De zorg was deze verkiezingscampagne nog niet heel zichtbaar, tot het basispakket zondag tijdens het RTL-debat ineens in de schijnwerpers stond. De politieke onenigheid daarover ebde dinsdag door tijdens het zorgdebat in Utrecht. "U doet aan zorgpopulisme."
Tijdens het relatief kalme RTL-debat werd het ineens fel tijdens het onderdeel waarbij het over de zorg ging. Want tijdens een debatje over het basispakket beschuldigde GL-PvdA-leider Frans Timmermans D66'er Rob Jetten van jokken.
De reden: onder meer D66 en de VVD hebben een stop op het basispakket laten doorrekenen. Maar de meningen verschillen nogal over de manier waarop die maatregel moet worden geïnterpreteerd. Volgens Timmermans jokte Jetten omdat hij weersprak dat er straks geen nieuwe medicijnen worden toegelaten tot het basispakket.
Die onenigheid was er dinsdagavond tijdens Het Grote Zorgdebat in het Beatrix Theater in Utrecht nog steeds. GL-PvdA'er Julian Bushoff noemde de bevriezing van het basispakket "een ondoordachte maatregel", omdat volgens hem alleen mensen "met de dikste portemonnee" de nieuwste behandelingen zouden kunnen krijgen.
Dat leverde hem vanuit D66 de beschuldiging op aan "zorgpopulisme" te doen. D66'er Wieke Paulusma noemde de redenering van Bushoff "fabeltjes van Timmermans".
De discussie gaat dus over het basispakket, waarin behandelingen en medicijnen staan die worden vergoed. Het pakket kan worden aangepast als er bijvoorbeeld nieuwe behandelingen en medicijnen beschikbaar komen.
Meerdere partijen, waaronder D66 en VVD, kozen er in de doorrekeningen van het CPB voor om daar even een stop op te zetten. Met de zogenoemde bevriezing van het basispakket stijgen de kosten daarvoor niet verder en dat scheelt veel geld: over tientallen jaren kan dat wel 7,7 miljard euro opleveren.
Maar er is discussie over wat dat bevriezen precies inhoudt. Het CPB zelf zegt dat het basispakket dan "niet langer meegroeit met de stand van de wetenschap en de praktijk". En dat zou tot meer ongelijkheid in de zorg leiden. Rijkere mensen zouden immers nog zelf die nieuwe, misschien wel betere medicijnen kunnen aanschaffen.
En dat is tegen het zere been van meerdere linkse partijen. D66-Kamerlid Wieke Paulusma legde haar visie dinsdag uit met behulp van een vol keukenkastje. Koop je iets nieuws, dan gooi je iets ouds weg. En dat kan ook met het basispakket.
Ook de VVD denkt dat op die manier nieuwe behandelingen en medicijnen gewoon aan het basispakket kunnen worden toegevoegd, omdat er genoeg 'oudere' behandelingen zijn die niet goed (meer) werken.
Een kulverhaal, vond SP'er Sarah Dobbe. Ze hekelde überhaupt de voorgenomen bezuinigingen die veel partijen willen doorvoeren op de zorg. Veel partijen maken de komende jaren extra geld vrij voor Defensie. Uit de berekeningen van het CPB bleek dat dat geld vooral bij de zorg en ontwikkelingshulp wordt weggehaald.
Er is ook kritiek op de doorrekeningen van het CPB. Bijvoorbeeld dat je niet zó letterlijk naar al die doorrekeningen moet kijken. De doorrekeningen geven een algemeen beeld om de kiezer een idee te geven waar de partijen naartoe willen.
De maatregelen waarmee het CPB rekent, sluiten ook niet altijd aan bij de plannen van de partijen zelf. En dus kan het voorkomen dat zo'n stop op het basispakket wel heel precies wordt meegerekend, maar in de praktijk anders wordt uitgevoerd.
Gezondheidseconoom en oud-CPB'er Marcel Canoy sprak dinsdag in NRC over maatregelen die een "volstrekt verzonnen realiteit" zijn. Het bevriezen van het basispakket noemt hij "complete waanzin". "Als er morgen een nieuw reumamedicijn wordt ontdekt, komt dat gewoon in het basispakket."
Het CPB bood de partijen overigens wel meerdere opties als het gaat om het basispakket. Er niks aan doen, het bevriezen zoals VVD en D66 hebben gedaan en een tussenweg. Het CDA koos bijvoorbeeld voor die tussenweg: het basispakket wordt in principe bevroren, maar er blijft wel geld beschikbaar om behandelingen "na een actief politiek besluit" toe te voegen.
Of de soep zo heet wordt gegeten als die de afgelopen dagen is opgediend, zal nog moeten blijken. En bij Het Grote Zorgdebat bleek vooral dat de uitdagingen in de zorg veel groter zijn dan alleen zo'n stop op het basispakket.
De zorgsector staat voor flinke uitdagingen: met de vergrijzing neemt de zorgvraag toe, evenals de kosten en het tekort aan personeel.
Over maatregelen om bijvoorbeeld onnodige regels en administratie te schrappen, leken de deelnemende partijen (CDA, D66, VVD, GL-PvdA, SP en PVV) het dinsdag wél eens. Ook over technologische ontwikkeling en betere gegevensdeling zijn de meningen amper verdeeld.
Maar dat neemt niet weg dat de politiek alsnog voor "heldere, lastige en ingewikkelde keuzes" komt te staan, merkte VVD'er Harry Bevers op. "De rek is eruit."