Wat ik nou een echt leuke foto vond: die van de Syrische president Sharaa op 15 oktober samen met en bij zijn Russische ambtgenoot Poetin in Moskou. Hand in hand. In zo’n klatergouden zaal waar dat soort ontmoetingen altijd plaatsheeft – Trump zou zich ook zeer thuis voelen, misschien komt hij daar nog, als het gesprek in Boedapest straks prettig verloopt. Maar waarom zo leuk? Omdat Sharaa vorig jaar nog Russische bommen op zijn hoofd kreeg van Poetin, die de toenmalige Syrische leider Assad probeerde overeind te houden in de oorlog tegen Sharaas gewapende, deels jihadistische oppositie. Vergeefs, want Assads regime zakte in december in elkaar. Assad zit ook in Moskou, wat de bijeenkomst nog pikanter maakte.
In het heel kort voor wie het niet heeft gevolgd: Syrië zat sinds jaar en dag in het Russische kamp, al toen Rusland vóór 1989 nog de Sovjet-Unie was. In 2015 kwam Poetin met gevechtsvliegtuigen, tanks en artillerie te hulp toen Assad ondanks Iraanse steun zijn in 2011 begonnen strijd tegen de rebellen begon te verliezen. Vanuit bases aan de Middellandse Zeekust zaaiden de Russische hulptroepen dood en verderf – ik heb zelf in 2017 de puinhopen gezien – en hielpen Assad terrein te heroveren. Uitgezonderd het Koerdische noordoosten en met name Idlib in het noordwesten, waar Sharaa met zijn strijdgroep en Turkse steun standhield.
Of zoals Poetin het verleden samenvatte tegenover Sharaa: ,,Door die decennia heen zijn we altijd geleid door één ding: de belangen van het Syrische volk.”
Ja, het gaat altijd en overal om belangen. Niet zozeer van het volk, zou ik zeggen, maar van de leiders. Als die maar groot genoeg zijn zetten ze alles opzij, wat er ook voor vervelends is gebeurd, en nu ook. Aan Russische zijde gaat het om het behoud van die militaire steunpunten, waaronder zijn enige marinebasis aan de Middellandse Zee. Sharaa heeft Rusland onder andere nodig als tegenwicht tegen Israël, dat zijn uiterste best doet om de Syrische buren zoveel mogelijk te verzwakken met regelmatige beschietingen en de bezetting van het zuiden van het land.
Behalve de marinebasis bij Tartus beschikt Moskou sinds 2015 ook over een luchtmachtbasis, Khmeimim bij Latakia, van waaruit het vrienden in Afrika en het Midden-Oosten (Libië, Algerije) van mankracht en materieel voorziet, en een helikopterbasis in het noordoosten. „Humanitaire hubs voor het zenden van humanitaire voorraden naar landen die ze nodig hebben”, noemde de Russische Buitenlandminister Lavrov ze vorige week. Zo kan je het ook formuleren. Vanuit Khmeimim werden Assad en zijn familie op 8 december naar ballingschap in Moskou overgevlogen. Na Assads val trok Rusland voorzichtigheidshalve een deel van zijn manschappen en oorlogsschepen terug. Maar tegelijk bleef het Syrië tegen afbraakprijzen olie en graan (uit door Rusland bezet Oekraïens gebied) leveren.
Smeergeld. Want zo groot zijn Moskous Syrische belangen terwijl het onder westerse sancties ligt wegens de Oekraïense oorlog. Syrië op zijn beurt worstelt met de restanten van internationale sancties tegen Assad en Sharaa-de-jihadist zelf. Daarom is het geen verrassing dat Sharaa Poetin vorige week verzekerde dat hij alle akkoorden uit het verleden zal nakomen, dus dat de Russische bases in principe veilig zijn. Wel is „een nieuwe bladzij” opengeslagen, op basis van wederzijds respect, wat minder Russische vrijheid van handelen voorspelt. Sharaa wil ook graag Assad terug, maar die krijgt hij naar verwachting niet.
Ik heb geen protesten gehoord tegen wat wel een Russische overwinning is. Trump is hoe dan ook een vriend van zowel Poetin als Sharaa – „een aantrekkelijke, taaie kerel”. De Arabische buren doen allemaal prettige Russische zaken. En Europa denkt alleen aan de Syrische vluchtelingen die het kwijt wil. Belangen hè.
NIEUW: Geef dit artikel cadeauAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.
Source: NRC