Een Oekraïense verdachte in de zaak over de aanslag op de Nord Stream-gasleiding moet donderdag voor een Italiaanse rechtbank verschijnen. De zitting komt nadat een Poolse rechter een andere verdachte in de zaak heeft vrijgesproken.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Wat gebeurde er destijds in de Oostzee?
Zeven maanden na de Russische inval van Oekraïne vond er een sabotageactie plaats op de Nord Stream-gasleiding in de Oostzee. De leiding, zo’n 1.200 kilometer lang en voor het grootste deel in handen van het Russische Gazprom, leverde Russisch gas direct aan Duitsland. Duikers bliezen in de buurt van het Deense eiland Bornholm vanuit een boot drie van de vier ondergrondse leidingen op. Westerse landen wezen aanvankelijk naar Rusland, maar Duits onderzoek wees later uit dat zeven Oekraïners verantwoordelijk waren voor de actie.
Inmiddels zijn twee verdachten opgepakt en voor rechtbanken verschenen, in Polen en Italië. Duitsland wil dat de verdachten overgeverd worden aan het land, maar vangt tot nu toe bot. Afgelopen week oordeelde een Poolse rechter dat verdachte Volodymyr Z. niet hoeft te worden overgeleverd en moest worden vrijgelaten.
Volgens de rechter was de actie legitiem, omdat de aanval gericht was op de infrastructuur van Rusland. Het zou daarom geen sabotage zijn, maar een ‘militaire operatie’. De rechter stelde ook dat de Duitsers niet genoeg bewijs hadden geleverd voor zijn beoogde criminele daden.
De andere verdachte in de zaak, Serhii K., zit vast in Italië. Hij werd eind augustus op vakantie in Rimini gearresteerd, op basis van een Europees arrestatiebevel. In een eerdere zitting weigerde Italië al K. over te leveren. Daarover is nog geen verdere informatie bekend.
Donderdag moet in Bologna definitief duidelijk worden of dat alsnog zal gebeuren of niet. Volgens zijn advocaten vergroot het oordeel in Polen de kans dat ook Serhii K. niet zal worden overgedragen aan de Duitsers. Zij stellen bovendien dat K. op het moment van de aanslag in de Oekraïense hoofdstad Kyiv was, en er daarom niets mee te maken heeft.
Waarom wil Duitsland de verdachten zo graag overgeleverd krijgen?
Volgens de Duitsers gaat het om een ‘anti-grondwettelijke sabotage’ van belangrijke Duitse infrastructuur. De autoriteiten willen de zaak daarom tot op de bodem uitzoeken. Het Duitse openbaar ministerie eist gevangenisstraffen van tot wel vijftien jaar tegen de verdachten, maar zegt niet dat zij in opdracht van de Oekraïense staat hebben gehandeld. Mogelijk hebben de Duitse autoriteiten daarvoor geen bewijs. Een reconstructie van de Volkskrant toonde aan dat de uitvoerders van de operatie in Kyiv zelf zeggen dat ze handelden in opdracht van de Oekraïense legerleiding.
De Duitse autoriteiten beschuldigen Serhii K. ervan zeker vier bommen van tussen de 14 en 27 kilogram op ongeveer tachtig meter diep tot ontploffing te hebben gebracht. Een soortgelijke aanklacht ligt er ook tegen Volodymyr Z. Het verschil tussen de twee verdachten is dat Serhii K. ten tijde van de operatie in dienst was bij het Oekraïense leger, Volodymyr Z. niet. Dit is relevant vanwege het centrale punt van de verdediging: als de verdachten al betrokken waren, wat ze ontkennen, dan kunnen ze niet worden overgeleverd omdat het om een legitieme militaire operatie ging. Ze kunnen zich daarom beroepen op hun functionele immuniteit, aldus de verdediging.
Hoe moet het nu verder met de zaak?
Dat is nog niet helemaal duidelijk. Als ook de rechter in Italië oordeelt dat Serhii K. op vrije voeten komt, wordt het voor Duitsland ingewikkeld om nog tot een vervolging van tenminste een van de twee verdachten te komen. Eveneens onduidelijk is hoeveel waarde de autoriteiten überhaupt nog hechten aan een vervolging. De Duitse regering is de afgelopen tijd stil geweest over de zaak en in Duitse media gaat het er ook weinig over.
Daarbij bestaan er twijfels over hoe eensgezind het land nog is over de noodzaak van de vervolgingen. Zo zei Roderich Kiesewetter, parlementslid van regeringspartij CDU, dat hij het Italiaanse en Poolse oordeel ‘heel goed begreep’. ‘Duitsland moet meer waardigheid tonen tegenover onze partners, specifiek Polen, en zich meer richten op het verhelderen van het misleidende en fatale Ruslandbeleid’.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant