Na jaren van bedreigingen werd de Italiaanse onderzoeksjournalist Sigfrido Ranucci afgelopen week het doelwit van een liquidatiepoging. Zijn onderzoek naar corruptie en georganiseerde misdaad maakt hem een luis in de pels van de Italiaanse maffia en de politiek.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
‘Een of andere grapjas heeft vanuit de gevangenis twee buitenlandse huurmoordenaars ingehuurd om mij om te leggen’, vertelde Sigfrido Ranucci in 2021 op een opmerkelijk luchtige toon op de Italiaanse radio. De ‘grapjas’ in kwestie? ‘Een zeer gevaarlijke drugssmokkelaar’ met banden met de Ndrangheta, de machtige maffia-organisatie uit Calabrië.
De 64-jarige Ranucci is er helaas aan gewend. De gevierde onderzoeksjournalist, die sinds 2017 het goed bekeken journalistieke programma Report presenteert, wordt al sinds 2009 beveiligd. Zijn journalistieke onthullingen over corruptie en de banden tussen de politiek en de maffia hebben hem stelselmatig bedreigingen opgeleverd.
Afgelopen donderdagavond kwam dat wel heel dichtbij: vlak voor zijn huis in Pomezia, even buiten Rome, kwam een explosief onder zijn auto tot ontploffing. Ranucci was slechts 40 minuten daarvoor thuisgekomen, maar bleef ongedeerd. Dat gold ook voor zijn dochter, die net voor de explosie haar auto naast die van haar vader had geparkeerd.
Twitter bericht wordt geladen...
Uit alle hoeken van de Italiaanse samenleving stroomden de geschokte reacties binnen. Premier Giorgia Meloni had het over een ‘ernstige poging tot intimidatie’ en sprak haar ‘volledige steun’ aan Ranucci uit. President Sergio Mattarella veroordeelde de aanslagpoging ‘in de zwaarste bewoordingen’, en de grote journalistenvakbond FNSI stelde dat ‘de Italiaanse democratie met tien jaar is teruggezet’.
De aanslagpoging raakt een gevoelige snaar in een land waar het naar Europese maatstaven slecht gesteld is met de persvrijheid. In de persvrijheidsindex van Reporters Without Borders (RSF) neemt Italië de 49ste plaats in, ruim achter andere landen in Noord- en West-Europa. Het land kent bovendien een rijke geschiedenis van journalisten en ook rechters die zijn bedreigd of vermoord vanwege het blootleggen van politieke corruptie en maffiapraktijken.
En in een land waar journalisten het sowieso al zwaar te verduren hebben, staat Ranucci al jaren in het oog van de storm. Dat voert al terug naar 2000, wanneer hij het laatste interview van de door de Siciliaanse Cosa Nostra-maffia vermoorde rechter Paolo Borsellino boven tafel haalde. In het interview vertelt Borsellino, die in de jaren tachtig en begin jaren negentig op grote schaal Siciliaanse maffialeden veroordeelde, over de banden tussen de Cosa Nostra en premier Silvio Berlusconi.
Ranucci, geboren in 1961 in Rome, gaat na een studie literatuur aan de Sapienza Universiteit in de hoofdstad aan de slag bij de krant Paese Sera. Begin jaren negentig maakt hij de overstap naar de publieke omroep Rai. Daar bouwt hij een flinke staat van dienst op in de buitenlandjournalistiek. Hij doet onder meer verslag van het conflict op de Balkan, de 9/11-terreuraanslagen in New York en de tsunami-ramp op Sumatra in 2004. In zijn documentaire ‘Fallujah. The Hidden Massacre’ (2005) doet hij uit de doeken hoe Amerikaanse troepen in de Iraakse stad witte fosfor hebben ingezet tegen de burgerbevolking.
Maar hij richt zich ook op zijn eigen land. Zo publiceert Ranucci in 2010 samen met de schrijver Nicola Biondo Il Patto (Het Pact). Daarin schrijven ze over de onderhandelingen tussen de Cosa Nostra en de Italiaanse autoriteiten begin jaren negentig, als Italië zucht onder een maffiose geweldsgolf. Ruim 10 jaar later vertelt een ex-gevangene in een uitzending van Report dat de Madonia-clan hem naar aanleiding van het boek wilde vermoorden, maar daar uiteindelijk toch vanaf zag.
De beveiliging moest de afgelopen jaren worden opgeschroefd. Sinds 2021 wordt Ranucci 24 uur per dag beveiligd. ‘Ik kan nergens heen zonder dat twee mensen me volgen’, vertelt hij daarover. Desondanks houden de bedreigingen aan. Zo vond hij onlangs nog twee kogels buiten zijn huis.
Toch heeft Ranucci het niet alleen de maffia te vrezen. Met Report heeft hij ook zijn pijlen gericht op de partij van Meloni, het radicaalrechtse Fratelli d’Italia. Uitzendingen van de afgelopen jaren gingen onder meer over de banden van hoge partijbonzen met de maffia. Het is hem op meerdere rechtszaken komen te staan, evenals parlementaire verhoren.
Mede dankzij opeenvolgende regeringen heeft Ranucci al bijna 200 rechtszaken aan zijn broek gekregen, vertelde hij vorig jaar aan de Volkskrant. Onder Meloni is de controle op de publieke omroep alleen maar toegenomen. Naar eigen zeggen houden de Italiaanse geheime diensten hem bovendien in de gaten.
Het houdt hem niet tegen. Alle bedreigingen, juridische procedures en aanvallen vanuit de politiek hebben Ranucci alleen maar gesterkt in zijn missie. ‘Dit is een aanval op onze moed en ons vermogen om de macht te controleren als waakhonden van de democratie’, zei hij dinsdag in het Europees Parlement, in reactie op de explosie. ‘Als dit een boodschap is om het werk van Report te stoppen, dan heeft dat precies het tegenovergestelde effect gehad.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant