Uit de vijfdelige documentaireserie Mr. Scorsese van Rebecca Miller blijkt dat je nooit genoeg kan weten over het leven en werk van de grote Amerikaanse filmmaker. Zeker als hij zelf de onweerstaanbare verteller is.
is kunstredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft over films, series en fotografie.
Martin Scorsese (1942) groeide op in het New Yorkse Little Italy. Buiten spelen in die wijk, waar de maffia heerste, was misschien niet zo’n goed idee voor een klein ventje met astma. Daarom bleef hij binnen, met één oog gericht op de films die op televisie werden uitgezonden en een ander oog op straat, waar het leven ook een film leek. In de zomer, als de hitte in de kleine, overbevolkte woningen van Lower Manhattan onverdraaglijk was, brachten de bioscopen met hun gekoelde zalen de redding, wat er ook draaide.
Het is niet zo dat Martin Scorsese, de meest gevierde en de meest productieve van alle Amerikaanse filmmakers, deze verhalen niet eerder heeft verteld in een of andere vorm. Zoals in de documentaires My Voyage to Italy (1999), over zijn Italiaanse afkomst en liefde voor de Italiaanse cinema, en A Personal Journey with Martin Scorsese Through American Movies (1995). Maar die zijn beide inmiddels al dertig jaar oud.
Daarbij is de 82-jarige Scorsese in de afgelopen jaren alleen maar harder gaan werken – met elk volgend project nog ambitieuzer dan het vorige. Terwijl hij ondertussen als producent en filmconservator ook nog eens de cinema, de wereld en zichzelf wil redden.
In Mr. Scorsese, de nieuwe documentaireserie van Rebecca Miller, blijkt Scorsese zelf de interessantste duider van zijn oeuvre en zijn werkdrift. De serie is opgedeeld in vijf delen van samen een kleine vijf uur. Terwijl we in de fascinerende eerste drie delen diep ingaan op zijn jeugd (inclusief een onbetaalbare cast van oude jeugdvrienden, zo van de mean streets van zijn jonge jaren getrokken), lijkt de slotaflevering zijn eigen onderwerp maar nauwelijks bij te kunnen houden. Vijf uur blijkt te kort voor dit leven.
Voor de camera van Rebecca Miller vertelt Scorsese ontspannen en openhartig. Ook over donkere hoofdstukken: zijn weerbarstige temperament, zijn vele huwelijken, een drugsverslaving – die hem op een haar na het leven kostte – de flops, de triomfen en de controverse (The Last Temptation of Christ, 1988). En over de talloze manieren waarop zijn worstelingen in zijn films terechtkwamen.
Miller is de dochter van toneelschrijver Arthur Miller (ze maakte in 2017 de documentaire Arthur Miller: Writer) en de echtgenoot van acteur Daniel Day-Lewis, met wie Scorsese twee films maakte. Een interview met Lewis is dus niet zo’n vangst voor haar, maar ze wist de afgelopen jaren echt iedereen voor de camera te krijgen: met Brian De Palma, Steven Spielberg en Francis Ford Coppola als collega-filmmakers, en Robert De Niro en Leonardo DiCaprio als de acteurs die je nog het meest vereenzelvigd met zijn oeuvre.
Miller sprak ook nog Robbie Robertson, voorman van The Band (in 2023 overleden) over de totstandkoming van The Last Waltz (1978). Toen de twee (net gescheiden) mannen destijds samen optrokken in Californië, leek dat de kortste weg naar de afgrond voor beiden. Scorsese, in die dagen een grootgebruiker van cocaïne, kwam in het ziekenhuis terecht. Het was Robert De Niro die hem eruit trok en hem een volgende triomf bezorgde met het meesterwerk Raging Bull (1980), tevens een reflectie op een man die zichzelf niet onder controle heeft; noem het een soort biecht.
In de serie schetst Miller een patroon van flops, meesterwerken en diepe persoonlijke dalen (vijf huwelijken, maar ook drie dochters die liefdevol over hem praten), afgewisseld met dan eindelijk, na zeven nominaties, die Oscar (voor The Departed uit 2006).
Een kleine twintig jaar na die Oscar is de grootste Amerikaanse filmmaker van zijn generatie nog altijd in volle vlucht.
★★★★☆
Documentaire
Vijfdelige serie van Rebecca Miller
Te zien op Apple TV Plus
Op zoek naar meer bingemateriaal?
Op volkskrant.nl/series vind je al onze serie-recensies, handig doorzoekbaar op genre, aanbieder en aantal sterren.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant