Verkiezingscampagne PVV-leider Geert Wilders doet donderdagavond voor het eerst mee aan een televisiedebat. In de slotfase van de campagne zullen zijn rivalen hem aanvallen, in de hoop de PVV volgende week woensdag te verslaan.
Geert Wilders (PVV), Pieter Omtzigt (NSC), Dilan Yesilgoz (VVD) en Frans Timmermans (GroenLinks/PvdA) tijdens het verkiezingsdebat van SBS6 in 2023
Met nog minder dan een week te gaan tot de Tweede Kamerverkiezingen kan het televisiedebat bij SBS donderdagavond de verkiezingscampagne echt doen ontbranden. Na zijn eerdere afzeggingen bij RTL doet PVV-leider Geert Wilders nu wel mee aan ‘Het Debat van Nederland’, en kunnen de andere lijsttrekkers voor het eerst de verbale confrontatie met hem aan. Er staat veel op het spel, want de PVV gaat aan kop in de opiniepeilingen en een groot deel van de kiezers ‘zweeft’ nog en heeft nog niet bepaald op welke partij men gaat stemmen.Wilders heeft dit jaar tot de laatste week gewacht om het gevecht in de campagne aan te gaan. Dat was gedeeltelijk strategie: het tweede RTL-debat van afgelopen zondag had de PVV-leider al afgezegd voordat op vrijdag 10 oktober bekend werd dat zijn naam werd genoemd in de zaak rond twee terreurverdachten in België. Na het bekend worden van die dreiging kwam hij ook niet naar het eerste RTL-debat, waardoor een aantal van zijn belangrijkste rivalen in de peilingen – Frans Timmermans (GroenLinks-PvdA), Henri Bontenbal (CDA) en Dilan Yesilgöz (VVD) – tot deze donderdag moesten wachten om met hem in debat te kunnen.Voor Wilders en zijn politieke concurrenten is de laatste campagneweek, met na SBS ook nog tv-debatten bij EenVandaag (27 oktober) en de NOS (het Slotdebat op 28 oktober) beslissend. Waar de PVV-leider in 2023 in de laatste week voor de verkiezingen overtuigend aan steun won, onder meer door een succesvol optreden bij het SBS-debat, moet hij nu zijn koppositie in de peilingen (29 tot 35 zetels in de Peilingwijzer) verdedigen. Het is voor Wilders cruciaal dat hij woensdag de grootste partij wordt, omdat bijna alle andere potentiële regeringspartijen hem na de val van het kabinet – inclusief de VVD – hebben uitgesloten. Hij krijgt dan in ieder geval het initiatief in de kabinetsformatie, en kan vervolgens de andere partijen ervan beschuldigen dat zij een belangrijk signaal van de kiezer negeren.
Voor de andere grotere partijen is het daarom cruciaal om Wilders bij de stembusgang volgende week alsnog te verslaan. GroenLinks-PvdA en het CDA strijden op dit moment om plek twee, op enige afstand gevolgd door partijen als D66, de VVD en JA21. De verwachting is dat zeker Timmermans en mogelijk ook Henri Bontenbal de PVV-leider bij het SBS-debat zullen aanvallen om de nog vacante rol van ‘anti-Wilders’ in deze campagne te pakken. D66-leider Jetten, normaal ook een geduchte tegenstander van Wilders in debatten in de Kamer, is er donderdag bij SBS niet bij omdat de selectie voor het debat werd gemaakt voordat de partij aan een opmars in de peilingen begon.Waar het lang over leiderschap en politieke samenwerking ging, heeft de CPB-doorrekening van de verkiezingsprogramma’s de campagne al enigszins bijgestuurd. Zorg is een onverwachts groot thema geworden, omdat veel partijen daarop willen bezuinigen om de hogere defensie-uitgaven die nodig zijn voor het halen van de NAVO-norm te kunnen bekostigen. Wonen en migratie zijn verder thema’s die hoog op het lijstje blijven staan van kiezers, en die naar verwachting samen met zorg aan bod komen in het SBS-debat.
CDA-leider Bontenbal, die het goed doet in de peilingen, zal in de resterende tv-debatten verder worden getest. Bij Nieuwsuur verdedigde hij maandag het CDA-standpunt dat reformatorische of islamitische scholen homoseksualiteit mogen afwijzen, maar woensdag bij Vandaag Inside zei hij dat hij “baalt” van hoe hij dat verwoordde. ,,Het eerste wat ik had moeten zeggen is hoe erg het is dat jongeren dat meemaken”, zei hij. Het is een slippertje in de campagne dat Bontenbal zou kunnen achtervolgen.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC