Naast de algemene Stemwijzer, het Kieskompas en de Stemchecker van de Volkskrant zijn er tal van stemhulpen die zich richten op een specifiek thema als wonen, zorg, dieren of vrouwenrechten. Waarom worden die gemaakt en wat heeft de kiezer eraan?
Dierenwelzijn, Gaza, mantelzorg, wonen, lhbti-emancipatie of vrouwenrechten: over tal van specifieke onderwerpen zijn er online stemhulpen te vinden. De zwevende kiezer kan ze raadplegen naast de bekende, algemene stemhulpen zoals het Kieskompas en de Stemwijzer.
Belangenorganisaties zoals de Dierenbescherming, het Longfonds en COC Nederland bieden deze thematische stemhulpen aan om ‘hun’ thema’s onder de aandacht te brengen. Zo begon Women Inc. een campagne met bijbehorende stemwijzer, ‘Maak er een punt van’, om aandacht te vragen voor de positie van vrouwen in Nederland. Dierenwelzijnsorganisaties zoals de Dierenbescherming hebben een gezamenlijke kieswijzer ontwikkeld met vragen over onverdoofd slachten, de productie van bont en weidegang.
Elke verkiezing komen er nieuwe themastemhulpen bij. Tegelijk komt ook een aantal niet meer terug. Zo moet de zwevende kiezer het dit jaar doen zonder de ‘BouwStemtWijzer’ en zonder de stemhulp voor zzp’ers.
Het Woonkieskompas biedt kiezers hulp bij het vinden van een partij die aansluit bij hun eigen woonwensen. Het is een initiatief van de Vereniging Eigen Huis (VEH), huurdersorganisatie Woonbond en woningcorporatie Aedes. Net zoals de dierenwelzijnsorganisaties schakelden ze onderzoeksbureau Kieskompas in om als onafhankelijke partij hun stemhulp vorm te geven. Tot nu toe hebben veertigduizend mensen de dertig stellingen van het Woonkieskompas helemaal ingevuld.
‘We zijn drie consumentenorganisaties met een ander perspectief en met een ander belang’, zegt Maarten Wiedemeijer van de Woonbond. ‘Juist omdat de Woonbond, de VEH en Aedes andere belangen hebben, kunnen we de kiezer goed informeren. Uiteindelijk kan de kiezer zelf kiezen waaraan hij meer gewicht geeft. We organiseren het Woonkieskompas al een aantal verkiezingen samen.’
De Vereniging Eigen Huis is politiek neutraal, benadrukt algemeen directeur Cindy Kremer in het ledenblad. ‘Met het Woonkieskompas achter de hand hopen we dat leden zelf een weloverwogen keuze kunnen maken, gebaseerd op hun eigen voorkeuren en belangen. Beïnvloeden van de kiezers doen we dus niet.’
Specialistische stemhulpen kunnen de kiezers zeker helpen, aldus communicatiewetenschapper Bregje Holleman (Universiteit Utrecht). ‘Algemene stemhulpen als Stemwijzer en Kieskompas bieden een snel overzicht van verschillen tussen partijen. Ze dragen zo positief bij aan een gezonde democratie. Ze plaatsen de kiezer ten opzichte van de partijen. Zo ook de specialistische stemhulpen: door gericht naar één thema te kijken, kun je de verschillen tussen partijen herkennen en toetsen aan je eigen standpunten.’
Bij het Woonkieskompas is actief gezocht naar een selectie van stellingen met een goede balans tussen partijen en thematiek, oordeelt Wiedemeijer. ‘Soms zijn de stellingen best scherp. Soms gaan ze ook niet direct over wonen, maar bijvoorbeeld over migratie. Zulke stellingen worden wel opgenomen in het Woonkieskompas, zodat duidelijk een verschil is te zien tussen verschillende partijen met verschillende idealen.’
Maar bij de themawijzers zijn ook kanttekeningen te plaatsen. Zo moet je altijd rekening houden met de bron van een stemhulp, benadrukt Holleman. En zelfs politieke partijen beginnen in te haken op de trend. Zo biedt D66 via zijn website een ‘partijdige’ kieswijzer aan. Daarin vergelijkt de partij zichzelf met andere partijen op haar belangrijkste verkiezingsthema’s, zoals onderwijs, wonen, klimaat en natuur.
‘Achter de selectie van thema’s voor zo’n kieswijzer zit een gekleurde keuze’, waarschuwt Holleman. ‘Bij de partijdige kieswijzer vergelijkt D66 zichzelf met een concurrent, maar wel alleen aan de hand van thema’s die D66 zelf belangrijk vindt. Zo worden de grote verschillen tussen de twee partijen duidelijk, maar het kan ook best zijn dat ze het over niet-genoemde thema’s juist helemaal eens zijn.’
Ook de mate waarin stemhulpen bij stellingen toelichting geven, is volgens Holleman belangrijk. Juist in de uitleg is het werkelijke standpunt te vinden. Het komt namelijk regelmatig voor dat partijen het eens of oneens zijn met een stelling, maar wel onder bepaalde voorwaarden. ‘Het kan zomaar zijn dat je het eens bent met een partij, maar dat de nuance door de harde eens/oneens-stellingen verloren gaat.’
Uiteindelijk zijn de stellingen uit themawijzers losse onderdelen die eigenlijk als geheel moeten worden bekeken, concludeert Holleman. ‘Door alleen specialistische stemhulpen te gebruiken, krijg je een incompleet beeld van de partijen en hun standpunten. Gebruik een stemhulp over een deelthema dus vooral in combinatie met een of meerdere algemene stemhulpen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant