Internationaal Gerechtshof Ook de VN-hulporganisatie voor Palestijnse vluchtelingen UNRWA moet weer toegang krijgen tot Gaza, aldus een niet-bindend advies van de hoogste VN-rechtbank. De uitspraak is een nieuwe slag voor het toch al zwaar aangetaste internationale aanzien van Israël.
Israëlische militairen hebben bij een inval in vluchtelingenkamp Nur Shams op de bezette Westelijke Jordaanoever november vorig jaar het kantoor van UNWRA, de VN-hulporganisatie voor Palestijnse vluchtelingen, flink beschadigd.
Israël moet humanitaire hulp van VN-organisaties aan de Palestijnen in de bezette gebieden toestaan. Dit geldt ook voor UNRWA, de belangrijkste VN-hulporganisatie voor de Palestijnen die van Israël sinds begin dit jaar niet langer hulp mag bieden in de Gazastrook en de overige bezette gebieden. Dat heeft het Internationaal Gerechtshof woensdag verklaard in een advies dat het op verzoek van de Algemene Vergadering van de VN heeft opgesteld.
„Israël is verplicht hulpprogramma’s toe te staan en te faciliteren waarin de Verenigde Naties en zijn entiteiten, UNRWA incluis, voorzien”, aldus de president van het hof, Yuji Iwasawa. Volgens het hof had Israël begin dit jaar nooit op zo korte termijn mogen besluiten om hulpverlening door UNRWA te verbieden, zonder dat er een geschikte vervanger klaarstond.
Ondanks de oorlog blijft Israël hoe dan ook verplicht om de Gazaanse burgerbevolking van voldoende voedsel, water en medische zorg te voorzien, aldus het hof. In plaats daarvan maakte Israël van begin maart tot medio mei van dit jaar zelfs alle humanitaire hulp aan de Gazanen onmogelijk. Sindsdien is er mondjesmaat hulp verstrekt door een nieuwe organisatie, waarbij regelmatig onder chaotische omstandigheden vele doden vielen.
Israël, dat al lang voor het uitbreken van de Gaza-oorlog in oktober 2023 veel kritiek op UNRWA had, verbood de organisatie nog langer om hulp in de bezette gebieden te verlenen. Volgens Israël was UNRWA geïnfiltreerd door Hamas. Zeker negen van de ruim 13.000 medewerkers van de VN-organisatie zouden betrokken zijn geweest bij de bloedige aanval van Hamas op Israël van 7 oktober 2023, die de huidige oorlog inluidde.
De negen medewerkers zijn ontslagen, maar Israël vindt dat de VN en het hof deze kwestie veel grondiger hadden moeten onderzoeken. De vijftien rechters van het Internationaal Gerechtshof stelden echter dat Israël onvoldoende bewijzen heeft aangevoerd dat UNRWA niet langer neutraal zou zijn geweest bij zijn hulpverlening en achtten de uitsluiting van de VN-organisatie daarom niet te billijken.
De adviezen van het hof zijn overigens niet bindend en het lijkt onwaarschijnlijk dat de Israëlische regering van premier Benjamin Netanyahu UNRWA in ere zal herstellen. Toch betekent het een nieuwe slag voor het toch al zwaar aangetaste internationale aanzien van het land. Veel experts beschuldigen Israël van een genocidaal optreden in de Gazastrook, waar al ruim 68.000 doden zijn gevallen. Het hof buigt zich nog over een zaak die is aangespannen door Zuid-Afrika over de beschuldiging van genocide aan het adres van Israël.
Vorig jaar bracht het Internationaal Gerechtshof ook al een advies uit over de juridische status van de bezette gebieden. Het hof noemde de al sinds 1967 durende bezetting van de Westelijke Jordaanoever, Oost-Jeruzalem en de Gazastrook toen „onwettig” en riep op die zo spoedig mogelijk te beëindigen. Israël heeft dat advies, evenals veel andere waarschuwingen van de kant van de VN, tot nu toe naast zich neer gelegd.
Het nieuwe advies komt op een gevoelig moment, nu er sinds 10 oktober een wankel bestand tussen Israël en Hamas van kracht is. Amerikaanse bemiddelaars, onder wie vicepresident JD Vance, zijn momenteel in Israël om het akkoord, dat een einde beoogt te maken aan een conflict dat al aan ruim 68.000 Palestijnen en zo’n 2.000 Israëliërs het leven heeft gekost, meer handen en voeten te geven.
Israël stelt dat het advies van het hof hierbij niet behulpzaam is. Volgens de Israëliërs hebben de VN en het hof onvoldoende oog voor de actuele toestand. Ze zouden de juridische instanties van de VN, zoals het Internationaal Gerechtshof, ten onrechte proberen te gebruiken om Israël zwart te maken.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC