Paus Leo XIV heeft donderdag samen met koning Charles III gebeden in de Sixtijnse Kapel in Rome. Het is voor het eerst sinds de Engelse Reformatie 500 jaar geleden dat de hoofden van de rooms-katholieke en de anglicaanse kerk zich samen tot God richten.
is correspondent Groot-Brittannië van de Volkskrant.
Thema van de oecumenische dienst in de beroemde kapel was de zorg voor ‘Gods creatie’, een thema dat de mannen na aan het hart ligt. Zowel de paus als de koning maakt zich zorgen over de effecten van klimaatverandering. Na de dienst spraken de twee in het Apostolisch Paleis over duurzaamheid. Ze wisselden orchideeën uit, als blijk van steun aan moeder natuur.
Tijdens de dienst, waarbij het Latijn en Engels werden afgewisseld, kreeg het koor van de Sixtijnse Kapel gezelschap van de koren van St George’s Chapel en de Chapel Royal. Samen zongen ze onder meer op muziek van Thomas Tallis, de katholieke hofcomponist van zestiende-eeuwse Engelse koning Hendrik VIII.
Met deze koning is de reden genoemd waarom de dienst in de Sixtijnse Kapel zo historisch was. Onder zijn heerschappij scheidde Engeland zich in 1534 af van de rooms-katholieke kerk, een soort eerste Brexit. Aanleiding was de weigering van de paus goedkeuring te verlenen aan Hendriks scheiding van zijn eerste vrouw. Daarop besloot Hendrik VIII de Church of England op te richten, nog steeds de Engelse staatskerk waar Charles het hoofd van is.
Na de dood van Hendrik voer Engeland een protestantse koers onder Edward VI, maar onder zijn opvolger Maria, zijn halfzus, was er sprake van een katholieke opleving. Hendriks derde kind, Elizabeth I, vond een balans tussen protestantisme en katholicisme.
Al eeuwen echter, leeft er een afkeer van ‘Rome’. Dat wordt gesymboliseerd door het jaarlijkse vieren op 5 november van de dood van Guy Fawkes, de leider van het katholieke ‘buskruitcomplot’ om het parlement op te blazen.
In 1829 werd zelfs wettelijk vastgelegd dat katholieken geen premier mogen worden. Deze wet kwam vier jaar geleden ter sprake toen Boris Johnson, tijdens zijn premierschap, in de katholieke kathedraal van Londen trouwde met Carrie Johnson. Jaren eerder was Tony Blair toegetreden tot de katholieke kerk, maar dat deed hij na het verlaten van Downing Street. In vroegere tijden zouden zulke acties tot een volksopstand hebben geleid, maar nu niet meer.
Door de jaren is er ook een dooi ontstaan tussen het Vaticaan en de Engelsen. Een kwarteeuw geleden was er al een plan voor een dienst waar koningin Elizabeth en paus Johannes Paulus II samen zouden bidden, maar toen ontstond er aan Britse zijde koudwatervrees.
Charles staat open voor andere religies. Als kroonprins had hij al eens laten doorschemeren dat hij als koning niet de verdediger van ‘het geloof’ zou zijn, het anglicaanse, maar van ‘geloof’, dus van alle geloven.
Zowel Johannes Paulus II als Benedictus XVI heeft het afvallige eiland bezocht. Laatstgenoemde gebruikte zijn staatsbezoek in 2010 om de Engelse kardinaal John Henry Newman zalig te verklaren. Deze invloedrijke theoloog had in de 19e eeuw de anglicaanse kerk voor de roomse verruild.
Het aantal katholieke kerkgangers op de Britse eilanden neemt toe en zal, zo voorspelde de Bible Society in een rapport, naar verwachting binnen een generatie hoger zijn dan anglicaanse. Dat zou voor het eerst zijn sinds de Reformatie. Immigratie en een toenemende interesse voor het katholicisme onder jongeren zijn de redenen voor deze renaissance.
Tijdens het bezoek aan Rome heeft Charles ook Sint-Paulus buiten de Muren bezocht. Deze basiliek werd in de vroege middeleeuwen onderhouden door Angelsaksische koningen. Op voorstel van paus Leo werd de Britse monarch uitgeroepen tot ‘broeder’ van de abdij. De opbloeiende vriendschap tussen Rome en Londen ten spijt, is een formele unie nog ver weg, temeer omdat de Church of England vrijzinniger is, bijvoorbeeld waar het gaat om de rol van vrouwen in de kerk.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant