Demissionair minister David van Weel (Buitenlandse Zaken) bezocht woensdag een academie in Jordanië waar Palestijnse politieagenten worden getraind, met het oog op een mogelijk machtsvacuüm in Gaza. ‘Very impressive. Jullie zijn betere schutters dan ik.’
is correspondent Midden-Oosten van de Volkskrant. Hij woont in Amman.
In een klein klaslokaal zitten veertig potige mannen in camouflagekleuren te luisteren. Een docent legt uit hoe je een kalasjnikov ontmantelt en weer in elkaar zet. ‘Iedereen begrepen?’ Vanuit achterin het lokaal moet een nerveuze Palestijnse rekruut de losse onderdelen opsommen die de leerkracht één voor één omhooghoudt. ‘Het magazijn!’, roept hij. ‘Gassysteem! Veiligheidspal!’
Demissionair minister David van Weel (Buitenlandse Zaken) kijkt tevreden toe. Als onderdeel van een werkbezoek aan Saoedi-Arabië en Jordanië is de Nederlandse bewindsman deze woensdag te gast op politietrainingsbasis Koning Abdullah II, op zo’n drie kwartier rijden van de Jordaanse hoofdstad Amman. Op een immens terrein in de woestijn voltooien zo’n 120 Palestijnse politieagenten hier hun training, voordat ze teruggaan naar hun thuisstreek op de bezette Westelijke Jordaanoever. Duizenden anderen gingen hen voor.
Maar als het aan de internationale gemeenschap ligt (en aan Jordanië zelf), blijft het daar niet bij. Ook het toekomstige politiekorps van Gaza, zo luidt het plan, moet hier worden opgeleid. Zowel Egypte als Jordanië heeft aangeboden die opleiding voor zijn rekening te nemen. Vandaar dat de Jordaniërs hun academie maar wat graag aan de buitenwereld willen tonen. De trainingen worden grotendeels door het Westen (Amerika, Canada, Italië) gefinancierd. Nederland levert zeven man personeel, onder wie vier legerofficieren.
Het bezoek van Van Weel valt samen met een precair moment voor het hele Midden-Oosten. In buurlanden als Jordanië is de opluchting over het staakt-het-vuren in Gaza weliswaar groot, maar niet zo groot als de onzekerheid over de nabije toekomst. Het bestand blijft uiterst fragiel (sinds het ingaan heeft Israël ruim tachtig Palestijnen gedood), en cruciale onderdelen van het vredesplan van de Amerikaanse president Trump – ontwapening van Hamas, Israëls militaire terugtrekking – zijn met vraagtekens omgeven.
Een bijkomend probleem is dat het andere Palestijnse gebied, de Westoever, er met geen letter in voorkomt, terwijl een eventuele Palestijnse staat daar met de dag verder uit zicht raakt. Woensdag nam het Israëlische parlement in eerste lezing een wet aan voor de volledige annexatie van diezelfde Westoever. Het was een ondiplomatieke middelvinger naar de Amerikaanse vicepresident JD Vance, woensdag op bezoek in Israël.
Hoewel annexatie in de praktijk geen gedane zaak is (en Trump beloofd heeft dat hij het niet zal toestaan), zijn de Jordaniërs er sinds maanden nerveus over. In het meest pessimistische scenario leidt annexatie ertoe dat Palestijnen massaal de grens over worden geduwd naar het buurland. Niet voor niets voerde Jordanië in augustus (voor het eerst in ruim dertig jaar) weer de dienstplicht in.
Op de politiebasis is Van Weel in een gereedstaande bus gestapt. Het gezelschap wordt naar een schietbaan gereden, en onderweg nemen de Jordaniërs de tijd om de rest van het complex te tonen. ‘Uwe Excellentie, hier hebben we een vluchtelingenkamp nagebouwd’, zo vertelt directeur Ali al-Arbus (50), terwijl Van Weel het gordijntje van de bus opzijschuift om naar buiten te kijken. De ‘kampen’ zijn feitelijk clusters van prefabcontainers die gezamenlijk als decor voor de agenten moeten fungeren om te oefenen.
Een ogenblik later houdt de bus halt bij een grintveld, door de Jordaniërs ingericht als schietbaan. Van Weel en zijn gevolg mogen op plastic stoelen in de schaduw plaatsnemen, terwijl een handvol Palestijnse agenten een steenworp verderop hun pistolen trekken. Paf-paf-paf, echoën de schoten. De denkbeeldige vijand op wie geschoten wordt, is een zwart silhouet op een vel papier. ‘Hoeveel kogels zitten er in hun magazijn?’, informeert Van Weel tussen het lawaai door. Dertig, antwoordt een generaal. De minister glimlacht. ‘Dan wil ik straks dertig gaten zien.’
Als de schutters klaar zijn, komen ze de lekgeschoten vellen trots tonen. Hun scores zijn goed. ‘Very impressive. Jullie zijn betere schutters dan ik’, zegt Van Weel, verwijzend naar zijn tijd, jaren geleden, bij de mariniers. ‘Ik wens jullie veel veiligheid toe, in jullie werk en voor jullie volk.’ De rekruten gaan in het gelid staan. ‘Lang leve de (Jordaanse, red.) koning’, roept een commandant, gevolgd door het antwoord van de agenten: ‘Hij leve!’
Zullen deze rekruten op een dag naar Gaza worden gestuurd, om daar het veiligheidsvacuüm te vullen? ‘Ik denk het niet’, zegt Van Weel desgevraagd. Het ligt voor de hand, vervolgt hij, dat Gaza’s politie uit Gazanen zal bestaan, en niet uit hun verre Palestijnse neven uit de Westoever. Maar zover is het nog lang niet, eerst zal Hamas moeten ontwapenen. ‘Hopelijk komt er rust, en daarmee ook weer zicht op een tweestatenoplossing.’
Vraag je aan Van Weel welk leger of land Hamas precies de wapens gaat afnemen (een punt dat niet is uitgewerkt in Trumps plan), dan moet hij het antwoord schuldig blijven. Toch is hij ervan overtuigd dat het gaat gebeuren. ‘Hamas heeft niet zoveel te kiezen. Ze hebben geen sponsors meer en geen vrienden. Ze zijn verantwoordelijk voor de immense verwoesting in Gaza, en hebben zelf voor hun ontwapening getekend. Komt er straks een inleverpunt te staan voor hun kalasjnikovs? Dat denk ik niet. Maar de vraag is niet óf die ontwapening gaat gebeuren, alleen hoe.’
Luister hieronder naar onze podcast de Volkskrant Elke Dag. Kijk voor al onze podcasts op volkskrant.nl/podcasts.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant