen op Gaza mogelijk maakten, of de mensen die in parlementen over heel Europa de eis van een staakt-het-vuren blokkeerden.
Dit vraagt om de oprichting van robuuste en diverse mechanismen om alle betrokkenen ter verantwoording te roepen, ongeacht wie ze zijn. Als dergelijke mechanismen niet bestaan om staten, politici en regeringen te berechten voor hun indirecte steun aan de genocide in Gaza, moet de internationale gemeenschap deze onmiddellijk instellen. Dit is een essentiële stap in het afbreken van de overheidsimmuniteit die sommige westerse staten beschermt.
Iedereen moet verantwoording afleggen. Het beëindigen van de genocide in Gaza en de pogingen van het bewind-Trump om die te normaliseren, zijn anders nog maar het begin van de morele chaos.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Volg de laatste politieke ontwikkelingen in de VS op de voet
Source: NRC