REGIO - Dinsdagochtend meldde een verkeersleider zich ziek, waardoor er in delen van de Randstad urenlang minder treinen reden. Volgens spoorwegbeheerder ProRail is er geen sprake van een structureel tekort aan verkeersleiders, maar van een samenloop van omstandigheden. Toch roept de situatie vragen op: hoe afhankelijk zijn treinreizigers van de gezondheid van verkeersleiders?
Een woordvoerder van ProRail legt uit dat er dinsdagochtend iemand op de verkeersleidingpost in Utrecht ziek uitviel, waardoor één positie niet kon worden bemand. 'Dan kiezen we liever voor een iets beperktere dienstregeling', zegt de woordvoerder.
'We hebben geen personeelstekort', vervolgt zij. 'Maar door de herfstvakantie en meerdere zieke collega's hadden we dinsdag één plek niet bezet. Iedere verkeersleider heeft een eigen stuk spoor, of werkgebied, waar hij of zij verantwoordelijk voor is.'
'We hadden er dinsdag voor kunnen kiezen om met minder mensen hetzelfde spoorgebied in de gaten te houden. Dat zou betekenen dat de aanwezige collega's er ineens een werkgebied bij kregen dat zij moesten monitoren. Dat is een ongewenste situatie, want als er dan iets gebeurt, hebben we simpelweg handen tekort en loop je het risico dat het treinverkeer helemaal stilvalt.'
In 2021 kampte ProRail met een tekort van tien procent aan treinverkeersleiders. Hoewel dat begin 2024 is teruggebracht naar twee procent, blijft er voortdurend behoefte aan nieuwe collega's.
Jaarlijks zoekt ProRail zo'n 120 nieuwe medewerkers om vertrekkende collega's te vervangen en de groei van het spoornet te ondersteunen.
Een treinverkeersleider zorgt ervoor dat treinen veilig en op tijd kunnen rijden. Ze grijpen in als dat nodig is en beperken zoveel mogelijk de gevolgen van verstoringen. Als een trein nog stilstaat na de geplande vertrektijd, neemt de verkeersleider contact op met de machinist. Op basis van dat gesprek beoordeelt hij welke acties nodig zijn.
'De verkeersleider stuurt de hele organisatie aan zodra zich een calamiteit voordoet', legt de woordvoerder uit. 'Hij stuurt bijvoorbeeld iemand van incidentenbestrijding naar de locatie om het spoor zo snel mogelijk vrij te maken, of besluit het spoor af te sluiten en andere machinisten te waarschuwen.'
Treinverkeersleiders werken verspreid over twaalf verkeersleidingsposten in Nederland. Het aantal verkeersleiders per post verschilt. In Utrecht zijn dagelijks 26 verkeersleiders actief, verdeeld over drie shifts van acht uur.
Verkeersleiders zijn cruciaal om het treinverkeer draaiende te houden: dat is duidelijk. Reizigers zijn dus in hoge mate afhankelijk van hun werk. Daarom werkt ProRail continu aan verdere digitalisering. Zo kunnen treinverkeersleiders op verschillende verkeersleidingsposten elkaar nu digitaal overnemen.
'Je kunt niet alles automatiseren', zegt de woordvoerder. 'Er moet altijd iemand zijn die letterlijk het spoor bewaakt en kan ingrijpen zodra dat nodig is. De techniek is wel een belangrijk hulpmiddel: zo onderzoeken we ook of AI kan helpen bij het sneller uitwisselen van informatie.'
Verkeersleider word je niet zomaar. Kandidaten moeten minimaal een mbo- of havodiploma hebben en volgen daarna een interne opleiding bij ProRail die anderhalf jaar duurt.
Het werk gebeurt in ploegendienst, 24 uur per dag. 'Je moet stressbestendig zijn', zegt de woordvoerder van ProRail. 'Als er iets gebeurt, moet je binnen een seconde kunnen schakelen van rustig naar vol actie.'
Hoewel er nu geen sprake is van een personeelstekort blijven werving en scholing belangrijke aandachtspunten. 'Niet iedereen wil in nachtdiensten werken of kan omgaan met de verantwoordelijkheid die bij het werk hoort. Het is een specifiek type mens dat dit werk kan en wil doen', legt ProRail uit.
De kans dat treinreizigers vaker te maken krijgen met een beperkte dienstregeling door een tekort aan verkeersleiders is volgens ProRail niet groot. 'Zoals gezegd, dit was echt een samenloop van omstandigheden. Een aantal jaar geleden was het tekort aan mensen groter, maar sindsdien hebben we veel geïnvesteerd in werving en selectie.'
'Er zijn gelukkig veel nieuwe mensen bijgekomen, dus in principe staan we er goed voor', besluit de woordvoerder. 'Dat neemt niet weg dat er altijd iets kan gebeuren. Dat hebben we dinsdag gezien. Maar op dit moment staan we er goed voor.'
Source: Omroepwest - Alphen aan den Rijn