Ik heb grote sympathie voor CDA-partijleider Henri Bontenbal. Hij is begin veertig, behoort tot een nieuwe generatie politici, kiest zorgvuldig zijn woorden in media-uitingen en oogt tegelijk ontspannen en integer. Sinds het vertrek van de vorige partijleider Wopke Hoekstra in 2023 is hij aan het warmdraaien om het CDA, een belangrijke middenpartij, nieuw cachet te geven. Een partij bovendien die, zoals de meeste middenpartijen, veel bestuurlijke ervaring heeft.
De inmiddels veelbesproken Nieuwsuur-uitzending van deze week zit me wel dwars. Bontenbal zei daarin dat je moet accepteren dat Artikel 23 van de Grondwet (vrijheid van onderwijs) kan botsen met Artikel 1 (het discriminatieverbod) in het bijzonder onderwijs. Scholen moeten de ruimte hebben om standpunten uit te dragen die botsen met Artikel 1, vindt Bontenbal.
Nu is dat eigenlijk niets nieuws onder de zon. De achterban van het CDA, CU, SGP, maar ook DENK zullen nooit willen sleutelen aan de vrijheid van onderwijs. Sterker nog, de ruimte om een religieuze school te beginnen, wordt alleen maar groter. Eind vorig jaar wees ik op de Wet meer ruimte voor nieuwe scholen, die het makkelijker maakt om een school op religieuze gronden te beginnen. Met de nieuwe wet kan al met een paar honderd digitale steunbetuigingen een school worden opgericht. Het Artikel 23-grondwetsartikel uit 1917 bepaalt dat zulke scholen bekostigd worden uit de ‘openbare middelen’, net zoals openbare scholen.
Het islamitisch onderwijs groeide in Nederland de afgelopen vijftien jaar razendsnel. Een enkele partij wil het gemak waarmee een nieuwe religieuze school kan worden opgericht beknotten. Maar zowel bij uiterst rechts als aan de linkerkant van het politieke spectrum, is daarover in de verkiezingsprogramma’s weinig terug te vinden, zelfs niet bij D66. De VO-raad wees dit voorjaar in het rapport Gescheiden werelden op de toenemende segregatie in het onderwijs en maakt zich daar grote zorgen over. Vooral in de grote steden is die segregatie groot. Hoewel ze opgroeien in een samenleving die diverser is dan ooit, verkeren veel kinderen, zeker in grote steden, al op de basisschool alleen in de eigen bubbel.
Het principe van Bontenbal – religieus onderwijs mag botsen met het grondrecht van gelijkheid – is niet onschuldig. Leren dat vrouwen en homo’s minder waard zijn (wat helaas op sommige scholen in het bijzonder onderwijs gebeurt) mag nooit door de staat bekostigd en dus gestimuleerd worden. We kunnen niet met de ene hand zulke intolerantie subsidiëren en met de andere campagnes voor lhbtq-acceptatie.
Nederland is conservatief als het gaat om het aanpassen van wetten. Politici richten zich liever op het tot stand brengen van nieuwe wetten dan op het moderniseren van een wet uit 1917. Het is tijd dat partijen als GroenLinks-PvdA en D66, maar ook de populistische partijen op rechts, zich veel meer bemoeien met de negatieve gevolgen van de huidige wetgeving voor de samenleving, in plaats van zich vooral te richten op de nieuwe instroom van migranten.
Artikel 23 zal niet gauw verdwijnen, daar heb ik me bij neergelegd. Maar doe er dan via modernisering van wetgeving van alles aan om kinderen op bijzondere scholen meer in aanraking te brengen met democratische en rechtstatelijke principes die we in onze maatschappij essentieel vinden. Laat burgerschapslessen bijvoorbeeld op iedere school verzorgen door docenten van buiten, in plaats van docenten die scholen zelf aanstellen. Wiskunde, Frans en natuurkunde mogen die scholen daarnaast dan zelf verzorgen. Zorg voor betere controle op lesmateriaal.
We moeten in dit land met diverse groepen samenleven. Dat lukt alleen als de gelijkwaardigheid van ieder mens, van man of vrouw, homo of hetero, buiten kijf staat, zonder mitsen en maren. Dat mag nog beter gegarandeerd worden in de wet. Het Bontenbal-principe staat dat in de weg. Nieuwe generaties moeten opgeleid worden tot burgers met meer tolerantie naar elkaar. Vanaf je vierde jaar alleen verkeren in de eigen bubbel is wat dat betreft hoogst ongezond.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC