is natuurkundige, oud-politicus en columnist van de Volkskrant.
Op 21 juli 2014 was Nederland volledig in de ban van een stilstaande trein, ver weg op een rangeerterrein in Donetsk in het oosten van Oekraïne. In die trein lagen de bijna driehonderd lichamen van de slachtoffers van de afschuwelijke aanslag op vlucht MH17, vier dagen eerder. De Nederlandse woede en wanhoop over het plunderen van persoonlijke bagage door rebellen, het verhinderen van toegang tot de rampplek en vooral over het eindeloos stilstaan van die trein met de stoffelijke overschotten, bereikte een kookpunt. Niets leek Poetin te kunnen bewegen om de trein te laten rijden.
Nederland stond er tegenover de Russen ook tamelijk alleen voor; andere Europese landen aarzelden om hun grootse energieleverancier te hard onder druk te zetten. Die avond hield toenmalig minister van Buitenlandse Zaken Frans Timmermans in de VN-veiligheidsraad een even indrukwekkende als effectieve speech waarin hij eiste dat Rusland onmiddellijk ophield met het traineren van de repatriëring van de slachtoffers. De volgende ochtend zette de trein zich in beweging naar Charkiv. Enkele dagen later stemde Europa in met sancties.
Tijdens het najaar van 2015 en voorjaar van 2016 voltrok zich een menselijke tragedie in Europa. In acht maanden tijd staken een miljoen mensen de smalle zeestraat tussen Turkije en de Griekse eilanden over, op zoek naar een veilig heenkomen en een beter leven. Velen verdronken onderweg. Europese landen worstelden met de enorme aantallen vluchtelingen – ter vergelijking: in heel 2025 kwamen er tot nu toe 80 duizend. Een oplossing was dringend nodig. Donald Tusk, toenmalig voorzitter van de Europese Raad, ging niet samen met Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker, maar met vicevoorzitter Timmermans naar Turkije. Samen legden ze begin maart 2016 de basis voor de Turkijedeal die een einde maakte aan vrijwel alle illegale overtochten en de daarmee gepaard gaande verdrinkingen.
In de nacht van 19 november 2022 dreigde de klimaattop in het Egyptische Sharm-el-Sheikh volledig vast te lopen. Arme landen weigerden verder te praten omdat het Westen een twintig jaar oude belofte over compensatie voor de schade van klimaatverandering niet wilde inlossen. Europese landen en Amerika voelden niks voor het toezeggen van concrete bedragen.
Een debacle hing in de lucht. Het was de Europese delegatieleider Timmermans die de doorbraak forceerde door alle EU-lidstaten alsnog te verenigen achter een substantiële toezegging. Zijn goede persoonlijke relatie met de Amerikaanse klimaatgezant John Kerry zorgde er vervolgens voor dat ook de VS zich, zij het knarsetandend, aansloten bij Europa.
Sindsdien is de wereld er bepaald niet rustiger op geworden. Integendeel. De militaire bedreiging van Europa door Rusland is reëler dan ooit, evenals de economische ondermijning door China. Het Amerika van Trump zet zijn geopolitieke overmacht in om de naoorlogse wereldorde van recht-boven-macht te slopen.
Ook binnen Europa stormt het. In niet minder dan drie landen zijn straks radicaal-rechtse anti-EU-premiers aan de macht: Hongarije, Slowakije en Tsjechië. Die kunnen de komende jaren de Europese Raad, waarin met consensus moet worden besloten, lamleggen als ze niet voldoende tegengas krijgen van de andere regeringsleiders aan tafel. De EU stond machteloos bij de gruwelijkheden die zich in Gaza hebben voltrokken en loopt achter de feiten aan bij de oorlog in Oekraïne. Europa kan komende maand door onderlinge verdeeldheid over klimaatdoelen zijn traditionele voortrekkersrol niet meer vervullen tijdens de klimaattop in Brazilië.
Intussen zetten netcongestie en stikstof in Nederland een rem op de woningbouw en de groeiambities van bedrijven. Het dubbel demissionaire kabinet staat erbij en kijkt ernaar, nadat Rutte IV ook al ruziënd uit elkaar viel. Vier jaar stilstand.
Elders wacht men echt niet op ons. In Duitsland is onlangs de grondwet gewijzigd om de komende jaren 500 miljard (!) euro te kunnen investeren in de versterking van de fysieke, digitale en energie-infastructuur. Het land zet daarmee een grote stap naar een moderne duurzame economie. Ook andere landen doen dat. Zelfs de Spaanse en Italiaanse economieën groeien momenteel harder dan wij. Nederland moet serieus op zijn tellen gaan passen.
Ik ben natuurlijk verre van objectief. U hoeft van mij niets aan te nemen. Maar volgens mij is dit land naarstig op zoek naar een kundige premier, niet naar de leukste jongen van de klas.
Over onze columns
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant