is historicus, gepromoveerd op de tweede feministische golf.
‘Onze ogen ontmoetten elkaar. Ik vreesde nooit liefde te ervaren…nu weet ik dat ik van je houd. Ik begreep dat ik je hart had geraakt door de vurige blik waarmee je me aankeek vlak voordat ik flauwviel.’
Honderd jaar geleden schreef een Italiaanse deze woorden aan Mussolini na zijn bezoek aan haar stad. Haar liefdesbrief schetst een ideaalbeeld van vrouwelijke seksualiteit onder het fascisme: mama op haar knieën voor de Duce. Het toont ook de gretigheid waarmee witte vrouwen zich meermaals in de geschiedenis aan het fascisme onderworpen hebben.
Opnieuw geeft het brengen van de Hitlergroet, het zwaaien met prinsenvlaggen en het openlijk uiten van racisme sommige mensen een verhoogd gevoel van eigenwaarde. Opnieuw worden andersdenkenden beledigd, seksuele minderheden belachelijk gemaakt en rigide genderrollen gevierd. Opnieuw wankelen de reproductieve rechten van vrouwen en zijn ze in sommige landen al teruggedraaid.
Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Het succes van nieuwe extreemrechtse bewegingen kan niet alleen worden verklaard door usual suspects angst, ressentiment en TikToxische mannelijkheid. De erotische aantrekkingskracht – het genot van agressie en superioriteitsdenken – is even essentieel.
En het is juist dit perspectief dat ontbreekt in huidige analyses, zoals in de vorige week verschenen bestseller Dit is fascisme van Rosan Smits.
Of we nu naar het verleden kijken of naar het heden: het fascisme wordt in al zijn verschijningsvormen gekenmerkt door een diepgewortelde, paranoïde obsessie met gender en seksualiteit. Wie leeft buiten de norm valt in de categorie ‘afwijkend’ en ondermijnt het patriarchaat. Zie de openlijke aanval van Trump om transpersonen uit het publieke leven te weren. In de MAGA-beweging worden transpersonen als pedofielen weggezet, als een ‘bedreiging voor de natuurlijke orde’ – waarmee het witte, heteronormatieve kerngezin bedoeld wordt. En altijd is er de gefabriceerde, intens erotisch geladen dreiging van de Ander.
In De Groene Amsterdammer onthulden Eva Hofman en Joris Veerbeek onlangs dat fanaccounts van de PVV AI-beelden verspreiden van ‘onschuldige blonde vrouwen’ en lichtgetinte mannen ‘met wilde baarden’. Deze beelden zijn deel van een ‘verborgen emotiemachine’ die migratie afschildert als een seksuele bedreiging voor ‘onze’ witte vrouwen en dochters.
De Duitse extreemrechtse partij AfD wordt eveneens gekenmerkt door wat de historicus Dagmar Herzog definieert als ‘sexy racisme’. AfD verspreidt seksueel geladen boodschappen om angst en walging aan te wakkeren, en omgekeerd: om de sensatie van dominantie ten opzichte van minderheden over te brengen. ‘Sexy racisme’ is voornamelijk gekant tegen Arabische en Afrikaanse migranten, maar speelt met de beeldtaal uit het Derde Rijk, waarin geseksualiseerde antisemitische beelden en beelden die een ‘pure’ arische heteroseksualiteit verheerlijkten hand in hand gingen.
Fascistische bewegingen dicteren heteroseksuele conformiteit en de onderdrukking van vrije vrouwen en minderheden. Maar ze verbieden níet het erotische leven. Sterker: ze wekken en activeren de opwinding die hun macht vergroot. Denk aan de opzwepende MAGA-rallies waarbij Trump voor een uitzinnige menigte seksueel grensoverschrijdend gedrag vergoelijkte.
In de woorden van historicus Dagmar Herzog: ‘De geheime boodschap van het fascisme aan zijn aanhangers is niet onderdrukking. Integendeel, het is een boodschap van toestemming, van goedkeuring en straffeloosheid.’
Fascisme bevrijdt wat achter gesloten deuren al gedacht en gevoeld wordt. Dat sommige mannen daarvan profiteren is evident. Nieuw is de dubbelrol die het hedendaagse fascisme aan vrouwen biedt, waarbij traditie en macht hand in hand gaan. Zoals de vrouwen rondom Trump en op Fox News, gekleed in strakke pakjes met lang, golvend haar, zichtbaar gebruik van botox en fillers en met excessieve make-up. Onder hun geseksualiseerde conservatieve verpakking schuilen uitgekiende carrièrevrouwen die flink profiteren van feministische verworvenheden.
De erotische lading van het fascisme doorgronden is noodzakelijk om te begrijpen dat fascistische bewegingen hun aanhangers wel degelijk iets te bieden hebben: de sensatie van dominantie en onderwerping. Het vertelt óók dat fascisten dondersgoed weten waar hun grootste bedreiging ligt. Er zullen altijd mensen zijn die leven en liefhebben buiten de norm. Of machthebbers het nu verbieden of niet: in de categorie ‘afwijkend’ gedrag zegeviert antifa.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant